Ahad, 2009 Disember 27
HABAR HANYAR !
Habar hanyar ni dipadahkan ka kulaan nang handak baandah ka Kampong Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal. Tautama kulaan nang kadada bubuhan di sia, tagal handak jua umpat maniring napa nang ada. Sapalih ada nang datang salajuran maantar pangantin !.
JKKK Kampong Sungai Haji Dorani hudah maulah ' agen palancongan ' saurang nang disambat oleh orang wayahni homestay atawa dalam basa Banjar kita bulih haja kaluko disambat ' guring di kampungan '.
Homestay tu ngarannya ' HOMESTAY JKKK ', mambari kamudahan ka kulaan di mana haja datangan di Malaysia ni , hagan barehat sambil maniring napa nang ada di sia.
Amun ada nang kapingin mangatahui cuba tiring di sia : http://homestayjkkk.blogspot.com/ .
Khamis, 2009 Jun 11
UNTUK PERHATIAN PARA PEMBACA
Blog ini sepenuhnya ditulis dalam Bahasa Banjar. Siri-siri yang terdapat di dalamnya telahpun ditamatkan. Walau bagaimanapun , isi kandungannya seperti tersedia dalam
' ARKIB BLOG ' adalah sesuai untuk dijadikan bahan kajian dan rujukan oleh pihak-pihak yang memerlukannya.
Untuk bangsa lain dari kalangan orang Melayu, seperti Cina, Arab dan sebagainya boleh mengubah kandungannya ke dalam tulisan / bahasa masing-masing dengan ' mengklik ' ruang terjemahan disediakan.
Gambar-gambar yang terdapat di dalamnya Insya Allah akan dikemaskini dari masa ke masa mengikut kesesuaian dan keperluan.
Salam hormat dari penulis:
ELBI RISALAH
Tarikh: 11 Jun 2009.
Rabu, 2008 Disember 10
(1) - BANJAR SUNGAI GANAL
Dicoret:
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
14 Oktober 2005 / 10 Ramadhan 1426
As salamu’alaikum kulaan Banjar sabarataan ! .
Sigaran haja kaluko andika sabarataan. Al hamdulillah . Amun kada pati sigar pa ngalih handak bagawi. Tambahan pulang amun andika bagawi babandang, kulir pang . Asa ringkutan awak !…….
Ulun maulah ‘ BLOG ‘ ni hagan mamadahkan ka kulaan di saluruh Malaysia atawa di Banua Banjar, atawa di mana haja internet kawa di buati. Handak bacarita pasal orang Banjar Sungai Ganal. Sakurang-kurangnya tahu pang di mana jer Sungai Ganal tu ? . Bila di sambat haja sungai , tantu pang parak awan laut leh ?. Bujur andika ai, Sungai Ganal ni parak awan ‘ Laut Selat Melaka ‘ .
Sungai Ganal ni, kada ah ganal banar. Sasadangnya haja. Cuma taganallah saikit pada sungai-sungai nang parak di sini. Kaya Sungai Limau, Sungai Haji Dorani, Sungai Gatal, Sungai Nibong , Sungai Pasir Panjang ( bah, banyak banar amun handak disambati sunyaan ! ).
Sungai Ganal ni ngaran pakan nang taganal di Daerah Sabak Bernam. Dalam nagri Selangor. Andaknya di panghujung nagri subalah utara. Wahini Sungai Ganal jadi pusat pantadiran daerah Sabak Bernam ( Bahari pusat pantadbiran daerah pakan Sabak – labih kurang 10 kilometer ka subalah utara pakan Sungai Ganal ).
Ulun handak bacarita pulang pasal orang-orang nang bagana di kuliling Sungai Ganal nil ah….
Ada ampat bangsa nang taganal bagana di kuliling Sungai Ganal . Bangsa Banjar, Bangsa Jawa , Bangsa Malayu awan bangsa China.
Bangsa Banjar banyak bagana di kawasan bandang. Matan Parit (1) sampai ka Parit 17 ( Binjai Patah ). Bangsa Jawa pulang banyak bagana di kawasan kabun nyiur, bangsa Malayu banyak bagana di kawasan pinggir laut. Bangsa Cina pulang , bagana di pakan Sungai Ganal.
Dalam tahun 50 an sampai 60 an bahari, bangsa Banjar ni bilang papak bagana di kawasan bandang sunyaan. Kayaitu jua bangsa Jawa, sabarataan bagana di kabun nyiur. Sama haja jua bangsa Cina awan Malayu, bagana di pakan awan pinggir laut.
Tagal wayahini, sunyaan hudah baubah….Di kawasan bandang hudah ada Jawa. Bangsa Banjar hudah ada bagana di kabun nyiur awan di kawasan pakan ( Kawasan taman parumahan ) . Andika sabarataan tantu handak tahu kanapa jadi kayaitu ?.
Andudi ha amun sawatan , ulun mancaritakan pulang. Nah baisur dahulu lah…..
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
14 Oktober 2005 / 10 Ramadhan 1426
As salamu’alaikum kulaan Banjar sabarataan ! .
Sigaran haja kaluko andika sabarataan. Al hamdulillah . Amun kada pati sigar pa ngalih handak bagawi. Tambahan pulang amun andika bagawi babandang, kulir pang . Asa ringkutan awak !…….
Ulun maulah ‘ BLOG ‘ ni hagan mamadahkan ka kulaan di saluruh Malaysia atawa di Banua Banjar, atawa di mana haja internet kawa di buati. Handak bacarita pasal orang Banjar Sungai Ganal. Sakurang-kurangnya tahu pang di mana jer Sungai Ganal tu ? . Bila di sambat haja sungai , tantu pang parak awan laut leh ?. Bujur andika ai, Sungai Ganal ni parak awan ‘ Laut Selat Melaka ‘ .
