<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd='http://schemas.google.com/g/2005' xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160</id><updated>2012-01-14T02:04:01.387-08:00</updated><title type='text'>BANJAR SUNGAI GANAL</title><subtitle type='html'>Mamadahkan hal kahidupan awan pagawian Orang Banjar nang bagana di Sungai Ganal, Salangor, Malaysia.</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default?max-results=100'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>41</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>100</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-7104156247031120514</id><published>2009-06-11T16:06:00.000-07:00</published><updated>2010-07-10T16:29:26.129-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 255, 255);"&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;UNTUK PERHATIAN PARA PEMBACA&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blog ini sepenuhnya ditulis dalam Bahasa Banjar. Siri-siri yang terdapat di dalamnya telahpun ditamatkan. Walau bagaimanapun , isi kandungannya seperti tersedia dalam ' ARKIB BLOG ' adalah sesuai untuk dijadikan bahan kajian dan rujukan oleh pihak-pihak yang memerlukannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;' Kandungan sisipan '  yang terdapat di dalamnya  Insya Allah akan dikemaskini dari masa ke masa mengikut kesesuaian dan keperluan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salam hormat dari penulis:&lt;br /&gt;ELBI RISALAH&lt;br /&gt;Tarikh: 11 Jun 2009.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-7104156247031120514?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/7104156247031120514/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=7104156247031120514' title='7 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7104156247031120514'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7104156247031120514'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2009/06/untuk-perhatian-para-pembaca.html' title=''/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>7</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5308164608577037771</id><published>2008-12-10T03:16:00.000-08:00</published><updated>2010-07-30T05:41:34.075-07:00</updated><title type='text'>(1) - BANJAR SUNGAI GANAL</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;14 Oktober 2005 / 10 Ramadhan 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;As salamu’alaikum kulaan Banjar sabarataan ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sigaran haja kaluko andika sabarataan. Al hamdulillah . Amun kada pati sigar pa ngalih handak bagawi. Tambahan pulang amun andika bagawi babandang, kulir pang . Asa ringkutan awak !…….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun maulah ‘ BLOG ‘ ni hagan mamadahkan ka kulaan di saluruh Malaysia atawa di Banua Banjar, atawa di mana haja internet kawa di buati. Handak bacarita pasal orang Banjar Sungai Ganal. Sakurang-kurangnya tahu pang di mana jer Sungai Ganal tu ? . Bila di sambat haja sungai , tantu pang parak awan laut leh ?. Bujur andika ai, Sungai Ganal ni parak awan ‘ Laut Selat Melaka ‘ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sungai Ganal ni, kada ah ganal banar. Sasadangnya haja. Cuma taganallah saikit pada sungai-sungai nang parak di sini. Kaya Sungai Limau, Sungai Haji Dorani, Sungai Gatal, Sungai Nibong , Sungai Pasir Panjang ( bah, banyak banar amun handak disambati sunyaan ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sungai Ganal ni ngaran pakan nang taganal di Daerah Sabak Bernam. Dalam nagri Selangor. Andaknya di panghujung nagri subalah utara. Wahini Sungai Ganal jadi pusat pantadiran daerah Sabak Bernam ( Bahari pusat pantadbiran daerah pakan Sabak – labih kurang 10 kilometer ka subalah utara pakan Sungai Ganal ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak bacarita pulang pasal orang-orang nang bagana di kuliling Sungai Ganal ni lah….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada ampat bangsa nang taganal bagana di kuliling Sungai Ganal . Bangsa Banjar, Bangsa Jawa , Bangsa Malayu awan bangsa China.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bangsa Banjar banyak bagana di kawasan bandang. Matan Parit (1) sampai ka Parit 17 ( Binjai Patah ). Bangsa Jawa pulang banyak bagana di kawasan kabun nyiur, bangsa Malayu banyak bagana di kawasan pinggir laut. Bangsa Cina pulang , bagana di pakan Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam tahun 50 an sampai 60 an bahari, bangsa Banjar ni bilang papak bagana di kawasan bandang sunyaan. Kayaitu jua bangsa Jawa, sabarataan bagana di kabun nyiur. Sama haja jua bangsa Cina awan Malayu, bagana di pakan awan pinggir laut.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal wayahini, sunyaan hudah baubah….Di kawasan bandang hudah ada Jawa. Bangsa Banjar hudah ada bagana di kabun nyiur awan di kawasan pakan ( Kawasan taman parumahan ) . Andika sabarataan tantu handak tahu kanapa jadi kayaitu ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Andudi ha amun sawatan , ulun mancaritakan pulang. Nah baisur dahulu lah…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5308164608577037771?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5308164608577037771/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5308164608577037771' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5308164608577037771'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5308164608577037771'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/1-banjar-sungai-ganal.html' title='(1) - BANJAR SUNGAI GANAL'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5267259828638362943</id><published>2008-12-10T03:13:00.000-08:00</published><updated>2008-12-12T06:07:32.097-08:00</updated><title type='text'>(2) – NAH, KAYAITU RUPANYA !</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;15 Oktober 2005 / 11 Ramadhan 1426&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Nah…ulun datang babuat pulang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari ni ulun ada kasawatan manyambung carita di ‘ blog ‘ nang tadahulu. Ulun hudah bajanji handak mamadahkan kanapa makanya bangsa Banjar awan Jawa kawa baalih kadiaman matan nang asal. Banjar awan Jawa ni wani banar luko ?. He..he…kada ah wani banar !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Maikut ‘ kajian ‘ ulun ( He..he kaya pansarah universiti pulang bisa maulah kajian angkuhannya ! ) – sabujurnya kajian ni samata-mata ulun maniring kaadaan awan paubahan matan bahari sampai wayahini haja pang ( Lawas hidup napa ! ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pasal nang katahuan banar bangsa Jawa wayahini umpat bagana di kawasan bandang, bangsa Banjar pulang bagana di kawasan kabun nyiur, bapunca malalui pakawinan kadua-dua bangsa tadi . Bangsa Banjar , kawin awan Jawa. Jadi minantu Banjar tu umpatlah bagana di rumah mintuhanya nang Jawa. Lawas-lawas tarus maulah rumah di tanah mintuha tu ( umpat bagana di kawasan kabun nyiur ). Bangsa Jawa pulang, kawin awan Banjar. Minantu nang Jawa tu umpat baulah rumah di tampat mintuha Banjar di bandang. Kasudahannya, di kawasan bandang ada bangsa Jawa, di kawasan kabun nyiur pulang ada bangsa Banjar. Tu pang sababnya amun handak tahu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang Jawa awan Banjar punca bagana di kawasan pakan pulang pasalnya inya manukari rumah-rumah di taman parumahan nang banyak diulah di kawasan pakan Sungai Ganal ni. Imbah tu, tarus bagana di kawasan pakan kuliling Sungai Ganal. Jadi orang pakanlah inya salajuran !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sauting lagi sababnya, bahari bangsa Banjar bila handak ka Makah, tapaksa bajual bandang hagan tambang. Orang nang banyak baduit pulang wayah tu, bangsa Jawa nang bagana di kabun nyiur. Jadinya bandang tajual ka bangsa Jawa. Jawa tu pulang tarus baulah rumah di bandang nang ditukari tu. Sudah-sudahnya, di bandang hudah ada bangsa Jawa bagana !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, bahari di Parit 10 Timur ( tampat ulun lidak bagarit burung imbah manajak ! ) , matan di pangkal parit sampai ka hujung parit bilang papak pang bangsa Banjar haja. Saekung kadada Jawa, tahulah !. Wayahini ?....Bapuluh buah rumah Jawa hudah ada di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di kawasan bandang mukim Panchang Bedana awan mukim Sungai Panjang , amun subalah timur wayahini ‘ majoriti ‘ bangsa Banjar, amun subalah barat pulang ‘ majoriti ‘ Jawa. Tagal amun dilihati sunyaan kawasan bandang sampai ka mukim Pasir Panjang, bilang Banjar pang bagana majoritiny . Jawa pulang majoriti bagana di kabun nyiur.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Naaah !…. kalumpanan ulun handak manyambat kanapa maka Banjar kawin awan Jawa atawa subalahannya. Padahal, dalam tahun 50 an sampai 60 an Banjar awan Jawa ni kada pati rakat kada. Bahari ulun bagana di Parit (9) Barat – kawasan banyak Jawa – bila aruh pangantinan ka , aruh bahaul ka, inya kada mau kada basaruan ka kami !. Tapintang pulang, kami pang sabuah rumah Banjar di situ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih pulang, wayah bahari amun Banjar kawin awan Jawa bilang gigir pang diwarahakan kakawan. Gigir sakampungan, tahulah !. Nang tuhanya pulang gigir kulimbisikan manyambat: “ Oooi , kanapa pulang makanya Si Utoh Ganal nia maka takawin awan Jawa. Pa kainak tapaksa mambasuh lampin anak wayah bini baranak, tahulah ! “.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaganangan ulun bawarahan bahari wayah sakulah. Nang kakanakan Jawa manyambati Banjar : “ Ye ..yeh... Banjar makan wadi . Wadi busuk ! “ Kakanakan Banjar pulang manyambati Jawa : “ Ye .. yeh… Jawa beret makan kutu. Jawa beret makan kutu ! “.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah, umanya manggawil nih mambawae tulakan ka pakan Sungai Ganal. Handak batutukar lauk hagan pabukaan salajur saur malam kainak jer !…. Minta maaflah, kada sawat mahabiskan pandiran nih . Andudi ulun manyambungi. Barelaanlah…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5267259828638362943?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5267259828638362943/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5267259828638362943' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5267259828638362943'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5267259828638362943'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/2-nah-kayaitu-rupanya.html' title='(2) – NAH, KAYAITU RUPANYA !'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-4708619791265783101</id><published>2008-12-10T03:10:00.000-08:00</published><updated>2009-06-01T17:14:03.722-07:00</updated><title type='text'>(3) - BIBINIAN BAGAWI DI JURUK</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;16 Oktober 2005 / 12 Ramadhan 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Paribahasa orang tuha bahari, bibinian amun sakolah tinggi-tinggi gin sudahnya bagawi di juruk haja. Pahaman kayaitu kada orang Banjar haja nang satuju, malahan oleh orang Jawa atawa Malayu gin. Sabab tu dalam tahun 50 an ka bawah, di kawasan Sungai Ganal banyak kakanakan bibinain nang kada sakolahan. Bagana di rumah haja, manolongi gawian kawitan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Labih kurang awal tahun 60 an, pahaman orang tuha tu sasain bakurangan. Pasalnya banyak dah orang nang tuha-tuha, tautama nang kuat maingkuti adat atawa pahaman tu , kadadaan lagi – hudah matian . Sapalih tu hudah ujur babanar. Jadi , kakanakan bibinan gin hudah mula disakulahkan oleh nang kawitan. Tagal tulah….. ada nang hanyar sampai darjah dua, hudah diampihi sakolah. Dikawinakan oleh nang kawitan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kalumpanan ulun handak manyambat, masa tu kakanakan masuk sakolah kada bakira umur. Sapalih ada nang hudah baumur lapan tahun hanyar masuk darjah satu, ada nang 10 tahun masuk darjah satu. Jer orang bahari, hudah mula tumbuh sisingut hanyar masuk sakulah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaganangan pulang, ada saekung kawan ulun hanyar sampai darjah tiga, ampih sakolah, tarus kawin !. Orang wahini mau haja kada parcaya leh. Tagal, tu bujur balaku, tahulah. Handak tahulah sababnya ? Kaya ni, : Bahari, kakanakan amun kada lulus pariksa, kada naik darjah . Kana tunggu darjah tulah , sampai bila-bila !. (Wahini, kada kira pintar ka , bungol ka tiap tahun naik darjah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadi kawan ulun tu , nang tamasuk dalam kumpulan ‘ botol ‘ atawa babal hati. Darjah satunya haja tiga tahun. Darjah dua tiga tahun jua. Darjah tiga pulang parak ampat tahun. Ca kira, barapa umurnya masa darjah tiga tu ?. Masa masuk sakulah darjah satu bahari pulang, umur bilang parak sapuluh tahun !. Jadi, munasabah haja luko imbah baampih sakolah, tarus haja kawin !. Labaram ikam….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun kaganangan ada saekung cigu, cigu Samsuri bin Abdullah ngarannya. Ianya baasal matan Beranang, Hulu Langat ( Kada tahu habarnya , hidup lagi ka atawa mati ). Masa pamulaan datang maajar ka Sakolah Malayu Parit Sambilan, Sungai Ganal ( sakulah ulun pamulaaan ), inya tapaksa diganie oleh nang paninian bibini. Tahulah sababnya ?....Sababnya kakanakan darjah tiga nang diajarnya tu ada nang labih ganal pada inya !. Hari-hari cigu Samsuri diwarahkan muridnya, pasal datang maajar mamakai salawar handap haja kaya kakanakan !....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi, bahari kakanakan lalakian dikawinakan oleh kawitannya kada kira umur anum tuhanya. Asal mau haja, kawin !. Ada saekung sapupu ulun, balum lagi ada paspot, hudaham dikawinakan oleh nang kawitan ( Al hamdulillah, wahini anaknya hudah ganalan babaya ayahnya, hudah bacucu bapuluh, walaupun awak magun haja anum ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Babulik pulang ulun handak mancaritakan pasal kakanakan bibinian hudah banyak masuk sakolah tadi…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Labih kurang awal tahun 70 an, kakanakan bibinian kada kira Banjar, Jawa atawa Malayu bulih disambat sabarataan hudah sakulahan. Kakada lagi nang badiam di rumah. Kakanakan tu pulang bila masuk sakulah , maka inya bapatuhanlah awan lalakian sadarjahnya. Banjar patuh awan Jawa. Jawa patuh awan Malayu. Hudah bacampur-campur…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sudah jadi adat kalangan Adam dan Hawa bila hudah mulai ‘ gatal tanduk ‘ , patuh pulang awan bibinian nang balainan bangsa. Maka kada kawa disapeh lagi, bila handak kawin bacari bini, kapinginlah awan kakawanan sakulahnya haja . Naaaah…. Ni pang salah satu sababnya kanapa kawin awan lain bangsa mula bajadian. Banjar hudah ada nang kawin awan Malayu. Ada nang takawin awan Jawa pulang. Di kampong Peket 60 Sungai Nipah nang banyak bangsa Kampar bagana, ada nang takawin awan bangsa kampar pulang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, masa paringkat pamulaan handak baubah kawin campuran bangsa tu, banyak pang carita nang didangar. Jer habar ada lalakian Banjar bapangsar manangis, pasal nang kawitan kada mau tulak malamar bibinian Jawa nang dikahandakinya !. ( Jer kakanakan wahini : Bila hati sudah cinta, semua indah saja ! . Saja bujur….)