Sungai Ganal ni, kada ah ganal banar. Sasadangnya haja. Cuma taganallah saikit pada sungai-sungai nang parak di sini. Kaya Sungai Limau, Sungai Haji Dorani, Sungai Gatal, Sungai Nibong , Sungai Pasir Panjang ( bah, banyak banar amun handak disambati sunyaan ! ).
Sungai Ganal ni ngaran pakan nang taganal di Daerah Sabak Bernam. Dalam nagri Selangor. Andaknya di panghujung nagri subalah utara. Wahini Sungai Ganal jadi pusat pantadiran daerah Sabak Bernam ( Bahari pusat pantadbiran daerah pakan Sabak – labih kurang 10 kilometer ka subalah utara pakan Sungai Ganal ).
Ulun handak bacarita pulang pasal orang-orang nang bagana di kuliling Sungai Ganal nil ah….
Ada ampat bangsa nang taganal bagana di kuliling Sungai Ganal . Bangsa Banjar, Bangsa Jawa , Bangsa Malayu awan bangsa China.
Bangsa Banjar banyak bagana di kawasan bandang. Matan Parit (1) sampai ka Parit 17 ( Binjai Patah ). Bangsa Jawa pulang banyak bagana di kawasan kabun nyiur, bangsa Malayu banyak bagana di kawasan pinggir laut. Bangsa Cina pulang , bagana di pakan Sungai Ganal.
Dalam tahun 50 an sampai 60 an bahari, bangsa Banjar ni bilang papak bagana di kawasan bandang sunyaan. Kayaitu jua bangsa Jawa, sabarataan bagana di kabun nyiur. Sama haja jua bangsa Cina awan Malayu, bagana di pakan awan pinggir laut.
Tagal wayahini, sunyaan hudah baubah….Di kawasan bandang hudah ada Jawa. Bangsa Banjar hudah ada bagana di kabun nyiur awan di kawasan pakan ( Kawasan taman parumahan ) . Andika sabarataan tantu handak tahu kanapa jadi kayaitu ?.
Andudi ha amun sawatan , ulun mancaritakan pulang. Nah baisur dahulu lah…..
(2) – NAH, KAYAITU RUPANYA !
Dicoret:
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
15 Oktober 2005 / 11 Ramadhan 1426
Nah…ulun datang babuat pulang !.
Ari ni ulun ada kasawatan manyambung carita di ‘ blog ‘ nang tadahulu. Ulun hudah bajanji handak mamadahkan kanapa makanya bangsa Banjar awan Jawa kawa baalih kadiaman matan nang asal. Banjar awan Jawa ni wani banar luko ?. He..he…kada ah wani banar !.
Maikut ‘ kajian ‘ ulun ( He..he kaya pansarah universiti pulang bisa maulah kajian angkuhannya ! ) – sabujurnya kajian ni samata-mata ulun maniring kaadaan awan paubahan matan bahari sampai wayahini haja pang ( Lawas hidup napa ! ) .
Pasal nang katahuan banar bangsa Jawa wayahini umpat bagana di kawasan bandang, bangsa Banjar pulang bagana di kawasan kabun nyiur, bapunca malalui pakawinan kadua-dua bangsa tadi . Bangsa Banjar , kawin awan Jawa. Jadi minantu Banjar tu umpatlah bagana di rumah mintuhanya nang Jawa. Lawas-lawas tarus maulah rumah di tanah mintuha tu ( umpat bagana di kawasan kabun nyiur ). Bangsa Jawa pulang, kawin awan Banjar. Minantu nang Jawa tu umpat baulah rumah di tampat mintuha Banjar di bandang. Kasudahannya, di kawasan bandang ada bangsa Jawa, di kawasan kabun nyiur pulang ada bangsa Banjar. Tu pang sababnya amun handak tahu !.
Nang Jawa awan Banjar punca bagana di kawasan pakan pulang pasalnya inya manukari rumah-rumah di taman parumahan nang banyak diulah di kawasan pakan Sungai Ganal ni. Imbah tu, tarus bagana di kawasan pakan kuliling Sungai Ganal. Jadi orang pakanlah inya salajuran !.
Sauting lagi sababnya, bahari bangsa Banjar bila handak ka Makah, tapaksa bajual bandang hagan tambang. Orang nang banyak baduit pulang wayah tu, bangsa Jawa nang bagana di kabun nyiur. Jadinya bandang tajual ka bangsa Jawa. Jawa tu pulang tarus baulah rumah di bandang nang ditukari tu. Sudah-sudahnya, di bandang hudah ada bangsa Jawa bagana !.
Amun handak tahu, bahari di Parit 10 Timur ( tampat ulun lidak bagarit burung imbah manajak ! ) , matan di pangkal parit sampai ka hujung parit bilang papak pang bangsa Banjar haja. Saekung kadada Jawa, tahulah !. Wayahini ?....Bapuluh buah rumah Jawa hudah ada di situ.
Di kawasan bandang mukim Panchang Bedana awan mukim Sungai Panjang , amun subalah timur wayahini ‘ majoriti ‘ bangsa Banjar, amun subalah barat pulang ‘ majoriti ‘ Jawa. Tagal amun dilihati sunyaan kawasan bandang sampai ka mukim Pasir Panjang, bilang Banjar pang bagana majoritiny . Jawa pulang majoriti bagana di kabun nyiur.
Naaah !…. kalumpanan ulun handak manyambat kanapa maka Banjar kawin awan Jawa atawa subalahannya. Padahal, dalam tahun 50 an sampai 60 an Banjar awan Jawa ni kada pati rakat kada. Bahari ulun bagana di Parit (9) Barat – kawasan banyak Jawa – bila aruh pangantinan ka , aruh bahaul ka, inya kada mau kada basaruan ka kami !. Tapintang pulang, kami pang sabuah rumah Banjar di situ .
Sapalih pulang, wayah bahari amun Banjar kawin awan Jawa bilang gigir pang diwarahakan kakawan. Gigir sakampungan, tahulah !. Nang tuhanya pulang gigir kulimbisikan manyambat: “ Oooi , kanapa pulang makanya Si Utoh Ganal nia maka takawin awan Jawa. Pa kainak tapaksa mambasuh lampin anak wayah bini baranak, tahulah ! “.
Kaganangan ulun bawarahan bahari wayah sakulah. Nang kakanakan Jawa manyambati Banjar : “ Ye ..yeh... Banjar makan wadi . Wadi busuk ! “ Kakanakan Banjar pulang manyambati Jawa : “ Ye .. yeh… Jawa beret makan kutu. Jawa beret makan kutu ! “.
Nah, umanya manggawil nih mambawae tulakan ka pakan Sungai Ganal. Handak batutukar lauk hagan pabukaan salajur saur malam kainak jer !…. Minta maaflah, kada sawat mahabiskan pandiran nih . Andudi ulun manyambungi. Barelaanlah…..
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
15 Oktober 2005 / 11 Ramadhan 1426
Nah…ulun datang babuat pulang !.
Ari ni ulun ada kasawatan manyambung carita di ‘ blog ‘ nang tadahulu. Ulun hudah bajanji handak mamadahkan kanapa makanya bangsa Banjar awan Jawa kawa baalih kadiaman matan nang asal. Banjar awan Jawa ni wani banar luko ?. He..he…kada ah wani banar !.
Maikut ‘ kajian ‘ ulun ( He..he kaya pansarah universiti pulang bisa maulah kajian angkuhannya ! ) – sabujurnya kajian ni samata-mata ulun maniring kaadaan awan paubahan matan bahari sampai wayahini haja pang ( Lawas hidup napa ! ) .
Pasal nang katahuan banar bangsa Jawa wayahini umpat bagana di kawasan bandang, bangsa Banjar pulang bagana di kawasan kabun nyiur, bapunca malalui pakawinan kadua-dua bangsa tadi . Bangsa Banjar , kawin awan Jawa. Jadi minantu Banjar tu umpatlah bagana di rumah mintuhanya nang Jawa. Lawas-lawas tarus maulah rumah di tanah mintuha tu ( umpat bagana di kawasan kabun nyiur ). Bangsa Jawa pulang, kawin awan Banjar. Minantu nang Jawa tu umpat baulah rumah di tampat mintuha Banjar di bandang. Kasudahannya, di kawasan bandang ada bangsa Jawa, di kawasan kabun nyiur pulang ada bangsa Banjar. Tu pang sababnya amun handak tahu !.
Nang Jawa awan Banjar punca bagana di kawasan pakan pulang pasalnya inya manukari rumah-rumah di taman parumahan nang banyak diulah di kawasan pakan Sungai Ganal ni. Imbah tu, tarus bagana di kawasan pakan kuliling Sungai Ganal. Jadi orang pakanlah inya salajuran !.
Sauting lagi sababnya, bahari bangsa Banjar bila handak ka Makah, tapaksa bajual bandang hagan tambang. Orang nang banyak baduit pulang wayah tu, bangsa Jawa nang bagana di kabun nyiur. Jadinya bandang tajual ka bangsa Jawa. Jawa tu pulang tarus baulah rumah di bandang nang ditukari tu. Sudah-sudahnya, di bandang hudah ada bangsa Jawa bagana !.
Amun handak tahu, bahari di Parit 10 Timur ( tampat ulun lidak bagarit burung imbah manajak ! ) , matan di pangkal parit sampai ka hujung parit bilang papak pang bangsa Banjar haja. Saekung kadada Jawa, tahulah !. Wayahini ?....Bapuluh buah rumah Jawa hudah ada di situ.
Di kawasan bandang mukim Panchang Bedana awan mukim Sungai Panjang , amun subalah timur wayahini ‘ majoriti ‘ bangsa Banjar, amun subalah barat pulang ‘ majoriti ‘ Jawa. Tagal amun dilihati sunyaan kawasan bandang sampai ka mukim Pasir Panjang, bilang Banjar pang bagana majoritiny . Jawa pulang majoriti bagana di kabun nyiur.
Naaah !…. kalumpanan ulun handak manyambat kanapa maka Banjar kawin awan Jawa atawa subalahannya. Padahal, dalam tahun 50 an sampai 60 an Banjar awan Jawa ni kada pati rakat kada. Bahari ulun bagana di Parit (9) Barat – kawasan banyak Jawa – bila aruh pangantinan ka , aruh bahaul ka, inya kada mau kada basaruan ka kami !. Tapintang pulang, kami pang sabuah rumah Banjar di situ .
Sapalih pulang, wayah bahari amun Banjar kawin awan Jawa bilang gigir pang diwarahakan kakawan. Gigir sakampungan, tahulah !. Nang tuhanya pulang gigir kulimbisikan manyambat: “ Oooi , kanapa pulang makanya Si Utoh Ganal nia maka takawin awan Jawa. Pa kainak tapaksa mambasuh lampin anak wayah bini baranak, tahulah ! “.
Kaganangan ulun bawarahan bahari wayah sakulah. Nang kakanakan Jawa manyambati Banjar : “ Ye ..yeh... Banjar makan wadi . Wadi busuk ! “ Kakanakan Banjar pulang manyambati Jawa : “ Ye .. yeh… Jawa beret makan kutu. Jawa beret makan kutu ! “.