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pian tantu handak tahu kanapa banyak kawitan Banjar kada mau mangawinakan anak lalakian awan bangsa nang lain ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Maikut ‘ kajian ‘ ulun , salah sauting pasalnya sabab masa tu budaya bangsa lain balum lagi dipahami oleh bangsa Banjar. Contoh: Amun babini Jawa, tapaksa maulah adat melenggang parut. Bila hudah baranak, tapaksa pulang ada ‘ leklean ‘ sampai saminggu. Banjar mana ada adat kayaitu !. Hudah tu, amun kawin sasama Banjar, lapin anak dalam saminggu , bidan mambasuhi. Amun Jawa, nang laki pang tapaksa mambasuh !. Pajah kiraan jer Utoh Haloi !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Insya Allah , ari lain kainak ulun mancaritakan pulang pasal nilai jujuran bibinian Banjar, babanding awan nilai jujuran bangsa Jawa atawa Malayu di Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Baisur dahulu. Barelaan…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-4708619791265783101?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/4708619791265783101/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=4708619791265783101' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4708619791265783101'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4708619791265783101'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/3-bibinian-bagawi-di-juruk.html' title='(3) - BIBINIAN BAGAWI DI JURUK'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5449881774311740211</id><published>2008-12-10T03:08:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T03:10:14.993-08:00</updated><title type='text'>(4) - PASAL BAPARAAN AWAN JUJURAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;17 Oktober 2005 / 13 Ramadhan 1426&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Adat baparaan atawa disambat jua balalamaran orang Banjar Sungai Ganal ni , boleh disambat bilang sutil banar ! . Kada ngalih. Kada kaya orang Malayu nang tapaksa mambawa aantaran macam-macam, tautama masa ari “ naik belanja “ atawa ari kawin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kakanakan wahini jangan takajutlah. Bahari orang baparaan ada haja nang diulah di bandang, masa mangatam atawa maranjau . Sapalih ada haja nang baparaan masa batanam banih. Kawitan lalakian awan kawitan bibinian sambil mangatam banih bapandiran…..Sudahnya, jer kawitan lalakian : “ Amun kaya daminto kita jodohakan ha anak kita ? “ . Jer kawitan bibinian pulang : “ Amun hudah katuju, ayu haja andika ai ! “. Makanya hudah dikira sah baparaan kayaitu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bulik ka rumah , kawitan lalakian awan kawitan bibinian masing-masing mamadahkan ka anaknya. Nang anak pulang bagus , kada mambantah . Akur sunyaan !. ( Amun kakanakan wahini, mau haja kawitannya kana tambirau ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tapi kabanyakannya adat baparaan ni diulah di rumah. Kawitan subalah lalakian datang baistilah malamar atawa bapara ka rumah kawitan subalah bibinian. Amun balum bapatuhan banar, bacuuran dahulu. Kaluko ada tarait kulaan atawa tidaknya. Imbah tu hanyarlah bapadah sabujuran tujuan datang handak bapara. Amun subalah bibinian balum pinandu, kawaitan subalah lalakian biasanya membawa gambar nang anak lalakian ( masa tu gambar hirang putih haja nang ada. Gambar bawarna kaya wahini kadada lagi ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah basatuju, bapandiran pulang pasal jujuran……&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, jujuran orang Banjar ni tamasuk dalam bahagian sasadangannya. Kada murah kada jua mahal. Amun handak nang murah, kawin awan orang Jawa. Amun handak mahal, kawin awan orang Malayu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah ikam….ada pulang nang handak tahu barapa ribu ringgit garangan jujuran masa tu ? .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum tahun 70 an ( musim babandang satahun sakali ), jujuran orang Banjar antara RM 150 sampai RM 250 haja. Orang Malayu antara RM 200 sampai RM 300. Orang Jawa pulang antara RM 100 sampai RM 150.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ai, kanapa pulang tatawa ?. Asa lilihan banar luko leh. Talalu murah banar ! ( Amun dipadahkan ka kakanakan wahini mau haja di sambatnya : “ Kalau macam tu, bolehlah kawin sampai sepuluh orang sekali gus ! “ ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bujur jer ikam Toh hai !……Tagal , tahulah masa tu saguni banih cuma dapat duitnya kira-kira RM 10 sampai RM 12 jua !. Barapa guni handak bajual banih mandapatkan duit sabanyak itu ? . Tapaksa ikam mamakai salawar guni tapung cap kunci, tahulah . Sabab handak mangumpul duit jujuran !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah ada pulang handak tahu kanapa jujuran orang Jawa tu murah, jujuran orang Malayu mahal. Jawapannya kaya ni : Kabanyakan lalakian orang Jawa masa tu aur baulah harta haja masa anum. Hudah ada batanah barumah , hanyarlah hakun kawin. Umur gin ada nang hudah 50 tahun !. Jadinya, bibinan orang Jawa ni kada pati ‘ laku ‘. Adat orang bajujualan, bila barang kada pati laku, sabab kababanyakan , makanya tapaksalah dijual murah-murah haja !.... ( munasabah luko jawapan ni ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jujuran orang Malayu pulang mahal, sababnya kabanyakan bibinian Malayu ditiring bilang bungas-bungas. Kawa inya bapupur baginju hari-hari ( Orang bibinian Banjar badiam di bandang kada kawa kaya itu. Hari-hari bacalumut awan banyu buruk puntalan haja napa…. ). Sudahlah kaya itu, orang Malayu subalah bibinian tu tapaksa pulang manyadiakan macam-macam parabia masa balarangan satarusnya masa ari bakawinan. Jadinya, mau kada mau jujuran tapaksalah mahal …..( Munasabah kada ? )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal bila musim babandang hudah dua kali satahun di kawasan Sungai Ganal, jujuran orang Banjar gin umpat sasain naik, sasain mahal satahun ka satahun. Tambahan pulang bila bibinian Banjar hudah ada nang bagawi awan karajaan. Kawa bapupur baginju – ditiring bungaslah !. Lingkungan tahun 70 an , jujuran orang bibinian Banjar hudah ada nang sampai RM 1,000 ! ( Biasanya jujuran tu hagan bibinian ada pagawian bagajih )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kanapa jadi sasain mahal ?. Ada dua sababnya: Partama, duit jujuran hudah nyaman dicari – babandang dua kali satahun napa . Kadua, kabanyakan bibinan Banjar hudah ‘ bungas-bungas ‘ ( Aur sakolahan haja hari-hari napa - kawa bapupur baginju. Awak sasain mining, kada bacalumut awan banyu bandang kaya bibinian bahari. Sapalih hudah ada pagawian bagajih ! ). Sudahnya…Adat baparaan gin hudah mula baubah jadi talalu ‘ rasmi ‘ . Kada kaya bahari baparaan sambil batanam banih atawa sambil mangatam. Sababnya, masa tu babandang hudah baubah cara iaitu aci karat awan pukul haja lagi …….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kira-kira , bolehlah disambati tahun 70 an tu ‘ era ke arah pertanian moden ‘ hudah bamula di kawasan Sungai Ganal. Bila kaadaan baubah, maka sunyaan mula baubah. Orang bandang gin hudah kada lagi tulak ka pakan Sungai Ganal mangayuh basikar ciut-ciut kaya bahari , sambil paluh balilihan di gulu !. Masing-masing hudah dangunguran bamotosikal. Motosikal nang banyak dipakai orang masa tu ialah Honda 90 cc – Honda pucong !. Motorsikal tu kawa dipakai hagan mambawa banih sampai dua guni sakali jalan, kawa jua hagan tulak ka pakan – mangurat bibinan ! ( Hagan kakanakan anum pang ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa tu jua panjual motorsikal maulah cara pambayaran manukar motorsikal boleh bayar cara ansuran musim mangarat banih. Napa lagilah….masing-masing manukar motorsikal sakan !. Orang nang hanyar kawin ( pangantin ) gin hudah kada tatiring lagi mambawa bini awan basikar. Sunyaan bamotosikal !. Amun ada pangantin mambawa bini awan basikar masa tu, mau haja disoraki kakawanan . Uhuuuuk jer !….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bujur jer orang bahari, bila dunia baubah sunyaan umpat jua baubah. Tagal , sauting nang kada patut umpat baubah . Napanya am ? . Adat bapakaian, adat bagawi, adat baparaan, adat bakawian / aruh sunyaan boleh diubah. Tagal agama Islam jangan sakali-kali diubah !. Amun agama Islam diubah umpat paedaran jaman, labaram ikam……&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tu nang kita tatiring wahini banyak bibinian anum bapakaian kaya lalakian, barambut handap, basalawar katat, tajihing-jihing bila lalu di hadapan kakanakan lalakian. Kakanakan lalakian pulang ada nang rambut batocang, basunting di talinga , basalawar barugut-rugut kaya kada kawa manukar salawar hanyar…. awan macam-macam lagi !. Sunyaan tu, pasal handak maikut jaman nang hudah baubah. Hancur sunyaan !.....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu. Kainak ulun bacarita pulang pasal lain. Barelaan…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5449881774311740211?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5449881774311740211/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5449881774311740211' title='3 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5449881774311740211'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5449881774311740211'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/4-pasal-baparaan-awan-jujuran.html' title='(4) - PASAL BAPARAAN AWAN JUJURAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>3</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-250944156881249818</id><published>2008-12-10T03:07:00.000-08:00</published><updated>2010-07-13T06:27:49.985-07:00</updated><title type='text'>(5) - ARUH PANGANTINAN BANJAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;18 Oktober 2005 / 14 Ramadhan 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun aruh pangantinan orang Banjar Sungai Ganal paling rame dalam lingkungan tahun 50 an sampai 60 an. Imbah tu, banyak hudah adat-adat atawa acara pangantinan hilangan. Sauting-sauting. Tambahan pulang bila sampai ka awal tahun 2000. Ngalih handak dibejakan antara adat Banjar asli awan adat nang ditiru matan bangsa lain ( Malayu awan Jawa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadi, ulun ni handak mamadahkanlah ka kakanakan anuman nang kada sawat marasani kayapa ramenya majlis pangantinan orang Banjar ‘ jaman bahari ‘ tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa tu, bila handak maulah aruh pangantinan, musti manunggu musim imbah mangatam banih dahulu. Sababnya, masa tu kadada lagi gawian di bandang, lagipun duit jujuran lalakian hudah dijulung ka bakal nang bini ! . Hagan manukar ranjang kayu, kalambu atawa pahiasan dirinya kaya cincin, kalung batu palajau (kalung baparmata kristal ), galang tangan, galang batis, anting-anting, pupur awan macam-macam sarabanya…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam tahun 60 an , masa sabalum mananam banih dua kali satahun, jarang banar tadangar orang aruh pangantinan dalam sakampung ( saparit ). Tagal , bila hudah baubah musim mananam banih dua kali satahun, sasain karaplah orang aruh pangantinan. Bahanu dalam samusim ada saekung atawa badua aruh pangantinan dalam sakampung ( saparit ). ( Babeja banar masa wahini . Ulun suah disaru orang aruh pangantinan sampai 12 tampat matan sambilan kampong, dalam sahari. Kempes pang paket !.... )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tahu luko sababnya ? Jadi kada payah ulun mamadahkan lagi..…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang nang paling rame bila ada orang aruh pangantinan ( salain pangantin nang badua tu laaa… ) ialah kumpulan kakanakan. Lalaki bibini. Ulun masa tu hanyar sakulah randah lagi di Sakolah Malayu Parit Sambilan , Sungai Ganal .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ramenya bukan apa ah. Bila ada orang aruh pangantinan, dapatlah kami batamuan kakawanan saparit atawa lain parit. Sakurang-kurangnya kawan sakulahan. Kawa bamain sapuas-puasnya. Kawitan kada kawa managur lagi dah…( Sabab sebuk mangganie gawian baulah makanan aruh ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bilang sabarataan orang Banjar Sungai Ganal amun handak aruh pangantinan musti sebuk baminggu-minggu dahulu. Banyak kulaan datangan manolongi gawian. Tapi ari nang paling wajib datang dua hari . Ari partama disambat ‘ ari lawatan ‘ ( Hari gotong royong ), ari kadua disambat ‘ ari makan ‘ ( Hari jamuan ). Imbah tu malamnya ada pulang karasmin nang disambat ‘ malam bajaga pangantin ‘.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, masa-masa tu lah kakanakan rame bamain macam-macam. Ada nang bamain gasing, bamain kalikir, bamain singki, galah panjang, galah cuit, galah rampuh atawa main warek bamban. Amun nang bibini pulang bamain semban ( sarimban ), main pangantinan, main loloncatan, main bamasakan atawa duduk batalimpuh di higa kawitan bibini maniring orang bahiris bawang awan bakupas kantang hajakah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kumpulan nang tuhanya pulang ada sauting pamainan istimewa, tautama masa malam ari lawatan awan malam bajaga pangantin. Handak tahulah ?. Pamainannya ialah pakau ! ( Masa tu orang kada pati tahu bamain pakau tu dikira judi. Halal haram kada karuan… . Atawa paling kurang pun, main trop haja ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Maklumlah, masa tahun-tahun tu handak mancari saekung bagalar ustaz dalam sabuah kampong bilang asa kitah liur !. Nang ada cuma saekung badua orang nang bisa jadi imam sambahyang di surau-surau. Paling tinggi ilmu pun , sakadar tamat balajar kitab Parukunan . Bahasa Arab, sapatah maknanya kada tahu !. Jadi kayapa handak managur orang bamain pakau ?. Dalam tahun-tahun tu jualah banyak tadapat kumpulan-kumpulan disambat ‘ kaki angkong ‘ ( Kaki menurun mendapatkan nombor ekor – waweh ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hai….bilang taruk babanar Banjar masa tu !. ( Kada payah dikuya lagi ha leh. Bilang mamalue banar …).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum sampai ari baaruhan, biasanya tuan rumah mainta tolong dahulu ka kulaan saurang atawa ka kakawanan rapat bacari kayu api hagan bamasak , kayu baulah sarubung awan manukar hatap nipah di pakan Sungai Ganal . Biasanya mancari kayu tu tapaksa masuk ka hutan subalah gambut , tulak ka estet Torkington manukar tampurung atawa mancari kayu bakau di balukar Bagan Sungai Ganal . Gawian ni diulah paling kurang pun satangah bulan sabalum ari baaruhan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang bibinian pulang baminggu-minggu datang mangganie maulah kalambu, maulah bantal , kipas kalambu awan kipas pangantin ( bibinian nang bisa bajajahit la ). Sapalih tu pulang datang manolongi manumbuk tapung, baulah kuih karing, basisimpun rumah atawa napa gawian patut diulah .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan rumah pulang biasanya hudah basadia awan baras nang talah di kilang baguni-guni, manukar hanyam hidup ( Masa tu jarang orang manyumbalih lambu ), hintalu baratus-ratus bigi awan barang-barang dapur kaparluan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya, siapa nang handak aruh pangantinan masa tu, katahuan orang sabarataan dah batangah bulan . Napa kada tahunya, amun sarubung hudah ditajak di halaman atawa di bandang baminggu-minggu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun jadiam dahulu leh. Kainak manyambungi pulang. Carita pasal aruh pangantinan ni sabujurnya panjang banar. Kanalah dipanggal-panggal haja.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-250944156881249818?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/250944156881249818/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=250944156881249818' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/250944156881249818'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/250944156881249818'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/5-aruh-pangantinan-banjar.html' title='(5) - ARUH PANGANTINAN BANJAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-3193676596361916051</id><published>2008-12-10T03:04:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T03:07:05.472-08:00</updated><title type='text'>(6) - SEBUK GAWIAN ARI LAWATAN !</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;19 Oktober 2005 / 15 Ramadhan 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari lawatan, bamulanya gawian handak aruh pangantinan jadi sebuk. Sabarataan papatuhan, ading dangsanak, kulaan jauh parak datangan manolongi gawian. Boleh disambat habis pang saparitan ( sakampungan ) datangan. Lalakian bibinian kada kira tuha anum, tamasuk kakanakan jua, sabarataan datangan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari tu bujur-bujur sabarataan datang handak manolongi tuan rumah. Sapalih nang lalakian manolongi mambalah kayu api atawa maangkut tampurung matan bawah rumah ka tampat pananggahan. Sapalih manalahkan gawian mahatapi bangsal atawa ada nang manyambat sarubung . Sapalih maangkut banyu hujan awan tim minyak gas matan rumah papatuhan subalah manyubalah, hagan bamasak nasi awan lauk ari esuk ( Masa tu banyu paip balum ada di kawasan bandang Sungai Ganal ). Sapalih pulang ada nang manabang pohon nyiur babarapa batang , maambil humbutnya hagan diulah lauk makan tangah hari tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang bibinian pulang sebuk bahiris bawang, kantang, timun awan sarabanya di barumahan, atawa di bangsal pananggahan mamasak lauk. Sapalih bibinian baulah kuih wajik, kuih loyang , mamasak nasi pulut, bahulu atawa kuih karing lain. Mana anak-anak dara pulang sebuk manggantung kalambu pangantin, mamasang dinding tambal, maulah palamin awan macam-macam lagi di atas rumah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya sebuk pang sabarataan matan baesukan sampailah ka patangnya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih katurunan Banjar pulang ada adat mandi bapapai patang ari tu. Bakal pangantin lalaki tapaksalah datang badua batiga awan kakawanannya, sabab handak mandi bapapai baimbai awan nang bakal pangantin bibini ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kayapa caranya mandi bapapai tu ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya mandi bapapai diulah di halaman rumah. Ditajak ampat batang tihang kayu atawa paring, sasadangan haja ganalnya. Ganal kawasannya labih kurang dua dapa pasagi. Tihang tu diandaki pulang awan hatap matan kain lapas bibinian. Antara tihang-tihang, di kancangi awan banang gadung. Babarapa tingkat. Imbah tu, banang-banang tadi diandaki pulang awan bubungaan nang diulah matan daun nyiur ( Amun suah maniring balai orang Hindu bakawinan, macam tulah labih kurangnya ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila parak ari sanja, bakal pangantin lalaki awan bakal pangantin bibini disandingkan dalam ‘ balai ‘ tadi mamakai pakaian basahan. Nang bibini mamakai kain kakamban haja, kada batudung kapala . Nang lalaki pulang batapihan palikat, mamakai baju parak haja , kada mamakai kupiah . Sabarataan orang nang ada maniringi, sambil basorak kasukaan…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya nang mamandie badua bakal pangantin di balai tu , bidan di kampong tu pang. Banyu hagan pamandian pulang diambil matan tujuh buah talaga atawa sumur Sabalum dimandie, bakal pangantin tu dibawa bajalan baimbai , bakuliling balai tujuh kali. Imbah tu hanyar disandingkan di atas kursi, tarus di papai awan banyu mayang pinang dara . Imbah mandi, pakaian disilihi awan nang karing . Hanyar dibari makan bubur merah bubur putih. Supaya babarkat awan jauh matan ganggunan sagala hantu setan sapanjang aruh pangantinan kainak (?).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara mandi bapapai ni pulang ada babeja-beja maikut katurunan antara suku Banjar . Sapalih ada nang mamakai sapasang kain kuning ( kain aliran ) , balaung jua kuning awan bakaris. Nang bibini jua mamakai kain kakamban kuning. Wadai sasadi pulang diulah sampai 40 macam . Sarabanya wadai ada, tamasuk wadai cakudok awan pais pisang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Napa diulah orang ari lawatan subalah malamnya ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang lalakian subalah malam kabiasaanya kadada apa-apa gawaian barat. Kacuali manolongi mamasang lampu gaslen di barumahan, di sarubung, di rumah atas atawa di dapur. Imbah tu , bapandiran haja sampai tangah malam ( Masa nilah ada nang mambuka daun trop !.... ). Nang bibinan pulang auran manalahkan gawian bagiling rampah atawa maulah kuih patang tadi. Sapalih auran bajarang hintalu hagan bahatam esuk.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bakal pangantin bibini di mana masa tu ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pangantin bibini malam tu biasanya sebuk digosoki oleh nang kakawanan awan ‘ pamanis ‘ pangantin ( Ulun kada pati tahu napa ramuannya – Bandanya kaya tapung bacampur awan janar . Bila digosok ka kulit, sagala daki habis tagulung. Kulit gin jadi ka kukuningan bila imbah digosoki ). Imbah tu hanyar bidan manggundul/ maukir alis mata awan cacantung supaya kalihatan labih bungas lagi, angkuhannya. Akhirnya, hanyar bakal pangantin bibini tu mamakai pacar ( inai ) di sunyaan jariji tangan kiwa kanan, tamasuk jua di jariji batis awan pinggir talapak . Samalaman pang kada kawa guring !. Takutan pacar marikit ka tampat lain, salain tangan awan batis napa…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bah, bilang taruk pang bakal pangantin bibini 'dikarjakan' orang !. Tagal, dimapatuai…..hakun kada hakun , suka kada suka, tapaksalah maikut adat yang hudah dipakai turun tamurun tu. Awak saurang handak kawin napa !....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal sudahnya sasain mamaraki tahun 70 an, adat nang ulun padahkan di atas tadi sasain mula baubah. Sapalih hudah kada pati dipakai lagi dah. Mandi bapapai gin hudah kadada, bakal pangantin bibini digosoki pamanis gin kadada , bagundul alis mata awan cacantung kada jua. Tamasuklah bainai jariji tangan awan batis . Sababnya, bakal pangantin bibini labih suka tulak ka pakan Sungai Ganal atawa ka pakan Sabak baulah set rambut saurang . Lagi paruna, lagi nyaman jer…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sunyaan nang ulun padahkan di atas, kada suah ulun batakun ka sisiapa masa tu. Kanapa diulah kayaitu, kanapa diulah kaya ni. Ada mata ditiring haja….Maklumlah , ulun ni kakanakan lagi. Handak batakun kakawitan saurang napa sabab musabahnya diulah , kaluko kana sariki. Handak batakun ka kakawanan sabaya pulang , dua kali lima haja jua awan ulun nih….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cuma, bila hudah tuha wahini hanyar ulun tapikir adat-adat Banjar tu sabujurnya banyak pang nang ‘ kada pati bujur’ di sisi agama Islam. Banyak maulah khurafat, maniru ulahan bangsa kada Islam. Mambuang masa awan maninggalkan sambahnyang wajib, auran maulah gawian tu . Mana kadanya ?. Ulun maniring bilang sabarataan orang nang taumpat di situ kada saekung nang sambahyang saharian samalaman. Tuha anum , sama haja !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada nang tabiasa sambahyang di rumah pulang , bila sampai ka rumah orang aruh , taumpat jua kada sambahyang saharian samalaman. Alasannya : Amun sambahyang di rumah orang aruh, kainak disambat orang awak kaya paalimnya, jer !. ( Sunyaan pakara ni balaku sabab masa tu orang kita Banjar sakadar maikut agama ‘ katurunan kawitan ‘ . Kadada balajar di sakolah Agama nang khas….Ada nang balajar sakolah agama, sunyaan magun kakanakan lagi – kaya ulun awan kakawanan lain )&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-3193676596361916051?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/3193676596361916051/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=3193676596361916051' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3193676596361916051'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3193676596361916051'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/6-sebuk-gawian-ari-lawatan.html' title='(6) - SEBUK GAWIAN ARI LAWATAN !'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8296018043264350344</id><published>2008-12-10T02:56:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T03:00:36.795-08:00</updated><title type='text'>(7) - TIGA ACARA’ WAJIB ‘ WAYAH  ARI MAKAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;20 Oktober 2005 / 16 Ramadhan 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai masa ‘ari makan’ , tiga pakara kaya ‘ wajib ‘ atawa musti diulah dalam aruh pangantinan orang Banjar. Partama pangantin musti bahatam Quran, kadua ada jamuan makan nasi , katiga pangantin musti basanding. Sabagai acara tambahan, musti ada pulang dipasang mekropon saharian samalaman di rumah tu . Amun kadada mamasang mekropon di rumah , tantu dah disambat kaya maaruhkan orang mati, jer !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Manyambat acara bahatam Quran , tu pang sababnya pangantin orang Banjar masa tu musti bisa mangaji sampai hatam Quran. Baik pangantin lalaki atawa bibini. Amun pangantin bibini takana uzur, kanalah nang adingan manggantie.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mahabarkan tantang mekropon pulang, biasanya orang-orang nang datangan pada ari samalam – ari lawatan – bataiyan ampat lima kupang saekung hagan menyewa mekropon, sacara manjual rokok sambil badarma . Sewa mekropon masa tu kada mahal bangat. Labih kurang RM 20 haja sahari samalaman. Biasanya mekropon nang harat di sewa orang pangantinan, mekropon bat Haji Sambilang matan Sungai Pulai. Orang barabut menyewa batnya , sabab bunyinya nyaring sampai dua batu magun haja kadangaran !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagu-lagunya pulang boleh dikatakan sunyaan lagu-lagu Arab. Di antara lagu yang harat masa tu ialah: Ya gamil-ya gamil, Way yak , Syamrah ya syamrah,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Al ‘asfuri , Ahbabina ya aini ( sahibar manyambat saikit ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pada ari makan tu jua sabarataan nang datang , kada kira kulaan atawa kada, datangan mambawa buah tangan mambari ka tuan rumah. Ada nang mambawa hayam jagau, hayam dara, baras, gula, tapung, hintalu awan sarabanya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Hagan manambahi tutukaran barang nang hudah disadiakan tuan rumah ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya labih kurang pukul sabalas mambawa ka tangah hari, diadakan majlis bahatam Quran oleh pangantin. Bahatam ni di hadapan palamin, di atas rumah . Mamakai mekropon . Panuh higa mahiga awan bunga hintalu nang ditajak di nasi pulut kuning.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila pangantin sampai haja mambaca : Alam tarakai…. ( Awal Suratul Fiil ) maka sunyaan kakanakan , tamasuk jua nang kawitan barabut-rabut maambil bunga hintalu tu. Lakas-lakas mangupas hintalunya , tarus dimakan masa tu jua, sabalum habis Suratul Fiil dibaca oleh pangantin . ( Angkuhannya, hagan panarang hati kakanakan mangaji Quran – Di mana dapat patua tu, ulun gin kada tahu jua !….. )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang mambari lilihan, ada suah bajadian saekung kawitan sabab tatalu lakas banar manyuapkan hintalu ka muntung nang anak, nang anak pulang balum sawat managuk, tarus nang anak tu kasadakan . Nasib baik kada pengsan . Jaka tidak jadi carita !.....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak bahabar tantang makan pulang. Aruh pangantinan orang Banjar ni balainan pada aruh orang Jawa. Aruh pangantinan Jawa, datang makannya baincitan. Matan tangahari sampai ka patang. Tagal, makan aruh pangantinan Banjar diulah sakali arung haja. Kira-kira lingkungan tangah hari. Siapa datang awal atawa datang lambat pada masa tu, alamatlah kada makan !. Tu pang sababnya , baesukan ‘ari makan’ hanyar handak bamula manyumbalih hayam, bamasak lauk, bamasak nasi awan sarabanya sampai parak tangah hari, salajur makanan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum makan tangah hari – imbah pangantin bahatam Quran – biasanya diadakan majlis basanding. Dua kali. Sakali basanding di halaman, sakali di atas rumah. Basanding ni boleh dikatakan kaya wajib diulah masa tu. Amun kada diulah, ada pang pananggah nang mogok atawa ada pang piring , cawan nang singhaja dipacahkan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Acara basanding ni pulang ada nang diubah masanya ka subalah patang haja, imbah waktu Asar ( Ikut pasatujuan pangantin lalaki awan bibini ). Tujuannya supaya nyaman kada tapadasak amun pangantin lalakinya datang matan jauh. Kaya datang di subalah kawasan Pasir Panjang atawa kawasan Gaduma&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Bagan Nakhoda Omar ) atawa Sungai Air Tawar. Handak datang subalah tangah hari kaluko kada sawatan napa. ( Jalan kada pati baik, babasikar pulang datang…. )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapanjang majlis aruh pangantinan, boleh disambat acara basanding nilah nang jadi acara paling rame. Sampai kabanyakan orang bibinian kada handak bulik ka rumah ( walaupun imbah makan ) amun balum lagi maniring pangantin basanding !. Tamasuk jua orang nang anuman…( Pasalnya dapat paluang hagan batitiringan antara anak teruna awan anak dara , sambil maniring pangantin basanding, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pakaian pangantin lalaki masa basanding siang biasanya mamakai baju sapasang Malayu, basampin awan bakaris di pinggang. Bakupiah tarbus atawa kupiah hirang diandaki rantai amas barumbai-rumabi. Pangantin bibini pulang mamakai baju kabaya atau baju kurung. Di kapala pulang dipakaikan mahkota baparmata bagirap-girap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun subalah malam basanding , pangantin lalaki biasanya mamakai baju kot. nang bibini pulang mamakai gaun. Ada haja jua pakaian pangantin bibini nang maniru pakaian sari Hindu ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil mairingi pangantin lalaki datang, rombongan tu biasanya manyalukut marcun dahulu. Kalatoian bunyinya. Sapalih ada nang menambak sanapang ka atas. Tanda pangantin hudah sampai. Imbah tu , pangantin bibini pulang kaluar diiringi rombongan, manyalukut marcun atawa menembak awan sanapang jua !. Gigir pang masa tu. Mana bunyi marcun, mana bunyi sanapang, mana pulang bunyi kakanakan basorak !. Rame ! Rame !.....