Nah, umanya manggawil nih mambawae tulakan ka pakan Sungai Ganal. Handak batutukar lauk hagan pabukaan salajur saur malam kainak jer !…. Minta maaflah, kada sawat mahabiskan pandiran nih . Andudi ulun manyambungi. Barelaanlah…..
(3) - BIBINIAN BAGAWI DI JURUK
Dicoret:
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
16 Oktober 2005 / 12 Ramadhan 1426
Paribahasa orang tuha bahari, bibinian amun sakolah tinggi-tinggi gin sudahnya bagawi di juruk haja. Pahaman kayaitu kada orang Banjar haja nang satuju, malahan oleh orang Jawa atawa Malayu gin. Sabab tu dalam tahun 50 an ka bawah, di kawasan Sungai Ganal banyak kakanakan bibinain nang kada sakolahan. Bagana di rumah haja, manolongi gawian kawitan.
Labih kurang awal tahun 60 an, pahaman orang tuha tu sasain bakurangan. Pasalnya banyak dah orang nang tuha-tuha, tautama nang kuat maingkuti adat atawa pahaman tu , kadadaan lagi – hudah matian . Sapalih tu hudah ujur babanar. Jadi , kakanakan bibinan gin hudah mula disakulahkan oleh nang kawitan. Tagal tulah….. ada nang hanyar sampai darjah dua, hudah diampihi sakolah. Dikawinakan oleh nang kawitan !.
Kalumpanan ulun handak manyambat, masa tu kakanakan masuk sakolah kada bakira umur. Sapalih ada nang hudah baumur lapan tahun hanyar masuk darjah satu, ada nang 10 tahun masuk darjah satu. Jer orang bahari, hudah mula tumbuh sisingut hanyar masuk sakulah !.
Kaganangan pulang, ada saekung kawan ulun hanyar sampai darjah tiga, ampih sakolah, tarus kawin !. Orang wahini mau haja kada parcaya leh. Tagal, tu bujur balaku, tahulah. Handak tahulah sababnya ? Kaya ni, : Bahari, kakanakan amun kada lulus pariksa, kada naik darjah . Kana tunggu darjah tulah , sampai bila-bila !. (Wahini, kada kira pintar ka , bungol ka tiap tahun naik darjah ! ).
Jadi kawan ulun tu , nang tamasuk dalam kumpulan ‘ botol ‘ atawa babal hati. Darjah satunya haja tiga tahun. Darjah dua tiga tahun jua. Darjah tiga pulang parak ampat tahun. Ca kira, barapa umurnya masa darjah tiga tu ?. Masa masuk sakulah darjah satu bahari pulang, umur bilang parak sapuluh tahun !. Jadi, munasabah haja luko imbah baampih sakolah, tarus haja kawin !. Labaram ikam….
Ulun kaganangan ada saekung cigu, cigu Samsuri bin Abdullah ngarannya. Ianya baasal matan Beranang, Hulu Langat ( Kada tahu habarnya , hidup lagi ka atawa mati ). Masa pamulaan datang maajar ka Sakolah Malayu Parit Sambilan, Sungai Ganal ( sakulah ulun pamulaaan ), inya tapaksa diganie oleh nang paninian bibini. Tahulah sababnya ?....Sababnya kakanakan darjah tiga nang diajarnya tu ada nang labih ganal pada inya !. Hari-hari cigu Samsuri diwarahkan muridnya, pasal datang maajar mamakai salawar handap haja kaya kakanakan !....
Sahuaran lagi, bahari kakanakan lalakian dikawinakan oleh kawitannya kada kira umur anum tuhanya. Asal mau haja, kawin !. Ada saekung sapupu ulun, balum lagi ada paspot, hudaham dikawinakan oleh nang kawitan ( Al hamdulillah, wahini anaknya hudah ganalan babaya ayahnya, hudah bacucu bapuluh, walaupun awak magun haja anum ! ).
Babulik pulang ulun handak mancaritakan pasal kakanakan bibinian hudah banyak masuk sakolah tadi…..
Labih kurang awal tahun 70 an, kakanakan bibinian kada kira Banjar, Jawa atawa Malayu bulih disambat sabarataan hudah sakulahan. Kakada lagi nang badiam di rumah. Kakanakan tu pulang bila masuk sakulah , maka inya bapatuhanlah awan lalakian sadarjahnya. Banjar patuh awan Jawa. Jawa patuh awan Malayu. Hudah bacampur-campur…..
Sudah jadi adat kalangan Adam dan Hawa bila hudah mulai ‘ gatal tanduk ‘ , patuh pulang awan bibinian nang balainan bangsa. Maka kada kawa disapeh lagi, bila handak kawin bacari bini, kapinginlah awan kakawanan sakulahnya haja . Naaaah…. Ni pang salah satu sababnya kanapa kawin awan lain bangsa mula bajadian. Banjar hudah ada nang kawin awan Malayu. Ada nang takawin awan Jawa pulang. Di kampong Peket 60 Sungai Nipah nang banyak bangsa Kampar bagana, ada nang takawin awan bangsa kampar pulang !.
Tagal, masa paringkat pamulaan handak baubah kawin campuran bangsa tu, banyak pang carita nang didangar. Jer habar ada lalakian Banjar bapangsar manangis, pasal nang kawitan kada mau tulak malamar bibinian Jawa nang dikahandakinya !. ( Jer kakanakan wahini : Bila hati sudah cinta, semua indah saja ! . Saja bujur….)
Pian tantu handak tahu kanapa banyak kawitan Banjar kada mau mangawinakan anak lalakian awan bangsa nang lain ?.