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sampai di kuala tungkaran rumah pangantin bibini, pangantin lalaki diusung ka bahu oleh ‘ panglima ‘ rombongan tu . Pangantin bibini jua diusung ka bahu ( Biasanya lalaki kulaan pangantin bibini nang taparak – mamarina atawa dangsanaknya ). Pangantin badua tadi sambil diusung, tarus batamuan di tungkaran. Sabalum pangantin lalaki awan bibini basalaman, tukang-tukang usung tu tapaksa basilat dahulu ( Maka talintuk-lintuklah pangantin nang diusung dibahu tadi ! ). Imbah tu, hanyarlah pangantin tu kadua-duanya di bawa manuju tampat pasandingan di halaman.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa basanding di halaman tulah orang bagilir-gilir manyilati. Matan subalah pangantin lalaki awan matan subalah pangantin bibini. Sabalum basanding di atas rumah pulang, pangantin lalaki awan pangantin bibini disuruh manjajak hintalu hanyam . Lakonnya supaya lakas dapat anak kainak ! ( Bilang mangaramput haja gawian ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bah panjang banar caritanya leh. Ada lagi carita pasal basanding subalah patang awan basanding subalah malam…..Handangi ulun mamadahkan andudi.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8296018043264350344?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8296018043264350344/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8296018043264350344' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8296018043264350344'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8296018043264350344'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/7-tiga-acara-wajib-wayah-ari-makan.html' title='(7) - TIGA ACARA’ WAJIB ‘ WAYAH  ARI MAKAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-2455014165013658061</id><published>2008-12-10T02:54:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:56:23.426-08:00</updated><title type='text'>(8) - PANTUL AWAN MALAM BAJAGA PANGANTIN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;25 Oktober 2005 / 21 Ramadhan 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari, siapa-siapa nang handak jadi pangantin tapaksa maulah banyak pasiapan. Amun nang lalaki , pakaian musti banyak di sadiakan. Amun kada banyak, tapaksa pang mainjam ka kawanan hagan mamanuhi bet pangantin. Nang bibini pulang tapaksalah mainjam barang-barang amas hagan dipakai masa basanding, tarus hagan masa tulak bajalanan ka rumah mintuha .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sunyaan ni timbul pasal adat orang Banjar kada mau kalah pada orang lain. Nang kawitan pulang amun aruh pangantinan basaruan habis saparitan. Kada mau kada sapanggal-sapanggal parit. Supan jer . Jadi, tapaksalah bajual pakulih banih samusim habis-habisan. Ada nang tapaksa pulang tulak ka kadai pajak gadai !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak mamadahkan ka kakanakan wahini kayapa adat handak baungah-ungah bajadian masa malam ‘ bajaga pangantin ‘ tu. Tagal sabalum tu ulun handak mamadahkan sahuaran karasmin Banjar masa pangantin basanding nang balum habis dipadahkan dalam coretan tadahulu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sauting karasmin Banjar bilang mambari lilihan siapa haja nang maniring. Karasmin tu disambat ‘ pantul ‘ . Inya diulah biasanya masa pangantin basanding subalah patang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pantul ni amun handak tahu ialah kumpulan orang nang mamakai pakaian sarabaneka. ( Basa Malayu ‘ Pakaian Beragam ‘ ). Biasanya nang jadi pantul tu sunyaan kakanakan anum lalakian . Ahli kumpulan pantul tu, tapulanglah handak barapa orang banyaknya. Ada nang batujuh balapan orang , ada nang labih lagi pada itu. Sunyaan pantul tu mamakai pakaian-pakaian nang mambari lilihan siapa haja nang maniring.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Contoh, ada pantul incaan kaya orang bibini tagal mamakai baju kutang diluar baju. Ada pulang nang basalawar rabit diburit. Ada mamakai karis incaan. Ada pulang nang basisingut panjang sabalah parut burui. Macam-macam ada !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila pangantin sabujurnya sibuk handak datang basanding, pantul-pantul tu mulalah jua kaluaran saekung-saekung matan padang tagah. Umpatan juga angkuhannya handak maniring pangantin. Biasanya orang banyak kada karasaan pantul tu kaluaran. Tapi bila babunyi gandang tim buruk atawa pariuk tumbus dicatuk-catuk , hanyar orang tahuan. Orang pun mula gigir tatawaan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pantul-pantul tu pulang inya maulah jua saurang paarakan pangantinan . Ada pangantin pantul lalaki, ada pangantin pantul bibini. Pakaian pangantin pantul tu sunyaan mambari lilihan orang nang maniring . Imbah tu, pantul-pantul lain umpat jua mairingi pangantinnya sambil basurak-surak , sambil basilat-silat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila pangantin bujur basanding di halaman, pangantin pantul tadi awan pangiring-pangiringnya umpat jua maulah pasandingan di padang tagah di higa rumah. Biasanya masa tulah orang banyak nang maniring pangantin sabujurnya kada karuan rasa lagi, kada karing gusi auran tatawaan maniring kalaku lucu pangantin pantul di padang tagah tadi….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Habis pangantin bujur basanding di halaman, di bawalah naik pulang ka rumah. Masa tulah pangantin pantul marunca-runca handak jua naik ka rumah. Napa lagi ! Gigir pang sabarataan basapih. (Tagal, sabujurnya pangantin pantul tu saja-saja handak manyuruh orang tatawaan banarai !...).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila habis haja majlis pasandingan pangantin bujur , pantul-pantul tu sunyaannya tulakan ka tihang licin nang memang diulahkan parak situ. Di atasnya diandaki bamacam-macam barang makanan kaya pisang, kuih salimpat, katupat, hintalu sarabanya ada, tamasuk jua tapih, tuala atawa duit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sunyaan pantul tadi masing-masing handak manaiki tihang licin tu maambil barang di atasnya. Masa tulah jua pangantin pantul laki bini balulus pakaian , umpat jua handak naik ka tihang licin. Pendeknya, masa tulah asa ulun kadada siapa nang kada takurihing tatawaan maniring parangai pantul-pantul tu…..Sunyaan nang ada di situ gigir pang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Habis dah pasal carita pantul. Ulun babulik pulang handak mamadahkan pasal malam bajaga pangantin tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Malam bajaga pangantin biasanya bamula imbah sambahyang Isyak. Kira-kira pukul sapuluh malam labih kurang. Malam tu rumah pangantin bibini tarang bandarang oleh lampu gaslin. Di tanah , di sarubung sunyaan tarangan .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Majlis bamula awan pangantin basanding dahulu di tanah. Imbah tu hanyar naik ka rumah, tarus pangantin lalaki duduk di anjung. Diapit oleh kakawanannya badua batiga nang ‘ hero ‘. Sabarataan jumputan khas ahli lagu , orang saparitan nang datangan tamasuk orang alim dudukan bakuliling rumah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Majlis dimulakan awan mambaca Barzanji. Sapalih kampung ada nang manyuruh pangantin lalaki mambaca rawi pamulaannya ! Tu pang pasalnya pangantin lalaki bahari tapaksa balajar mambaca Barzanji dahulu sampai bisa sabalum kawin . Takutan disuruh mambaca Barzanji pamulaan napa ! ( Amun kada bisa mambaca Barzanji, malu pang saumuran hidup katahuan orang ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai masa marhaban, pangantin lalaki masuk ka bilik pangantinan. Di situ pangantin bibini ada badua batiga awan nang kawan mahadang. Cagaran handak basilih pakaian, angkuhannya. Tagal, sabujurnya handak maambil paluang mula batugaran awan bini banarai, tahulah !. Nang bini gin umpat manolongi nang laki maungkai pakaian dalam bet, manjulungi. Imbah tu malipatkan baju nang dipakai tadi…..Maka mulalah pangantin bataguran, takurihingan . Hai, rame pang !....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Habis basilih pakaian, sadang orang imbah marhabanan di luar, pangantin lalaki kaluar pulang duduk di anjung. Sampailah masa makan duduk dianjung tu. Imbah makan, pangantin masuk pulang ka bilik pangantin. Basilih baju lain sambil bataguran pulang awan bini di bilik pangantinan . Hei.. rame lah masa tu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah makan malam tu, orang nang tuha-tuha bulikan ka rumah masing-masing. Tinggal jumputan khas ahli-ahli lagu awan nang anuman di anjung. Masa tu bamulalah majlis balalaguan. Biasanya baampat balima jumputan mambaca Quran dahulu. Wakil pangantin lalaki gin di jumput jua mambaca Quran masa tu. Imbah tu baqasidah bamapat balima pulang , tamasuk wakil pangantin lalaki jua.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Labih kurang pukul satu atawa pukul dua tangah malam, majlis barehat nginuman awan makan wadai karing. Masa tu pangantin masuk pulang ka bilik. Basilih pakaian awan bataguran .( Jer kakanakan wahini TST – tau sama tau ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah tu majlis balalaguan disambung pulang awan lagu-lagu Arab. Lagi nang harat masa tu di antaranya: Ya Gamil- Ya Gamil, Waiyak , Al ‘asfuri, Syamrah ya syamrah, Ya Mahmood, Ya zahratan ( Sahibar manyambar sapalih haja ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila parak waktu subuh, hanyarlah majlis balalaguan habis. Masing-masing mata bangkor kada guring samalaman. Orang jumputan ahli lagu gin bulik jua. Dapatlah ‘ hadiah ‘ duit lima ringgit saekung. Amun jumputan tu jauh datang, kaya matan Pasir Panjang, Sungai Air Tawar atawa di lain, dapatlah sapuluh ringgit saekung !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila orang sunyaan hudah bulikan, pangantin lalaki awan nang kakawanan jadi pangapit badua batiga tadi gin mula barabahan di anjung rumah. Guringan sampai baesukan !. Pangantin bibini gin kaya itu jua. Mata mangantuk banar, tarus guringan di bilik pangantinan……..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-2455014165013658061?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/2455014165013658061/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=2455014165013658061' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2455014165013658061'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2455014165013658061'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/8-pantul-awan-malam-bajaga-pangantin.html' title='(8) - PANTUL AWAN MALAM BAJAGA PANGANTIN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-6726056914692977478</id><published>2008-12-10T02:52:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:54:30.292-08:00</updated><title type='text'>(9) - ADAT BAILANG KADA DIHIRANI LAGI</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;26 Oktober 2005 / 22 Ramadhan 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Pangantin orang Banjar bahari, sahari dua barehat di rumah imbah kawin, lalu dibawae oleh nang mintuha subalah bini tulak bajalanan ka rumah bubuhan atawa kulawan taparak. Ka rumah ading dangsanak awan mamarina paninian. Adat bajalanan tu disambat ‘ bailangan ‘. Tujuannya, supaya pangantin lalaki nang hanyar jadi kaluarga subalah pangantin bibini, dapat bapinanduan awan bubuhan atawa kulaan subalah pangantin bibini tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila pangantin bibini datang ka rumah mintuhanya, kayaitu jua dibawae oleh mintuha tulak bailang ka rumah kulaan subalah nang laki pulang. Jadinya, sabarataan kulaan subalah pangantin lalaki awan bibini bakatahuan kaluarga masing-masing.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Adat ni memang bagus diamalkan. Tagal pangantin wahini kada lagi pati mahirani adat kaya itu. Tu pang salah sauting sababnya wahini ikatan kaluarga orang Banjar kada pati rakat lagi kaya bahari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pangantin wahini jangankan handak bailang ka rumah mamarina paninian, bahanu ka rumah dangsanak subalah bini atawa dangsanak subalah laki gin kada tulak. Sahari imbah kawin, hudaham mancipul bulik ka tampat pagawian di bandar !. Imbah tu lima anam bulan andudinya pulang hanyar bulik mancarie mintuha adingan. Jadi kaya apa handak rakat kaluarga ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada nang batakun, bahari orang jadi pangantin bakatahuan orang saparitan biar gin kawin hudah babulan-bulan, tagal wahini kada lagi. Kanapa leh sako ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pada pandapat ulun ada babarapa sababnya. Partamanya, kaya yang disambat di atas tadilah. Pangantin bahari katahuan orang pada jadi pangantin sabab rahat tulak badua-duaan babasikar (atawa awal tahuan 70 an tulak bamotosikal) awan nang bini, diiringi oleh nang mintuha bailang ka rumah kaluarganya. Jadi amun kada sakali, dua tiga kali tulak bailangan tantu hudah kita batamuan awannya. Tahulah si anu tu pangantin….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang kaduanya pulang, pangantin bahari bila jadi pangantin bilang papak jariji tangan awan batis diandaki awan inai. Jadi, amun kita batamuan ada bibinian nang jarijinya bainai, tantu hudah inya hanyar kawin ! . Inai tu pulang bilang babulan-bulan hanyar mau hilang, tahulah .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabab nang katiga pulang, bahari dalam saparitan atawa sakampungan bilang sunyaan orang bapatuhan ( Sabab orang kada pati banyak, lagipun jalan mahantas di kampungan kadada kaya wahini ). Bila ada saekung orang hanyar datang badiam di situ – jadi pangantin - makanya sabarataan orang di kampong tu tantu manangguhi : Ni minantu si anu, si anu jer .