Maikut ‘ kajian ‘ ulun , salah sauting pasalnya sabab masa tu budaya bangsa lain balum lagi dipahami oleh bangsa Banjar. Contoh: Amun babini Jawa, tapaksa maulah adat melenggang parut. Bila hudah baranak, tapaksa pulang ada ‘ leklean ‘ sampai saminggu. Banjar mana ada adat kayaitu !. Hudah tu, amun kawin sasama Banjar, lapin anak dalam saminggu , bidan mambasuhi. Amun Jawa, nang laki pang tapaksa mambasuh !. Pajah kiraan jer Utoh Haloi !.
Insya Allah , ari lain kainak ulun mancaritakan pulang pasal nilai jujuran bibinian Banjar, babanding awan nilai jujuran bangsa Jawa atawa Malayu di Sungai Ganal.
Baisur dahulu. Barelaan…..
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
16 Oktober 2005 / 12 Ramadhan 1426
Paribahasa orang tuha bahari, bibinian amun sakolah tinggi-tinggi gin sudahnya bagawi di juruk haja. Pahaman kayaitu kada orang Banjar haja nang satuju, malahan oleh orang Jawa atawa Malayu gin. Sabab tu dalam tahun 50 an ka bawah, di kawasan Sungai Ganal banyak kakanakan bibinain nang kada sakolahan. Bagana di rumah haja, manolongi gawian kawitan.
Labih kurang awal tahun 60 an, pahaman orang tuha tu sasain bakurangan. Pasalnya banyak dah orang nang tuha-tuha, tautama nang kuat maingkuti adat atawa pahaman tu , kadadaan lagi – hudah matian . Sapalih tu hudah ujur babanar. Jadi , kakanakan bibinan gin hudah mula disakulahkan oleh nang kawitan. Tagal tulah….. ada nang hanyar sampai darjah dua, hudah diampihi sakolah. Dikawinakan oleh nang kawitan !.
Kalumpanan ulun handak manyambat, masa tu kakanakan masuk sakolah kada bakira umur. Sapalih ada nang hudah baumur lapan tahun hanyar masuk darjah satu, ada nang 10 tahun masuk darjah satu. Jer orang bahari, hudah mula tumbuh sisingut hanyar masuk sakulah !.
Kaganangan pulang, ada saekung kawan ulun hanyar sampai darjah tiga, ampih sakolah, tarus kawin !. Orang wahini mau haja kada parcaya leh. Tagal, tu bujur balaku, tahulah. Handak tahulah sababnya ? Kaya ni, : Bahari, kakanakan amun kada lulus pariksa, kada naik darjah . Kana tunggu darjah tulah , sampai bila-bila !. (Wahini, kada kira pintar ka , bungol ka tiap tahun naik darjah ! ).
Jadi kawan ulun tu , nang tamasuk dalam kumpulan ‘ botol ‘ atawa babal hati. Darjah satunya haja tiga tahun. Darjah dua tiga tahun jua. Darjah tiga pulang parak ampat tahun. Ca kira, barapa umurnya masa darjah tiga tu ?. Masa masuk sakulah darjah satu bahari pulang, umur bilang parak sapuluh tahun !. Jadi, munasabah haja luko imbah baampih sakolah, tarus haja kawin !. Labaram ikam….
Ulun kaganangan ada saekung cigu, cigu Samsuri bin Abdullah ngarannya. Ianya baasal matan Beranang, Hulu Langat ( Kada tahu habarnya , hidup lagi ka atawa mati ). Masa pamulaan datang maajar ka Sakolah Malayu Parit Sambilan, Sungai Ganal ( sakulah ulun pamulaaan ), inya tapaksa diganie oleh nang paninian bibini. Tahulah sababnya ?....Sababnya kakanakan darjah tiga nang diajarnya tu ada nang labih ganal pada inya !. Hari-hari cigu Samsuri diwarahkan muridnya, pasal datang maajar mamakai salawar handap haja kaya kakanakan !....
Sahuaran lagi, bahari kakanakan lalakian dikawinakan oleh kawitannya kada kira umur anum tuhanya. Asal mau haja, kawin !. Ada saekung sapupu ulun, balum lagi ada paspot, hudaham dikawinakan oleh nang kawitan ( Al hamdulillah, wahini anaknya hudah ganalan babaya ayahnya, hudah bacucu bapuluh, walaupun awak magun haja anum ! ).
Babulik pulang ulun handak mancaritakan pasal kakanakan bibinian hudah banyak masuk sakolah tadi…..
Labih kurang awal tahun 70 an, kakanakan bibinian kada kira Banjar, Jawa atawa Malayu bulih disambat sabarataan hudah sakulahan. Kakada lagi nang badiam di rumah. Kakanakan tu pulang bila masuk sakulah , maka inya bapatuhanlah awan lalakian sadarjahnya. Banjar patuh awan Jawa. Jawa patuh awan Malayu. Hudah bacampur-campur…..
Sudah jadi adat kalangan Adam dan Hawa bila hudah mulai ‘ gatal tanduk ‘ , patuh pulang awan bibinian nang balainan bangsa. Maka kada kawa disapeh lagi, bila handak kawin bacari bini, kapinginlah awan kakawanan sakulahnya haja . Naaaah…. Ni pang salah satu sababnya kanapa kawin awan lain bangsa mula bajadian. Banjar hudah ada nang kawin awan Malayu. Ada nang takawin awan Jawa pulang. Di kampong Peket 60 Sungai Nipah nang banyak bangsa Kampar bagana, ada nang takawin awan bangsa kampar pulang !.