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu ulun manangguhi jua, bahari kada kaya wahini lalakian awan bibinian bilang bebas baduan tulak ka mana-mana. Masuk kampong , kaluar kampong orang. Jadi, kada katahuan siapa orang hanyar , atawa siapa orang lawas di kampong tu. Kada tahu jua orang tu pangantin atawa kadanya. Handak ditangguhi pangantin, kadada tatiring bainai jariji tangan atawa batisnya . Duduk di morosikal pulang bilang marikit awak !. ( Pangantin bahari, sanunuhan umpat laki di basikar atawa di motosikal, jauh duduk di hujung ancak. Takutan tagatuk laki !) Jadinya, lakaslah orang tahu pada inya tu pangantin hanyar. Bujur luko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi ulun handak manyambat di sini. Pangantin Banjar bahari bagus banar bapakaian amun imbah kawin. Nang laki bakupiahan tulak ka mana-mana awan bini. Nang bini pulang bakutung panjang, Liput muha ditudungi. Cuba pangantin wanihi !. Pakaian nang dipakai sama awan pakaian nang dipakai oleh orang biasa kada jadi pangantin. Salah-salah langkah, tabaik orang nang mambawa pangantin bapakaian pada pangantin nang sabujurnya ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, tu pang kaluko maka pangantin wahini di sambat kaya ujar orang bahari ‘ kada baalis ‘ atawa kada ‘ berseri ‘ ujar orang Malayu. Tagal dimapatuai, jaman hudah baubah. Kada kawa lagi kita handak manyanggahi…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan pangatahuan kakanakan wahini nang kada marasani jaman tahun 70 an ka bawah, ulun handak mamadahkan saikit pasal pasiapan bibinian Banjar sabalum jadi bini orang , kayaitu jua pasiapan lalakian Banjar sabalum jadi laki orang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di antara syarat bibinian ( anak dara ) bahari sabalum kawin, inya musti tahu bamasak nasi lauk, bisa jua baulah tikar bakul, bisa jua mamukung ading nang halus, bisa tatatapas pakaian awan bisa jua mangaji Quran. Sunyaan syarat tu hagan kahidupan laki bini supaya kada timbul napa-napa masalah bila hudah kawin baanak bacucu kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di antara syarat nang lalakian pulang ( anak taruna ), inya musti tahu bagawi bacari duit, bisa mangaji Quran, bisa mambaca Barzanji, bisa badoa salamat atawa batahlil, bisa jua ilmu agama nang lain – sipat dua puluh, awan tahu juga saikit-saikit ilmu tatawar kakanakan manangis, tatawar kahantuan atawa nang lainnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kita lihati syarat-sayarat di atas, memang jauh banar babeja awan wahini. Boleh jadi, kayaitulah sababnya makanya orang bahari bila haja kawin, bilang jarang banar kita tadangar inya bacaraian. Kada kaya wanihi, orang nang kawin parak sama banyak awan nang bacaraian jua !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagipun, amun bujur-bujur dipatuhi syarat-syarat nang dipadahkan di atas tu, kada timbul si laki sarik ka si bini , pasal bini lambat bamasak. Atawa anak aur manangis haja….Nang bini pulang kada timbul sarik ka laki pasal kahabisan baras di dapur. Kahabisan duit hagan duit balanja anak ka sakulahan, atawa sabab-sabab lain lagi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Adat Banjar sabalum kawin kaya bahari tu, bagus banar amun kakankan anum wahini maambil ingatan . Mana nang kada bisa mangaji Quran, mangaji dahulu sampai khatam. Nyaman bila ada anak, saurang pang nang maajari anak mangaji Quran. Kada aci sarah ka orang lain haja. Tahu jua ilmu agama, supaya kawa maajar bini amun tabarung dapat bini nang kada suah sakolah agama.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam khutbah nikah nang rahat disambat oleh jurunikah wahini , manyambatkan lalakian tu jadi katuha rumah tangga. Nang bini jadi pambantu haja. Bila nang laki bisa mamimpin rumah tangganya, makanya rumah tangga jadi aman damai. Anak-anak gin kainak jadi anak nang soleh. Paasian papadahan kawitannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu carita pasal bakawian ni . Andudi ulun cuba mamadahkan pulang adat-adat orang kita Banjar nang lainnya hagan sabarataan , tautama hagan kakanakan anuman.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah , baisur dahulu lah !.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-6726056914692977478?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/6726056914692977478/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=6726056914692977478' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/6726056914692977478'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/6726056914692977478'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/9-adat-bailang-kada-dihirani-lagi_10.html' title='(9) - ADAT BAILANG KADA DIHIRANI LAGI'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-1536945378653102133</id><published>2008-12-10T02:48:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:50:38.111-08:00</updated><title type='text'>(10) - ARUH TULAK BALA DI PASIMPANGAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;27 Oktober 2005 / 23 Ramadhan 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Samasa orang Banjar di Sungai Ganal maulah bandang sakali satahun, boleh disambat tiap parit atawa kampong maulah aruh tolak bala sabalum turun samai. Inya diulah kada oleh orang Banjar haja, taumpat jua orang Jawa awan orang Malayu. Matan Parit 13 Bagan Tarap, sasain basasar ka Parit 12, Parit 11, Parit 10 sampailah ka Parit Satu ( kunci air ganal ) pahabisannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun ditiring sakali imbas, maulah aruh tulak bala tu saja baik Tujuannya supaya bandang musim di hadap kada bapanyakit, dapat pulang hasil banih nang tabaik pada musim sudah. Tagal, amun ditiring matan ajaran agama Islam, di situ kaya ada paulahan baangsur syirik . Napa tidaknya, amun aruh tu baulah hayam baparapah, makanan macam-macam , imbah tu diandaki pulang di ancak batujuan hagan mambari makan hantu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal munasaba haja dangsanak kai. Masa tu orang nang paham tantang agama Islam bilang saikit banar. Tu gin cuma tuan-tuan guru nang suah balajar di pondok. Nang lainnya, boleh disambat hanyar jadi mualaf ! ( Minta maaf ulun manyambat kayaitu. Ulun mambandingkan kaadaan masa tu awan masa wahini , tahulah ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan-tuan guru nang ada di kawasan Sungai Ganal masa tu di antaranya : Kiyai Haji Ehsan – Kampung Lubok Pusing ( Guru tarikat sulok ), Labai Md. Noor – Kampung Bagan Tarap, Tuan Guru Haji Ismail – Kampung Parit 12, Tuan Guru Haji Ahmad Basir ( orang Malaka ) – Kampung Parit 9, Tuan Guru Haji Karim awan Tuan Guru Haji Ishak – Kampung Parit 6, Tuan Guru Haji Hakim – Kampung Parit 5, Tuan Guru Haji Baha – Kampung Parit 3, Tuan Guru Haji Othman Sidek awan Tuan Guru Haji Ahmad Faqeh – Kampung Sungai Haji Dorani, Tuan Guru Haji Mohd. Yatim ( bakas Kadhi ) – Kampung Parit 3 Sungai Haji Dorani.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin tu pulang amun maajar babacaan di surau atawa masigit cuma tantang ilmu Usul ( sifat 20 ), tantang sambahyang, puasa awan zakat. Talabih harat saikit adalah babacaan pasal Hadis. Hidin gin kada tapi maharung banar paulahan orang banyak nang ada baulah macam-macam tu. Hidin badiam maniringkan haja…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Boleh jadi hidin kada pati managur banar tantang paulahan baangsur syirik tu, pasal masa tu orang kabanyakan hanyar handak mula mamaraki balajar agama Islam. Sakulah Agama tatinggi saikit masa tu hanyar ada di Pakan Sungai Ganal awan Batu 38 , Sabak. Amun talalu karas kaya wahini, mau haja bukahan sabarataan balajar agama, sako…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Naah… talayau panjang pulang ulun nih bacarita !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Babulik carita pasal aruh tulak bala tadi. Inya diulah samasa parak ari sanja. Kabiasaannya diulah di pasimpangan jalan atawa di kuala parit . Sabarataan orang di parit atawa kampong tu , masing-masing datangan mambawa saraba makanan. Ada nang mambawa pulut kuning, walateh, wadai habang wadai putih tamasuk jua makanan nang lainnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah takumpulan sabarataan, dibacakanlah doa salamat tolak bala. Imbah tu, makanan nang dibawa tadi dimakan sabarataan di situ sampai habis. Amun ada makanan nang kada habis dimakan , kada boleh dibawa bulik. Ditinggal di situ pang saadanya. Ujar, amun dibawa bulik, kainak balanya kada mau hilang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila kabanyakan parit-parit kawasan Sungai Ganal hudah baulah aruh tulak bala, hanyar aruh tulak bala pahabisan diulah di kuala kunci air ganal di Parit 1, Sungai Ganal. Aruh tulak bala di situ tabarung banyak orang Malayu nang maulah. Jadi lagilah macam-macam khurafat diulahi , tamasuk ada nang basumbalih kambing hirang, mahanyutkan sampilut ( sasampanan halus diulah matan upih pinang ) ka dalam parit ganal masa ari sanja .Di dalam sampilut tu diandaki bamacam-macam makanan tamasuk walateh banih , pisang barangan, jarum awan banang, diandaki lilin pulang di hadapan di buritan sampilut tu…( Bilang kaya adat Hindu pang amun ditiring ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Didangar habar, amun aruh tulak bala di kuala Sungai Ganal parak bagan laut lagi harat ulahannya. Nang maulah tu bakambuh antara orang Malayu awan orang Cina bagan. Nang orang Cina mainta supaya salamatan bagana di kawasan bagan awan jangan diganggu oleh hantu laut. Nang Malayu pulang mainta supaya sunyaan bala atawa hantu di kawasan bandang nang hudah takumpulan di kuala, supaya dapat dihalau jauh ka tangah laut. Kada babulik ka daratan lagi , angkuhannya .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aruh tulak bala tu pulang habarnya ada saekung bomoh Malayu nang harat datang matan Bagan Datok, Perak. Bapakaian saraba hirang, balaung bakaris. Biasanya aruh tulak bala tu paling kurang manyumbalih saekung kambing hirang. Kapala kambing tu kada magan dimasaki. Inya di cucuk awan kayu panjang , ditajak pulang di pinggir laut sampai buruk saurangnya di situ !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila imbah haja baulah aruh tolak bala sunyaan parit atawa kampong di Sungai Ganal, labih kurang saminggu dua, hanyarlah boleh masing-masing marandam padi banih hagan bamula musim babandang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, adat maulah aruh tolak bala di pasimpangan jalan tu sudahnya sasain baubah tahun ka tahun. Hudah ada nang maulah di surau atawa masigit haja bacampur pulang awan babacaan Yasin. Bila sampai musim babandang dua kali satahun, adat aruh tulak bala sasain kadada lagi diharungi oleh orang Banjar, Jawa awan Malayu nang baulah bandang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun babarapa sabab maka jadi kayaitu. Partamanya, orang nang jadi katuha maulah aruh tulak bala tu sasain tuhaan atawa matian. Nang anuman pulang kada pati maharung awan mahirani adat nang kayaitu lagi. Kaduanya boleh jadi kada pati sawatan baulah parabia kayaitu, sabab musim babandang parak antara samusim awan samusim – kira-kira 6 bulan haja. Nang katiganya , anak orang Banjar Sungai Ganal hudah banyak nang balajar di sakolah agama. Hudah ganalan. Tahu sarba saikit hukum ulahan syirik awan bid’ah kaya nang dipadahkan di atas tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini alhamdulillah, paulahan tulak bala bacampur khurafat syirik tu kadada lagi diamalkan orang Banjar. Orang Banjar Sungai Ganal gin wahini banyak nang jadi ustaz maajar di sakulahan Kabangsaan atawa sakulahan agama. Hudah ada nang jadi johan qari mambaca Quran peringkat kabangsaan, hudah ada jadi kadi, hudah ada jadi pangarah di Jabatan Agama Islam Salangor, jadi Pagawai Daerah, , pangarah itu pangarah ini, jadi doktor, jadi loyar. Macam-macam lagi !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya, boleh disambat wahini amun dilihati pagawai-pawagai dalam bidang agama, di mana haja daerah dalam nagri Salangor, bahamburan pang orang Banjar matan Sungai Ganal . Banjar Sungai Ganal saja harat !.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-1536945378653102133?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/1536945378653102133/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=1536945378653102133' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1536945378653102133'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1536945378653102133'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/10-aruh-tulak-bala-di-pasimpangan.html' title='(10) - ARUH TULAK BALA DI PASIMPANGAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-4583309295352959446</id><published>2008-12-10T02:46:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:48:48.827-08:00</updated><title type='text'>(11) - MAMUAI SAMANGAT BANIH</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;30 Oktober 2005 / 26 Ramadhan 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Padatuan, paninian atawa kawitan orang Banjar nang tuha-tuha bahari parcaya banih tu ada samangatnya. Ujar, samangat banih amun diharagu bujur-bujur apa lagi amun dihormati satiap musim babandang, paulihan babandang sasain banyak tiap musim. Barakatnya gin batambah pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tu pang asalnya bila imbah haja musim batanam banih, orang Banjar maulah aruh wadai kiping. Sunyaan kaluarga dangsanak awan papatuhan nang parak disuruh datangan. Manggalapung baimbai. Manggiling wadai kiping kada kira orang tuha atawa kakanakan. Bila masak wadai kiping , dibacakan doa salamat. Sabarataan marasa….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila mamulai mangatam banih masak pulang , baras hanyar diaruhkan salajur manyalamat samangat banih. Mana nang kada sawatan maaruhkan baras hanyar, baras tu disadakahkan ka orang-orang alim di kampong tu. Biasanya ka paguruan mangaji Quran atawa ka tuan-tuan guru.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Adat nang disambat tadi manyababkan salah sauting punca orang Banjar santiasa rakat dalam kaluarganya. Nang anuman hormat ka orang nang tuha-tuha. Nang tuha pulang kada kalumpanan ka nang anuman dalam banyak hal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain ‘ adat ‘ nang ulun sambat di atas , ada lagi babarapa adat orang Banjar nang suah ulun maniring. Adat tu disambat ‘mamuai samangat’ banih sabalum mamulai batanam.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya sabalum bandang mula ditanami awan anak banih, samada batanam cara saurang atawa cara badarau, ampunya bandang tu mancabut dahulu satampang anak banih matam wadah radihan. Dipilih tampang anak banih nang harat, nang hijau daunnya atawa nang kada bahulat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah sambahyang Asar, ampunya bandang tu tulak ka tangah-tangah bandang awan kuku kambing sabilah. Imbah babacaan ayat-ayat ( Ulun kada tahu napa nang dibaca, sama ada ayat Quran , salawat atawa nang lain ) , ampunya tanah tu mamulailah mananam sarapun-sarapun banih tadi sambil muntung babacaan, sampai satambang banih tadi habis ditanam sunyaan. Ulun maniring biasanya barisan tanaman anak banih tu diulah ganjil kiraannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih ada jua ampunya tanah bila imbah mamulai batanam anak banih tadi, ditajak pulang sabatang haur kuning atawa sabatang pohon kambat di tangah-tangah barisan anak banih tadi. Ada jua nang maulah parapinan ganti haur kuning atawa daun kambat . Ujar, kagunaannya supaya hulat kada mamakan banih nang ditanam dalam bandang tu sampai inya babuah masak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari esuknya atawa bila-bila haja, hanyarlah gawian batanam anak banih di bandang tu boleh disambung sampai talah sakapingan. ( Kira-kira amun adat orang wahini, bolehlah disambat ulahan marasmikan gawian, luko ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila talah batanam bandang sakapingan atawa dua kaping ( Sakaping tanah bandang biasanya saluas tiga ekar ), hanyarlah ampunya tanah tu maulah aruh wadai kiping, kaya nang ulun sambat di awal pahabaran tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada lagi sauting adat nang diulah oleh orang Banjar, nang ulun suah maniring. Biasanya ‘ adat’ tu diulah samasa banih mula tian bini ( Batang banih hudah mula kaluar bigi banih ). Inya diulah imbah sambahyang Asar jua mambawa ka ari sanja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ampunya tanah awan pakaian basahan babandang tagal mamakai kupiahan ( Kada mamakai tanggoi kaya sarajinnya ) , bajalan di paranggan mangulilingi bandang sambil babacaan . Bahanu tangan kawai-kawai ka tangah-tangah bandang ( Boleh jadi jua sambil mahalau burung . Sabab masa babandang sakali satahun, burung pipit awan burung siak banyak mamakan buah banih nang mula kalacungan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila buah banih di bandang hudah mula banyak manguning hujung pulang, biasanya ampunya tanah manyaru orang nang alim atawa tuan guru datang maniring banih di bandang, maulah taksiaran agak-agak barapa gantang paulihan banih musim tu. Tujuannya, bila mula haja mangatam kainak , banih nang pamulaan dikatam tu dapat lakas diasingkan, hagan mambayar zakat banih musim tu .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabahagian banih nang hanyar dikatam tadi ditumbuk awan lasung atawa diantar ka kilang banih. Baras hanyar tu pang nang diaruhkan saikit hagan manyalamat atawa disadakahkan sacupak dua ka orang alim atawa paguruan mangaji Quran. Sapalih ada jua nang mangatami banih nang hanyar masak tu , diulah hagan amping baras. Amping baras tu bahanu diulah sapiring haja , imbah tu hanyar diatari ka rumah paguruan mangaji Quran minta dibacakan doa salamat baras hanyar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan kulaan nang kada suah tulak ka Sungai Ganal, ulun handak mamadahkan pulang sauting adat mairik banih nang disambat ‘ baahoi ‘. Masa musim mananam banih sakali satahun di kawasan Sungai Ganal, gawian baahoi ni bilang rahat banar diulah orang Banjar. Rame ! Tahulah amun maniring….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Musim babandang sakali satahun, banih nang hudah dikatam awan ranggaman diikat-ikat sacakalan manjadi ‘ gamaian ‘. Gamaian tu dilonggok dahulu di bawah rumah , sampai baratus-ratus gamaian banyaknya sabalum diirik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai masa handak mairik banih , biasanya ampunya bandang basaruan ka kakanakan lalakian anum di kampong tu mainta tolong mairik gamaian banih tadi. Masanya ari malam. Pupuluranya pulang bahanu cuma bubur kacang awan biskut karing haja. Tagal ada jua nang mambari makan nasi baras hanyar. Lauk nang biasa ikan garih sapat atawa haruan barandang awan gangan lamak waluh haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tampat maulah baahoi tu di halaman rumah nang rata tanahnya. Ratih-ratik disapu dahulu supaya jangan tamasuk ka banih nang talah diiirik kainak. Lampu gaslin dipasang di tangah-tangah halaman sauting atawa dua .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum baahoi, gamaian di bawah rumah tadi dikaluarkan dahulu, dilonggok kaya bubusutan di tangah halaman. Saikung atawa badua biasanya kakanakan halus baumur 12 tahun ka bawah , disuruh manimbai gamaian banih masa baahoi kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sunyaan orang anuman nang datangan tadi ( biasanya labih pada 10 orang ) bajalan kaya orang bajoget bakuliling busut gamaian tadi sambil batis manjajaki gamaian banih nang ditimbai oleh kakanakan nang kagana di atas busut gamaian tadi ( kaya orang tawaf di Makah ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil bajalan kaya orang bajoget tadi , masa tulah masing-masing babalasan pantun. Ada babarapa rangkap pantun nang ulun ingat rahat disambati orang masa baahoi :-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ungut-ungut burung pialing,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Inya bapadah tulak ka Judah;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Lalu disahuti oleh nang kakawanan sabarataan : Ahoi yala ahoi- Ahoi yala&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ahoi )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ungut-ungut piragah garing,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Karindangan diang sopan bapadah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Lalu disahuti pulang oleh nang kakawanan sabarataan : Ahoi yala ahoi – Ahoi yala ahoi ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah tu dijawab pulang oleh nang kakawanan lain :&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Inya bapadah tulak ka Judah,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak ka Makah pulang salajur;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Disahuti : Ahoi yala ahoi – Ahoi yala ahoi )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Karindangan diang sopan bapadah,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada baduit handak manjujur.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Disahuti : Ahoi yala ahoi – Ahoi yala ahoi )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kabanyakan pantun-pantun nang disambati masa baahoi tu bangsa pantun bakait . Jadi nyaman handak bajajawapan. Sapalih pulang ada pantun nang mangaradau kada karuan sambil manyambati orang atawa manyindir haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Anggaran sapuluh atawa lima balas minit mairik sambil baahoi tadi, ada saekung manyalawat. Tarus barehat satumat. Nginuman dahulu. Gamaian nang dijajaki tadi diasingkan antara banih awan tangkai banih nang disambat ‘ gayang ‘ atawa ‘ garagai ‘. Imbah tu , bila banih hudah barasih dikaut ka higa, ada pulang saekung manyalawat. Bamula pulang baahoi sambil bapantunan. Kaya itu pang diulah baulang-ulang sampai sunyaan gamaian di bawah rumah habis diirik….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pahabisan gawian, hanyar sabarataan mamakan nasi atawa mamakan bubur kacang nang disadiakan oleh ampunya rumah. Amun kada habis diiirik malam tu, disambung pulang malam esuknya ( Tagal, kabanyakannya habis diirik samalaman haja. Sampai pukul satu atawa pukul dua malam ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-4583309295352959446?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/4583309295352959446/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=4583309295352959446' title='1 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4583309295352959446'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4583309295352959446'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/11-mamuai-samangat-banih.html' title='(11) - MAMUAI SAMANGAT BANIH'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-9125608903622071988</id><published>2008-12-10T02:45:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:46:23.589-08:00</updated><title type='text'>(12) - MANAJAK RUMAH HANYAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;31 Oktober 2005 / 27 Ramadhan 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siapa-siapa ‘ orang luar ‘ amun datang bajalanan ka kawasan Sungai Ganal masa wahini, tantu manyambat orang-orang Banjar nang badiam di bandang sugih-sugih sabarataan. Napa kadanya, rumah batu hudah banyak diulah dalam saparit-saparit. Kurita hunggang-hunggangan di higa rumah. Bahanu ada haja sampai dua bigi kurita sabuah rumah. Amun ari raya pulang, lagiam banyak kurita di halaman. Anak-anak nang bagawi di bandar bulikan mambawa kurita sunyaan napa….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambatan orang luar di atas tadi saja bujur. Cuba pian kira: Harga sakaping bandang ( tiga ekar ) masa wahini paling ‘ koman ‘ kada kurang RM 80 ribu. Harga rumah batu pulang sabuah nilainya kada kurang RM 60 ribu. Kurita pulang ada sabuah. Amun harga ‘ second ‘ gin sakurang-kurangnya RM 20 ribu. Barang parabia dalam rumah parak RM 6 ribu ( TV nya , radionya, almarinya, kusyennya ). Amun dicampur sunyaan, hudah barapa ratus ribu ?. Sugih luko orang Banjar tu ?....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, amun orang luar tulak bajalanan dalam tahun 70 an atawa ka bawah lagi, ngalih handak mancari rumah kaya wahini. Malahan boleh disambat kadada langsung . Nang ada pun sahibar sabigi dua dalam saparit, rumah badinding papan awan bahatap sing. Nang lain-lainnya, ada haja magun badinding papan gapit. Badinding hatap nipah. Hatap rumah pulang, mamakai hatap nipah biasa atawa hatap rumbia .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walaupun kayaitu, amun ditiring matan rakatnya pulang , orang bahari labih baik pada orang wahini. Amun wahini maulah rumah sunyaan pakai kontrek haja. Papatuhan higa mahiga rumah cuma umpat batakun : Barapa ribu upah tukang rumah ikam tu ?. Imbah tu, dalam sabulan labih bila rumah hudah talahan, umpat maniring banarai lagi !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum ni, siapa nang handak maulah rumah – masa tu sunyaan rumah kayu – tapaksa bacari batampah dahulu tukang rumah. Amun di Parit 10, tukang nang harat masa tu Tukang Osman, Tukang Haji Pait, Tukang Tarli, Tukang Mastor, Tukang Haji Aman ( Sahibar manyambat saikit ). Di parit-parit lain pulang kaya di Parit 8, Parit 9 , Parit 11 atawa lainnya sunyaan ada baisi tukang rumah nang harat-harat di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tukang-tukang rumah tu pulang sabarataannya ada kapintaran saurang. Kada suah balajar di mana-mana sakulah patukangan ! . Sabarataan tukang tu jua bisa maukir-ukir maulah bunga-bunga di kayu, kaya baulah pilis rumah baropol-ropol atawa di bahagian rumah nang lainnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu lagi, kabanyakan orang Banjar di Sungai Ganal bila handak maulah rumah hanyar, masanya imbah mangatam banih. Tahu luko sababnya ?. Sababnya, masa tu hudah baduit imbah bajual banih napa ! Imbah tu pulang, tukang-tukang rumah kadada bagawi di bandang masa tu. Kawalah bacari duit lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siapa nang handak maulah rumah, tapaksa batutukar kayu awan parabia nang lainnya di pakan Sungai Ganal. Masa jalan kada pati harat lagi, lori halus atawa jep cuma maantar kayu sampai ka kuala parit haja. Imbah tu tapaksalah ampunnya mambawa saurang awan basikal, manyaraya awan kakawanan. Ada sapalih nang mambawa kayu tu dicaburakan ka dalam parit, ditarik baimbai saparanakan sampai ka rumah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Potongan rumah Banjar di Sungai Ganal boleh disambat sama haja antara sauting awan sauting. Ada rumah ibu , rumah anjung, imbah tu ada rumah ambin. Rumah boleh disambat sunyaan potongan bumbungan rabung lima. Nang balainan cuma ganal halusnya haja. Tagal, boleh disambat bilang sunyaan rumah tu baukir-ukir. Matan pilis sampai ka jariji tingkap. Ada jua sapalih nang maulah rumah batawing papan serung – Jer habar, upahnya lagi mahal pada tawing susun sirih biasa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kada salah ingatan ulun, modal maulah sabuah rumah ibu – kada tamasuk maulah rumah dapur - tamasuk jua awan upahnya, labih kurang RM 4 ribu labih haja ( Masa tu harga kayu awan hatap murah napa. Kada kaya masa wahini Cina bajual kayu awan sing bakira kaki ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak mamadahkan di sini tantang adat sabalum sabigi rumah hanyar ditajak masa bahari. Adat nang ulun sambat ni memang kada diulah lagi oleh orang Banjar di Sungai Ganal wahini. ( Sababnya, kaya ulun sambat di atas tadi pang – sunyaan gawian aci kontrek haja napa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila karangka bumbungan hudah talah diulah oleh tukang, tihang-tihang awan rasuk, alang sunyaan jua hudah talahan bapahat, ampunnya rumah tu gin tulak ka rumah orang nang pintar mangira ‘firasat’ manajak rumah hanyar di kampong tu, bacari ‘ saat ‘ baik handak manajak rumah hanyar . Bila hudah tahu arinya, hanyar basaruan pulang awan kulaan atawa bubuhan, papatuhan saparitan handak mainta tolong manyaraya .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum sabigi rumah hanyar ditajak, pada sabalah malamnya imbah sambahyang Maghrib diulah dahulu majlis babacaan Yasin tulak bala , di atas tapak atawa tambak wadah rumah hanyar tu. Masa tu tihang nang hudah talah dipasang rasuk awan alangnya disusun-susun barabah. Di atasnya diandaki pulang awan papan ( jadi kaya papangkinan ganal ) hagan orang duduk babacaan Yasin kainak. Sunyaan karangka bumbungan rumah nang talah dipasang sadabil-sadabil, diandaki jua parak higa tambak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah babacaan Yasin, imbah talah makan nasi atawa pupuluran bubur kacang awan nasi pulut atawa biskut karing haja , orang gin hudah bulikan ka rumah masing-masing, ‘kapala tukang’ rumah tu gin mangancang banang gadong hirang bakuliling barisan tihang rumah nang handak ditajak kainak – sama ada masa manajak kainak sabalum sambahyang Subuh, imbah Subuh, atawa hudah siang baesukan ( ikut paturun ‘ saat’ baik manajak rumah ). Banang nang dikancang tadi , diikat di tunggul kayu halus bakuliling rumah. Dihijakan kayaitu sampai masa gawian handak manajak rumah kainak, hanyarlah dibuka.