Tagal, masa paringkat pamulaan handak baubah kawin campuran bangsa tu, banyak pang carita nang didangar. Jer habar ada lalakian Banjar bapangsar manangis, pasal nang kawitan kada mau tulak malamar bibinian Jawa nang dikahandakinya !. ( Jer kakanakan wahini : Bila hati sudah cinta, semua indah saja ! . Saja bujur….)
Pian tantu handak tahu kanapa banyak kawitan Banjar kada mau mangawinakan anak lalakian awan bangsa nang lain ?.
Maikut ‘ kajian ‘ ulun , salah sauting pasalnya sabab masa tu budaya bangsa lain balum lagi dipahami oleh bangsa Banjar. Contoh: Amun babini Jawa, tapaksa maulah adat melenggang parut. Bila hudah baranak, tapaksa pulang ada ‘ leklean ‘ sampai saminggu. Banjar mana ada adat kayaitu !. Hudah tu, amun kawin sasama Banjar, lapin anak dalam saminggu , bidan mambasuhi. Amun Jawa, nang laki pang tapaksa mambasuh !. Pajah kiraan jer Utoh Haloi !.
Insya Allah , ari lain kainak ulun mancaritakan pulang pasal nilai jujuran bibinian Banjar, babanding awan nilai jujuran bangsa Jawa atawa Malayu di Sungai Ganal.
Baisur dahulu. Barelaan…..
(4) - PASAL BAPARAAN AWAN JUJURAN
Dicoret:
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
17 Oktober 2005 / 13 Ramadhan 1426
Adat baparaan atawa disambat jua balalamaran orang Banjar Sungai Ganal ni , boleh disambat bilang sutil banar ! . Kada ngalih. Kada kaya orang Malayu nang tapaksa mambawa aantaran macam-macam, tautama masa ari “ naik belanja “ atawa ari kawin.
Kakanakan wahini jangan takajutlah. Bahari orang baparaan ada haja nang diulah di bandang, masa mangatam atawa maranjau . Sapalih ada haja nang baparaan masa batanam banih. Kawitan lalakian awan kawitan bibinian sambil mangatam banih bapandiran…..Sudahnya, jer kawitan lalakian : “ Amun kaya daminto kita jodohakan ha anak kita ? “ . Jer kawitan bibinian pulang : “ Amun hudah katuju, ayu haja andika ai ! “. Makanya hudah dikira sah baparaan kayaitu !.
Bulik ka rumah , kawitan lalakian awan kawitan bibinian masing-masing mamadahkan ka anaknya. Nang anak pulang bagus , kada mambantah . Akur sunyaan !. ( Amun kakanakan wahini, mau haja kawitannya kana tambirau ! ).
Tapi kabanyakannya adat baparaan ni diulah di rumah. Kawitan subalah lalakian datang baistilah malamar atawa bapara ka rumah kawitan subalah bibinian. Amun balum bapatuhan banar, bacuuran dahulu. Kaluko ada tarait kulaan atawa tidaknya. Imbah tu hanyarlah bapadah sabujuran tujuan datang handak bapara. Amun subalah bibinian balum pinandu, kawaitan subalah lalakian biasanya membawa gambar nang anak lalakian ( masa tu gambar hirang putih haja nang ada. Gambar bawarna kaya wahini kadada lagi ).
Imbah basatuju, bapandiran pulang pasal jujuran……
Amun handak tahu, jujuran orang Banjar ni tamasuk dalam bahagian sasadangannya. Kada murah kada jua mahal. Amun handak nang murah, kawin awan orang Jawa. Amun handak mahal, kawin awan orang Malayu !.
Nah ikam….ada pulang nang handak tahu barapa ribu ringgit garangan jujuran masa tu ? .
Sabalum tahun 70 an ( musim babandang satahun sakali ), jujuran orang Banjar antara RM 150 sampai RM 250 haja. Orang Malayu antara RM 200 sampai RM 300. Orang Jawa pulang antara RM 100 sampai RM 150.
Ai, kanapa pulang tatawa ?. Asa lilihan banar luko leh. Talalu murah banar ! ( Amun dipadahkan ka kakanakan wahini mau haja di sambatnya : “ Kalau macam tu, bolehlah kawin sampai sepuluh orang sekali gus ! “ ).
Bujur jer ikam Toh hai !……Tagal , tahulah masa tu saguni banih cuma dapat duitnya kira-kira RM 10 sampai RM 12 jua !. Barapa guni handak bajual banih mandapatkan duit sabanyak itu ? . Tapaksa ikam mamakai salawar guni tapung cap kunci, tahulah . Sabab handak mangumpul duit jujuran !.
Nah ada pulang handak tahu kanapa jujuran orang Jawa tu murah, jujuran orang Malayu mahal. Jawapannya kaya ni : Kabanyakan lalakian orang Jawa masa tu aur baulah harta haja masa anum. Hudah ada batanah barumah , hanyarlah hakun kawin. Umur gin ada nang hudah 50 tahun !. Jadinya, bibinan orang Jawa ni kada pati ‘ laku ‘. Adat orang bajujualan, bila barang kada pati laku, sabab kababanyakan , makanya tapaksalah dijual murah-murah haja !.... ( munasabah luko jawapan ni ? ).