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun masa halus suah batakun ka mamarina, kanapa maka dikancang banang hirang tu ?. Ujar hidin, supaya kadada hantu atawa panunggu tanah ( jin ? ) masuk mangacau ka kawasan rumah tu . Mudah-mudahan, sabarataan basalamatan haja bila badiam kainak, ujar hidin lagi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai ‘ saat ‘ nang bagus manajak rumah, orang gin hudah banyak datangan handak manyaraya, satiap kapala tihang rumah disalimuti awan kain barumbai-rumbai, bamanik-manik oleh kapala tukang atawa ampunnya rumah tadi. Di tihang guru ( tihang rumah panangahnya di bahagian rumah ibu ) diandaki pulang awan bamacam wadai . Kaya wadai kambang goyang, salimpat, kuih koce, pais , tamasuk jua katupat awan hintalu bajarang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu lagi, gawian orang manajak rumah tu diangkat sabaris-sabaris tihang, nang hudah sadia dipasangi rasuk awan alangnya. Biasanya sabaris tihang tu diandaki dua uting tali hadok nang dibuhul mati, kawa pulang dipingkuti subalah manyubalah oleh orang nang manyaraya . Bila hudah ada nang manyalawat ( biasanya oleh tuan guru ), hanyar sabaris-sabaris tihang diangkat ( ditajaki ). Biasanya barisan tihang rumah ibu dahulu nang diangkat, imbah tu hanyar tihang-tihang lain kaya rumah anjung awan rumah ambin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila talah sabaris tihang ditajak ( diandak di atas lapik batu ) diandaki dahulu sasangga kayu baloti supaya jangan rabah sabarisan tihang tadi. Imbah tu ditajak pulang sabaris lagi, sampai baris tihang rumah ibu cagat sunyaannya. Imbah tu hanyar kapala tukang awan tukang-tukang lain naikan ka kapala tihang mamasang alang sampai karangka sabigi rumah cagat sunyaannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sauting gawian nang ulun asa takutan maniring, bila tukang-tukang tu bajalan di atas alang rumah kada payah bapingkutan ka mana-mana. Pada hal tinggi matan di atas alang ka tanah biasanya bilang kada kurang pada 12 kaki tingginya !. Kada asa marawan langsung tokohnya bila maniring ka bawah . Kaya bajalan di atas tanah biasa haja luko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila tihang karangka rumah sunyaannya cagatan, orang manyaraya nang di bawah gin barehat nginuman . Tagal, tukang-tukang tadi magun bagana haja di atas karangka rumah , kada turun-turun ka bawah ( tanah ). Hidin sabarataan nginuman di atas haja. Rupa-rupanya , wadai-wadai nang diandaki di tihang ibu tadi hagan tukang-tukang rumah mamakaninya di atas karangka rumah , bila orang di bawah nginuman . Ada rahsia rupanya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Maatari banyu nginuman hagan tukang-tukang di atas tadi, sunyaan aci timbai ka atas matan di bawah. Biasanya cirat baisi banyu nginum nang disumpali muntungnya awan karatas tamasuk jua cawan kaca - cawan cap pohon nyiur atawa cawan kaca tarang - di timbai oleh orang di bawah ka atas. Di sambut pulang oleh tukang tadi kaya sasambutan orang manjulungi ka tangannya. Saja harat tukang-tukang tu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kakanakan wahini maniring tukang-tukang tu, mau haja inya manyambat kaya ‘ orang sarkis ‘ jer. Napa kadanya, sunyaan nang dijulungi aci timbai haja, tukang pulang manyambuti jer orang Malayu ‘selamba‘ haja. Bajalan-jalan di kayu sabatang panjang 10 atawa 12 kaki gin kaya bajalan di tanah biasa haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahanu, tukang-tukang tu saja-saja balulucu awan kakanakan nang banyak maniring di bawah, angkuhannya kaya handak gugur ka bawah masa bajalan di alang. Imbah tu maloncat-loncat ha bajalan . Tagal kada jua gugur ka tanah ! .( Jer orang bahari, amun kada bisa bajalan di atas karangka rumah kada payah bapingkutan lain, atawa manyambut di atas sambil badiri napa haja nang ditimbai matan di bawah, tukang tu balum lagi ‘ lulus ‘ jadi tukang rumah, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila talah nginuman sabarataan, hanyarlah bamula mamasang rangka bumbungan rumah pulang . Dipasang sadabil sadabil. Orang nang di bawah manjurak karangka bumbungan awan kayu, tukang nang di atas ( Biasanya diganie pulang oleh barapa orang ‘ tukang anum ‘ nang naik ka atas ) manarik awan tali haduk. Diandak rangka bumbungan tadi di wadahnya. Dipaku tarus saacinya oleh tukang-tukang di atas tadi. Kayaitu diulah cara manaikkan karangka bumbungan sampai talah sabigi rumah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapanjang ulun umpat maniring orang batajak rumah, sakali ada bakajadian nasib nang kada baik. Masa tu orang banyak di bawah tangah manjuraki karangka bumbungan awan kayu, kada disangka-sangka sauting kayu di antara banyak panyangga tu patah. Karangka bumbungan rumah tabalurut. Gugur kana saekung nang di bawah. Tanahap saikit. Patah pagalangan tangannya. Nasib baik jua masa tu, tukang nang di atas lakas malapas tali nang ditariknya. Jaka tidak, mau haja tukang nang badiri di atas alang tapalanting gugur kaya supermen ka bawah. Naas pang lagi amun bajadian !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun rumah hanyar tu mamakai hatap nipah, imbah talah haja karangka bumbungan dipasang sunyaan, sabarataan nang bisa mahatap , naikkan mahatap ka atas . Maambil bahagian masing-masaing luas sabidang hatap. Gawian tu diulah sampailah kira-kira pukul sabalas atawa labih saikit. Amun kada talah rumah tu dihatapi masa tu , bakinya hagan tukang-tukang khas tu lah manalahkannya andudi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun rumah tu mamakai hatap sing, biasanya gawian mahatap kada diulah manyaraya , sunyaan digawi oleh tukang khas andudinya. Jadinya, tukang-tukang nang di atas tadi turunanlah bila karangka bumbungan talah dipasang. Tagal sabalum tu, sakaping sing musti kana dipasang samantara dahulu di situ. Tujuannya, ulun kada suah batakun ka siapa-siapa masa tu. Wallahu ‘alam bissawab…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah makanan tangah hari ( biasanya lauk hayam ), hanyar sabarataan nang datang manyaraya bulikan ka rumah. Baki gawian nang ada, tukang-tukang khas tadilah manalahkan sampai talah sabigi rumah hanyar.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-9125608903622071988?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/9125608903622071988/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=9125608903622071988' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/9125608903622071988'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/9125608903622071988'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/12-manajak-rumah-hanyar.html' title='(12) - MANAJAK RUMAH HANYAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-3318260182345502392</id><published>2008-12-10T02:41:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:44:49.123-08:00</updated><title type='text'>(13) - MANGARANI ANAK</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;01 November 2005 / 28 Ramadhan 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nabi Muhammad s.a.w bapasan ka umat hidin, supaya mambari ngaran anak lalaki atawa bibini awan ngaran nang harat. Contohnya, kaya ngaran nabi-nabi, sahabat-sahabat hidin, alim ulamak atawa ngaran wali-wali. Hidin jua manyambat jangan mambari ngaran anak awan ngaran nang kada harat, takutan parangai anak tu kainak jadi kada harat jua !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada nang manyambat: Amun ngaran ha harat, tagal parangai bilang kada sanonoh , kada jua bapatutan…. Amun ulun handak manjawapi, bilang panjang banar kainak surahnya. Tagal mamadai saikit kayani luko leh:-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pada pandapat ulun, bila ngaran anak tu harat, maka kadua kawitannya tantu marasa basalah amun anak tu kada pati diajari babanar kalakuan nang baik. Mau kada mau kadua kawitan musti bausaha supaya anak nang bangaran harat tadi, harat jua kalakuannya. Dimapa caranya ? Caranya musti anak tu dibari didikan agama awan akhlak sacukupnya. Amun dilihat ditiring haja, tu nang manjadi kada mangaruan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ibarat kita ada baisi sabigi motosikal hanyar, malining catnya amun disuluh matahari. Amun hudah motosikal tu harat, tantu kita kapingin hari-hari manggosoki. Amun kana licak, lakas-lakas dibasuhi. Kanapa jadi kita maulah kayaitu ? Sababnya, kada lain pasalnya motosikal tu hanyar. Harat. Asa sopan kaluko kita amun motosikal hanyar, tagal bilang bacalumut awan macam-macam . Bakuridak awan batagar !. Jadi kayaitulah jua amun ngaran anak hudah harat, tagal diliat ditiring haja kalakuannya. Tantu nang kawitan barasa supan sudahnya….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, kira-kira kayaitulah labih kurang sababnya kanapa maka Nabi Muhammad s.a.w manyuruh anak dibari ngaran nang harat-harat. Amun dibari ngaran nang kada harat, tantu kadua kawitannya asa kada sopan bila anak tu baparangai kada karuan. Mambadae ngaran awan kalakuannya, jer. Napa tidaknya, anak dibari ngaran ‘ Zaniah ‘ ( Makna dalam bahasa Malayu ‘ Perempuan penzina ‘ – sundal jer Banjar ), imbah tu si anak ‘ Zaniah ‘ tadi jadi sundal bujur-bujur bila ganal !. Mambadae ngarannya awan kalakuan luko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun mamadahkan parkara di atas tu sabab ulun handak mahabarakan kayapa caranya orang Banjar bahari mambari ngaran anak nang handak diparanakan oleh bini masing-masing.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum bini baranak, nang laki atawa kawitan salah saekung tulak batamuan dahulu awan orang nang tahu tantang mambari ngaran kakanakan. Takutan tabari ngaran kakanakan tu awan ngaran ‘ tinggi aksara ‘, jer orang bahari . Amun tabari ngaran tinggi aksara, tu pang jadinya kakanakan tu rahat panggaringan, awak kada mau lamak, batukan siang malam awan macam-macam lagi masalahnya .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya di sini ulun kada bisa handak mahabarakan kayapa orang tuha-tuha bahari mangira aksara ngaran tu. Ulun kada tahu napa ngaran kitabnya nang dikaji. Kada suah jua tatamu lagi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kabiasaannya, orang nang tahu mangira aksara mangarani kakanakan, tahu jua hidin aksara bila handak mamilih jodoh orang handak kawin. Cara mangira aksara tu pulang ianya ada bakaitan awan aksara nang uma awan nang ayah kakanakan nang bakal diparanakan kainak. ( Amun wahini, orang tu mustilah paham matematik luko leh ! ). Amun hudah dapat aksaranya, basasuaian pulang awan ngaran kadua kawitannya, hanyarlah ditantukan siapa ngaran anak nang handak diparanakan tu. Contoh: amun anak tu lalakian dibari ngaran ‘ Sulaiman ‘ ( ngaran nabi ), amun bibinian dibari ngaran pulang ‘ Khadijah ‘ ( bini nabi kita Muhammad s.a.w ). Atawa ngaran-ngaran lain manurut aksara nang baik awan sasuai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manangguhi, pasal tu lah makanya ngaran orang bahari banyak nang sama dalam saparit atawa sakampung. Sapalih jua ada ngaran sama awan ngaran arwah padatuannya. ( Kada kaya wahini, mambari ngaran anak bilang sutil banar. Ngaran nang uma diambil sapanggal, ngaran nang ayah pulang diambil sapanggal. Imbah tu dikambuh, jadi ngaran anak. Bilang sutil banar leh ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila anak diparanakan oleh nang uma, bakatahuanlah lalakian atawa bibiniannya. Maka mulai masa tu kakanakan tadi disambatlah awan ngaran nang hudah ditantukan tadahulu . Tagal, ngaran tu balum lagi dikira aci atawa jer orang wahini dikira ‘ rasmi ‘ . Supaya ngaran tu dikira aci, diulahlah majlis mangarani anak, nang ulun handak habarakan kaya di bawah ni:-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada dua majlis nang basalisih biasa diulah oleh orang Banjar Sungai Ganal. Sauting majlis ada marhaban, sauting majlis disambat ‘ tahnik awan tasmiah ‘. Walaupun kayaitu, nang banyak diulah oleh orang Banjar sahibar majlis marhabanan haja. Sababnya, majlis tu kawa diulah salajuran awan majlis ‘ bajaga pangantin ‘ ( ulun hudah habarakan tadahulu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, majlis tahnik awan tasmiah tu pulang amun diulah inya sutil haja. Biasanya majlis tu diulah masa ari baesukan. Makanannya sahibar pupuluran nasi pulut awan hintalu bagulai atawa bacacap ka hinti nyiur. Orang nang datangan gin saikit. Sahibar orang nang imbah bulikan sambahyang Subuh matan di surau atawa masigit haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Oleh sabab kadua-dua majlis mangarani anak ni basalisih ulahan awan masanya, ulun handak mamadahkan dahulu kayapa kaadaan majlis mangarani anak nang ada marhabanan. Imbah tu kainak, hanyar mamadahkan majlis tahnik awan tasmiah pulang .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mambari ngaran anak ada marhabanan kawa diulah sama ada samasa malam bajaga pangantin ( aruh pangantinan ), atawa diulah baasing masanya. Tagal kabiasaannya kadua-duanya tu diulah ari malam. Jarang banar diulah ari siang ( sabab amun diulah siang ari hangat napa – masa tu di Sungai Ganal balum lagi ada letrik di kampongan kaya wahini ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum orang banyak mambaca Barzanji salajur marhaban, kakanakan nang handak dibari ngaran tadi diwadaki awan dipupuri dahulu, dibari minyak arum, dipakaikan baju nang harat. Sampai kalihatan paruna !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sasadinya pulang diulahkan babarapa pipiringan balainan. Daun pandan diracik-racik halus, diracik jua bubungaan nang arum. Diandaki dalam sauting pipiringan – disambat bunga rampai. Imbah tu diambil sabigi nyiur kuning anum balum karikan, dipangkas kapalanya baeluk-eluk, diulah tutupnya matan pangkasan kulit tadi. Diulah pulang samangkok banyu pupur , diandaki minyak arum, diulahkan pamapaian matan daun pandan. Disadiakan jua sauting gunting, sasudu dua minyak rambut dalam pipiringan hagan cuculit. Imbah tu, bahanu ada jua diandaki duit siling kupangan. Sunyaan sasadi tu dibuat ka dalam talam nang dilapiki awan kain batik atawa kain songket.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila orang banyak nang mambaca Barzanji tadi sampai ka bahagian marhaban, kakanak nang handak dibari ngaran tadi gin di pangku dua balah tangan oleh saekung ( biasanya nang kawitan lalaki atawa bubuhan taparak ). Sasadi tadi gin umpat jua dibawa kaluar maiiringi di balakang. Pamulaan, kakanak tadi dibawa bajalan badahulu bakuliling orang banyak tujuh atawa lima kali, bairingan awan sasadi di balakangnya nang dibawa oleh orang lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil orang badirian marhabanan, masing-masing mahamburi bunga rampai ka awak kakanakan tu sambil jua manculiti minyak ka rambut di kapalanya, satiap kali bakuliling. Kayaitu pang diulah oleh sabarataan nang dilalui kakanakan awan sasadi tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pahabisan kuliling, kakanak tadi dijulung ka hadapan orang nang alim atawa orang nang tuha ada di situ , batiga atawa balima. Kakanak tadi gin di padahkan ngarannya , dipapaie awan banyu pupur baminyak arum intang rambutnya. Digunting saikit rambutnya, dimasukan rambutnya ka dalam buah nyiur batabuk tadi. Imbah tu dibacakan salawat, surah Al falak awan surah Annas oleh orang-orang nang dipilih tadi. Imbah tu hanyar dibacakan doa salamatan handap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil kakanak tu dibawa pulang masuk ka dalam bilik, duit-duit siling nang ada dalam talam tu disadakahkan ka orang-orang nang ada di situ. Tagal, kabiasannya hagan dibari ka kakanak haja . Bila kakanak dibawa masuk, biasanya orang marhaban gin dudukan , manaruskan marhaban awan mambaca Barzanji sampai habis ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Majlis tahnik awan tasmiah pulang diulah sasadinya labih kurang sama haja. Tagal ditambahi awan madu di pipiringan. Sapalih ada jua diandaki awan cincin amas atawa buah tamar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Caranya kakanak nang handak dibari ngaran tu tarus dibawa ka hadapan orang alim atawa orang tuha. Kakanak tu dipangku oleh nang kawitan atau nang lain. Duduk basila. Saekung pulang mambacakan ayat Quran matan Innallahastafa… ( Al Imran : Ayat 33 sampai 37 ) sampai habis ayat ditantukan. Imbah tu kakanak tadi dibari ngaran kaya nang dikahandaki ( Sambatannya sunyaan dalam bahasa Arab ). Talah dibari ngaran, disuapi awan madu atawa buah tamar nang hudah dimamah , ka muntung kakanak tu. Imbah tu disapu rambutnya awan minyak tarus digunting saikit rambutnya awan tarus rambut tu dimasukkan dalam banyu nyiur anum tadi. Amun ada cincin amas, cincin tu digosok kaya mambalah ilat kakanakan tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salasai sunyaan, hanyarlah dibacakan doa salamat . Imbah tu dibawalah masuk pulang ka dalam bilik. Pupuluran gin dikaluarkan……&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Alhamdulillah, adat mangarani anak nang ulun padahkan di atas, magun haja diamalkan oleh orang Banjar Sungai Ganal sampai wahini. Cumanya kabanyakan cara mangarani anak awan bacaan Banzanji salajur marhaban kada lagi diulah baimbai awan malam bajaga pangantin. Sababnya adat malam bajaga pangantin hudah kadada lagi diulah oleh orang Banjar. Wahini malam bajaga pangantin, cuma hangan pangantin badua haja maramekan !. Orang kampong sunyaan guringan di rumah masing-masing malam tu . Kapanatan awak jadi pananggah siang tadi napa ….