Jujuran orang Malayu pulang mahal, sababnya kabanyakan bibinian Malayu ditiring bilang bungas-bungas. Kawa inya bapupur baginju hari-hari ( Orang bibinian Banjar badiam di bandang kada kawa kaya itu. Hari-hari bacalumut awan banyu buruk puntalan haja napa…. ). Sudahlah kaya itu, orang Malayu subalah bibinian tu tapaksa pulang manyadiakan macam-macam parabia masa balarangan satarusnya masa ari bakawinan. Jadinya, mau kada mau jujuran tapaksalah mahal …..( Munasabah kada ? )
Tagal bila musim babandang hudah dua kali satahun di kawasan Sungai Ganal, jujuran orang Banjar gin umpat sasain naik, sasain mahal satahun ka satahun. Tambahan pulang bila bibinian Banjar hudah ada nang bagawi awan karajaan. Kawa bapupur baginju – ditiring bungaslah !. Lingkungan tahun 70 an , jujuran orang bibinian Banjar hudah ada nang sampai RM 1,000 ! ( Biasanya jujuran tu hagan bibinian ada pagawian bagajih )
Kanapa jadi sasain mahal ?. Ada dua sababnya: Partama, duit jujuran hudah nyaman dicari – babandang dua kali satahun napa . Kadua, kabanyakan bibinan Banjar hudah ‘ bungas-bungas ‘ ( Aur sakolahan haja hari-hari napa - kawa bapupur baginju. Awak sasain mining, kada bacalumut awan banyu bandang kaya bibinian bahari. Sapalih hudah ada pagawian bagajih ! ). Sudahnya…Adat baparaan gin hudah mula baubah jadi talalu ‘ rasmi ‘ . Kada kaya bahari baparaan sambil batanam banih atawa sambil mangatam. Sababnya, masa tu babandang hudah baubah cara iaitu aci karat awan pukul haja lagi …….
Kira-kira , bolehlah disambati tahun 70 an tu ‘ era ke arah pertanian moden ‘ hudah bamula di kawasan Sungai Ganal. Bila kaadaan baubah, maka sunyaan mula baubah. Orang bandang gin hudah kada lagi tulak ka pakan Sungai Ganal mangayuh basikar ciut-ciut kaya bahari , sambil paluh balilihan di gulu !. Masing-masing hudah dangunguran bamotosikal. Motosikal nang banyak dipakai orang masa tu ialah Honda 90 cc – Honda pucong !. Motorsikal tu kawa dipakai hagan mambawa banih sampai dua guni sakali jalan, kawa jua hagan tulak ka pakan – mangurat bibinan ! ( Hagan kakanakan anum pang ) .
Masa tu jua panjual motorsikal maulah cara pambayaran manukar motorsikal boleh bayar cara ansuran musim mangarat banih. Napa lagilah….masing-masing manukar motorsikal sakan !. Orang nang hanyar kawin ( pangantin ) gin hudah kada tatiring lagi mambawa bini awan basikar. Sunyaan bamotosikal !. Amun ada pangantin mambawa bini awan basikar masa tu, mau haja disoraki kakawanan . Uhuuuuk jer !….
Bujur jer orang bahari, bila dunia baubah sunyaan umpat jua baubah. Tagal , sauting nang kada patut umpat baubah . Napanya am ? . Adat bapakaian, adat bagawi, adat baparaan, adat bakawian / aruh sunyaan boleh diubah. Tagal agama Islam jangan sakali-kali diubah !. Amun agama Islam diubah umpat paedaran jaman, labaram ikam……
Tu nang kita tatiring wahini banyak bibinian anum bapakaian kaya lalakian, barambut handap, basalawar katat, tajihing-jihing bila lalu di hadapan kakanakan lalakian. Kakanakan lalakian pulang ada nang rambut batocang, basunting di talinga , basalawar barugut-rugut kaya kada kawa manukar salawar hanyar…. awan macam-macam lagi !. Sunyaan tu, pasal handak maikut jaman nang hudah baubah. Hancur sunyaan !.....
Jadiam dahulu. Kainak ulun bacarita pulang pasal lain. Barelaan…..
Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.
17 Oktober 2005 / 13 Ramadhan 1426
Adat baparaan atawa disambat jua balalamaran orang Banjar Sungai Ganal ni , boleh disambat bilang sutil banar ! . Kada ngalih. Kada kaya orang Malayu nang tapaksa mambawa aantaran macam-macam, tautama masa ari “ naik belanja “ atawa ari kawin.
Kakanakan wahini jangan takajutlah. Bahari orang baparaan ada haja nang diulah di bandang, masa mangatam atawa maranjau . Sapalih ada haja nang baparaan masa batanam banih. Kawitan lalakian awan kawitan bibinian sambil mangatam banih bapandiran…..Sudahnya, jer kawitan lalakian : “ Amun kaya daminto kita jodohakan ha anak kita ? “ . Jer kawitan bibinian pulang : “ Amun hudah katuju, ayu haja andika ai ! “. Makanya hudah dikira sah baparaan kayaitu !.
Bulik ka rumah , kawitan lalakian awan kawitan bibinian masing-masing mamadahkan ka anaknya. Nang anak pulang bagus , kada mambantah . Akur sunyaan !. ( Amun kakanakan wahini, mau haja kawitannya kana tambirau ! ).
Tapi kabanyakannya adat baparaan ni diulah di rumah. Kawitan subalah lalakian datang baistilah malamar atawa bapara ka rumah kawitan subalah bibinian. Amun balum bapatuhan banar, bacuuran dahulu. Kaluko ada tarait kulaan atawa tidaknya. Imbah tu hanyarlah bapadah sabujuran tujuan datang handak bapara. Amun subalah bibinian balum pinandu, kawaitan subalah lalakian biasanya membawa gambar nang anak lalakian ( masa tu gambar hirang putih haja nang ada. Gambar bawarna kaya wahini kadada lagi ).
Imbah basatuju, bapandiran pulang pasal jujuran……
Amun handak tahu, jujuran orang Banjar ni tamasuk dalam bahagian sasadangannya. Kada murah kada jua mahal. Amun handak nang murah, kawin awan orang Jawa. Amun handak mahal, kawin awan orang Malayu !.
Nah ikam….ada pulang nang handak tahu barapa ribu ringgit garangan jujuran masa tu ? .
Sabalum tahun 70 an ( musim babandang satahun sakali ), jujuran orang Banjar antara RM 150 sampai RM 250 haja. Orang Malayu antara RM 200 sampai RM 300. Orang Jawa pulang antara RM 100 sampai RM 150.
Ai, kanapa pulang tatawa ?. Asa lilihan banar luko leh. Talalu murah banar ! ( Amun dipadahkan ka kakanakan wahini mau haja di sambatnya : “ Kalau macam tu, bolehlah kawin sampai sepuluh orang sekali gus ! “ ).
Bujur jer ikam Toh hai !……Tagal , tahulah masa tu saguni banih cuma dapat duitnya kira-kira RM 10 sampai RM 12 jua !. Barapa guni handak bajual banih mandapatkan duit sabanyak itu ? . Tapaksa ikam mamakai salawar guni tapung cap kunci, tahulah . Sabab handak mangumpul duit jujuran !.
Nah ada pulang handak tahu kanapa jujuran orang Jawa tu murah, jujuran orang Malayu mahal. Jawapannya kaya ni : Kabanyakan lalakian orang Jawa masa tu aur baulah harta haja masa anum. Hudah ada batanah barumah , hanyarlah hakun kawin. Umur gin ada nang hudah 50 tahun !. Jadinya, bibinan orang Jawa ni kada pati ‘ laku ‘. Adat orang bajujualan, bila barang kada pati laku, sabab kababanyakan , makanya tapaksalah dijual murah-murah haja !.... ( munasabah luko jawapan ni ? ).
Jujuran orang Malayu pulang mahal, sababnya kabanyakan bibinian Malayu ditiring bilang bungas-bungas. Kawa inya bapupur baginju hari-hari ( Orang bibinian Banjar badiam di bandang kada kawa kaya itu. Hari-hari bacalumut awan banyu buruk puntalan haja napa…. ). Sudahlah kaya itu, orang Malayu subalah bibinian tu tapaksa pulang manyadiakan macam-macam parabia masa balarangan satarusnya masa ari bakawinan. Jadinya, mau kada mau jujuran tapaksalah mahal …..( Munasabah kada ? )
Tagal bila musim babandang hudah dua kali satahun di kawasan Sungai Ganal, jujuran orang Banjar gin umpat sasain naik, sasain mahal satahun ka satahun. Tambahan pulang bila bibinian Banjar hudah ada nang bagawi awan karajaan. Kawa bapupur baginju – ditiring bungaslah !. Lingkungan tahun 70 an , jujuran orang bibinian Banjar hudah ada nang sampai RM 1,000 ! ( Biasanya jujuran tu hagan bibinian ada pagawian bagajih )
Kanapa jadi sasain mahal ?. Ada dua sababnya: Partama, duit jujuran hudah nyaman dicari – babandang dua kali satahun napa . Kadua, kabanyakan bibinan Banjar hudah ‘ bungas-bungas ‘ ( Aur sakolahan haja hari-hari napa - kawa bapupur baginju. Awak sasain mining, kada bacalumut awan banyu bandang kaya bibinian bahari. Sapalih hudah ada pagawian bagajih ! ). Sudahnya…Adat baparaan gin hudah mula baubah jadi talalu ‘ rasmi ‘ . Kada kaya bahari baparaan sambil batanam banih atawa sambil mangatam. Sababnya, masa tu babandang hudah baubah cara iaitu aci karat awan pukul haja lagi …….
Kira-kira , bolehlah disambati tahun 70 an tu ‘ era ke arah pertanian moden ‘ hudah bamula di kawasan Sungai Ganal. Bila kaadaan baubah, maka sunyaan mula baubah. Orang bandang gin hudah kada lagi tulak ka pakan Sungai Ganal mangayuh basikar ciut-ciut kaya bahari , sambil paluh balilihan di gulu !. Masing-masing hudah dangunguran bamotosikal. Motosikal nang banyak dipakai orang masa tu ialah Honda 90 cc – Honda pucong !. Motorsikal tu kawa dipakai hagan mambawa banih sampai dua guni sakali jalan, kawa jua hagan tulak ka pakan – mangurat bibinan ! ( Hagan kakanakan anum pang ) .
Masa tu jua panjual motorsikal maulah cara pambayaran manukar motorsikal boleh bayar cara ansuran musim mangarat banih. Napa lagilah….masing-masing manukar motorsikal sakan !. Orang nang hanyar kawin ( pangantin ) gin hudah kada tatiring lagi mambawa bini awan basikar. Sunyaan bamotosikal !. Amun ada pangantin mambawa bini awan basikar masa tu, mau haja disoraki kakawanan . Uhuuuuk jer !….
Bujur jer orang bahari, bila dunia baubah sunyaan umpat jua baubah. Tagal , sauting nang kada patut umpat baubah . Napanya am ? . Adat bapakaian, adat bagawi, adat baparaan, adat bakawian / aruh sunyaan boleh diubah. Tagal agama Islam jangan sakali-kali diubah !. Amun agama Islam diubah umpat paedaran jaman, labaram ikam……
Tu nang kita tatiring wahini banyak bibinian anum bapakaian kaya lalakian, barambut handap, basalawar katat, tajihing-jihing bila lalu di hadapan kakanakan lalakian. Kakanakan lalakian pulang ada nang rambut batocang, basunting di talinga , basalawar barugut-rugut kaya kada kawa manukar salawar hanyar…. awan macam-macam lagi !. Sunyaan tu, pasal handak maikut jaman nang hudah baubah. Hancur sunyaan !.....
Jadiam dahulu. Kainak ulun bacarita pulang pasal lain. Barelaan…..
Langgan:
Catatan (Atom)