&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-3318260182345502392?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/3318260182345502392/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=3318260182345502392' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3318260182345502392'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3318260182345502392'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/13-mangarani-anak.html' title='(13) - MANGARANI ANAK'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-2713247458453144965</id><published>2008-12-10T02:35:00.000-08:00</published><updated>2008-12-10T02:40:19.974-08:00</updated><title type='text'>(14) - ARI RAYA BAHARI AWAN WAHINI</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;07 November 2005 / 05 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun kana mambagi dua, masa bahari awan masa wihini bila handak mamadahkan kayapa cara atawa adat Ari Raya Puasa orang Banjar Sungai ganal. Masa bahari tu dalam lingkungan tahun 70 an ka bawah. Masa wahini pulang bamula awal tahun 1980 sampai wahini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa bahari awan masa wahini sama haja, kakanakanlah nang paling rame bila parak ari raya. Nang bakipuh bapangsar pulang kada lain pada kadua kawitannya. Napa kadanya, sarabanya handak ditukari. Pakaian kakanakannya, wadainya, imbah tu nang bini handak pulang bahurup langsir, sarung kusen awan macam-macam lagi…. Bahagaru kapala pang nang laki bacari duit !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa bahari bila parak haja bulan puasa, sebuklah sabarataan mula batutukar. Tapungnya, gulanya awan saraba lagi handak ditukari sunyaan. Sapalih hudah ada nang batutukar kain helaan hagan maulah pakaian saurang atawa nang anak. Bahari bilang sabarataan bibinian bisa manjahit baju saurang , kada kaya wahini sapalih haja nang biasa maulah . Nang kabanyakannya aci upah atawa aci tukar pakaian nang udah jadi haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi, masa bahari katantuan mamagang puasa kada kaya wahini, hudah ditatapkan karajaan awal-awal, hudah jua ditulis dalam surat habar, imbah tu disambat pulang di TV oleh panyimpan mohor . Masa bahari bila diagak-agak ari mula mamagang puasa, masing-masing mamasang talinga ka radio dahulu. Puasa kah esuk, atawa kada ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kayaitu jua bila handak ari raya. Tapaksalah mahadangi siaran radio malam tu jua. Amun ujar radio ari raya esuk, nah bakipuh pang sabarataan, hanyar handak mamulai mamasaki lauk awan manjarang katupat !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang paling rame orang bajualan daging lambulah masa tu. Sabalum dipadahkan ari raya esuk atawa kada , masing-masing hudah bajualan daging. Bilang sunyaan parit atawa di pakan Sungai Ganal ada bajual daging lambu. Bila esuk kada jadi ari raya, nah dapat pulang sahari bajualan daging lambu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih pulang di kampungan masa bahari ada nang maulah ‘ daging lambu longgok ‘. Caranya masing-masing bakongsi manukar saekung lambu sakian, sakian ringgit saurang . Bila disumbalih, dagingnya awan tulangnya dibagi sama rata. Nasib-nasiblah. Bahanu tauntung, bahanu babiya pas modal haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Malam-malam bulan Ramadhan bahari awan wahini boleh disambat sama haja kaadaannya. Sabarataan tulakan ka surau atawa masigit sambahyang taraweh. Cumanya, bahari kada suah tadangar orang alim mamadahkan sambahyang taraweh tu boleh diulah lapan rakaat haja. Jadi, bilang sabarataan maulah dua puluh rakaat. Amun panat, barehat dahulu. Imbah tu umpat sambahyang pulang sampai dua puluh rakaat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini orang hudah tahuan, sambahyang taraweh tu boleh diulah lapan rakaat haja. Pasal tu lah mana-mana surau nang maulah taraweh dua puluh rakaat, bila dapat haja lapan rakaat, banyak jamaah nang baundur burit. Ampih !. Bahanu kada haja baampih samantara mahadang sambahyang witir, tagal bulikan tarus ka rumah ! ( Kira-kira ni lah nang kada baiknya cara wahini babanding cara bahari ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa bahari pulang, bila talah sunyaan sambahyang taraweh awan witirnya, kakanakan anum masing-masing mamukul talutung bilang bapuluh minit lawasnya. Angkuhannya mamadahkan , sambahyang taraweh di surau atawa masigit kami hudah talah. (Taganang ulun, masa bahari ada nang tapukul tangan kawan saurang, aur rame mamukul taluntung baimbai baampat balima orang sauting taluntung . Takipik ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pasal babawaan wadai malam-malam bulan Ramadhan pulang, bahari awan wahini sama kada baubah. Tagal masa bahari bila bamula haja malam likuran&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( malam 21 Ramadhan sampai 29 Ramadhan ), masing-masing maulah aruh bahaul imbah sambahyangan taraweh. Jadinya, malam-malam likuran tu surau awan masigit batambahlah jamaahnya pada biasa . Ada bantasan napa ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Malam-malam likuran pulang, kakanakan bilang bararamean batangah malaman aur mamasang lampu dadamaran. Masing-masing maulah lampu damaran matan tungkaran sampai ka halaman rumah. Bahanu ada haja nang maulah lampu tinggi. Ditajak haur, diandaki lampu basamprong di hujungnya supaya jangan pajah ditampur angin. Sapalih ada nang maulah pintu garbing, diandaki lampu minyak gas babaris bakuliling. Matan jauh ditiring kacarunungan lampu bagirap…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini pulang, malam likuran kada pati karasaan atawa katahuan. Sababnya, kakanakan gin kada handak lagi mamasang lampu dadamaran di tungkaran atawa di halaman rumah. Sapalih rumah mamasang lampu bagirap kilip-kilip haja di pancuran hatap atawa di hadapan lawang. Sunyaan pakai letrik, kada mamakai lampu minyak gas kaya bahari lagi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kira-kira malam likuran bahari labih rame pada malam likuran wahini. Salain lampu carunugan di tungkaran sampai ka halaman rumah. Orang nang tuhanya tamasuk kakanakan pulang banyak galiuran di jalan. Malam likuran tu jua bamula orang mambayar zakat fitrah. Sama ada ka paguruan Quran, orang alim atawa orang-orang nang ditiring miskin dalam kampong tu. (Masa tu balum ada cara mambayar zakat fitrah malalui amil kaya wahini ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila malam ari raya hudah dikatahui malalui radio, masa tulah sabarataan bilang kada karuan guring samalaman aur manjarang katupat, mamasang langsir rumah atawa basisimpun , Kakanakan pulang gigir mamasang mariaman kabat. Galaduman bunyinya tiap kampong . Sapalih ada haja nang tuha mahulukan mamasang mariaman di kawasan surau atawa masigit. Mariamannya pulang diulah matan batang nyiur , tahulah !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa tu TV balum ada , sabab pahidmatan letrik 24 jam balum ada di kampong-kampong kawasan Sungai Ganal. Amun ada gin kada pati banyak. Tu gin letrik dapat matan ganaretor. Rancangan TV ari raya kadada kaya waihini - Kampung pamulaan dapat letrik 24 jam matan TNB ( masa tu LLN ) di kawasan Sungai Ganal, di kampong ulun Sungai Haji Dorani awan Peket 60 , kira-kira tahun 1973 . Imbah tu hanyar sasain basasar ka kampong nang parak-parak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum tu ulun jua hudah manukar saurang mesin ganaretor ganal hagan lampu studio kadai gambar bat ulun. Tamasuk jua babarapa buah rumah nang parak umpat manyewa lampu letrik – Masa tu orang manyambat letrik ulun LLS – Lambaga Letrik Sandirian .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi , pasalisihan orang baulah wadai ari raya bahari awan wahini bilang katahuan banar. Bahari bila parak 15 ari puasaan, banyak hudah orang nang manjamur tapung awan manjamur gula hagan maulah wadai. Sasain parak ari raya sasain sebuk maulah wadai. Masa tu bilang sabarataan maulah saurang wadai. Kada kaya wahini aci tampah atawa aci ‘ tunjuk awan tangan ‘ di kadai-kadai awan pakan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wadai-wadai orang bahari kadada tabuat bahan coklat, majren atawa parabia lain kaya wahini. Wadai orang bahari nang boleh disambat : Bahulu, dodol, wajik, halua maskat, salimpat, kuih bakar, kambang goyang, tapai pulut hijau, halua kastila, halua cabai, halua lingkung, lingkung, kuih kacau awan apam ( Sahibar manyambat nang kaingatan ). Wadai-wadai biskut kaya wahini boleh disambat kadada lagi masa tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sahuaran nang balainan cara bahari awan wahini, masa mahidang wadai ari raya. Masa bahari bila orang datangan, hanyar wadai diangkat batalam. Wadai diandaki balapis panuh talam. Di tangah-tangah talam tu biasanya diulah wadai ganal disambat ‘ kapala wadai ‘ ( Ujar habar, siapa nang mamakan kapala wadai tu, kana bayar duit ka ampun rumah – Kapala wadai tu jua jar habar, boleh dimakani bila hudah habis bulan ari raya haja – Syawal ! ). Wallahu ‘alam bujur kadanya….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini, wadai ari raya bilang batagaian haja sapanjang masa di atas meja. Siapa datang, dimakani. Bila habis ditambahi pulang wadai nang dibuat dalam balang kaca atawa palastik. Kira-kira, cara mahidang wadai masa wihini labih baik, labih sutil. Kada mangalihi tuan rumah aur maangkat wadai kaluar masuk bila orang datang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambahyang ari raya masa bahari , sunyaan diulah di masigit haja. Kada kaya wahini di surau gin ada, disapalih kampungan mana nang banyak orangnya, atawa jauh pada masigit. Cara bapakaian masa ari raya pulang labih kurang haja haratnya. Ada nang basampinan, ada nang babaju kurung haja, kakanakan awan nang tuha lalakian kayaitu pang. Bibinian masing-masing babaju kurung haja ( Wahini ada hudah nang basalawar jen haja kaya orang putih ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah sambahyang ari raya, masa bahari orang tarus bulikan ka rumah masing-masing. Imbah tu hanyar tulakan bajalanan ka rumah kawitan mamarina, padatuan paninian awan kukulaan nang sakampung. Tulakan saparinduan. Sabarataan dibawae halus ganal anak. Masa tu, kadada cara bajalanan ari raya kaya wahini ikut cara ‘ baraan ‘ ( ujar Jawa ) . Cara wahini, bila imbah haja sambahyang ari raya , sabarataan tulak baari raya matan sabuah rumah ka sabuah rumah, sampai habis dijalani rumah-rumah dalam kampong atawa kariah tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun maitihi, cara orang bajalanan ari raya masa wahini labih bagus pada bahari. Sababnya, masa bahari kukulaan haja nang disinggahi masa baari raya. Orang lain nang kada kulaan, dilangkau. Tagal, masa wahini kada kira kulaan atawa kada, sunyaan dijalani. Wadainya pulang kada kira. Sapalih maulah bihun goring haja hagan orang datangan. Banyunya pulang aci banyu dalam botol. Sutil haja gawian tuan rumah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun mamadahkan, budaya atawa cara baari raya ‘ baraan ‘ nang diulah oleh orang Banjar di Sungai Ganal masa wahini , ditiru matan cara baari raya orang Jawa. Ujar Jawa ‘ baraan ‘ tu, baarak ujar Banjar – bajalan sabarataan baimbai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Sababnya, orang Banjar awan Jawa wahini boleh disambat hudah bacampur baur sunyaan adat masing-masing. Orang Jawa gin hudah banyak bagana di kawasan bandang, orang Banjar jua hudah banyak bagana di kawasan&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;kampong ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kalumpanan ulun handak mamadahkan, bahari orang Banjar baari raya sampai saminggu lawasnya. Dalam samingguan tu rahat haja kita tatamu orang Banjar lalakian basasampinan babasikar atawa bamotosikal mambawa anak bini , tulak bajalan ka rumah kulaan ka kampong lain. Amun orang Jawa pulang, masa tu ari rayanya satangah bulan hanyar habis. Handak tahulah sababnya ?. Sababnya, bahari orang baari raya tulak bajalan ka rumah kulaan bilang batangah hari sabuah rumah hanyar talah . Bacuur habimat dahulu , supaya anak-anak tahuan ka kulaan nang dijalani.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada kaya wahini, sakampungan talah dijalani dalam sahari. Mana kulaan nang jauh ditulaki bamotosikal atawa bamatokah , tiga ampat bigi rumah kulaan kawa dijalani. Jadi lakaslah habis !…..Nang kawitan-kawitan kada bacuur ka anak buah siapa-siapa nang datang atawa didatangi. Imbah dapat ‘ angpau ‘ ( duit ari raya ) kakanakan tu bilang mula kulambisikan ka kawitan handak bulikan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun mawada saikit adat orang wahini mambari duit ari raya ka kakanakan. Adat tu ulun rasa-rasa samata-mata ditiru matan adat orang Cina masa ari rayanya mambari ‘ angpau ‘ . Adat tu labih karasaan matan labih kurang sapuluh tahun hudah di kawasan Sungai ganal. Amun ditiring sakali imbas, bagus banar tokohnya adat tu. Tagal matan nang lain, adat tu kaya manjadikan kakanakan wahini orang ‘ minta sadakah cara moden ‘ ( Minta maaflah ulun manyambat kayaitu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sababnya, ada kakanakan datang ka rumah kulaan atawa nang lainnya, bukan sabab handak baari raya, bamaafan nang anum ka nang tuha, tagal sama-mata handak duit banarai !. Sapalih wahini hudah ada kakanakan nang kada handak lagi duit shiling kupangan . Ringgit hakunlah ! .‘ Tak mainlah kalau shiling …. “ ujar nya. Han napa …..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadi kasimpulannya, cara atawa adat orang Banjar bahari awan wahini baari raya ada nang baik , ada nang kada baik. Sabagai umat Islam ( Kada kira Banjar , Jawa atawa Malayu ), sabaik-baiknya kita mamakai cara napa nang ujar agama kita bagus diulah. Partama , tujuan baari raya tanda kasukaan kita hudah talah puasa sabulanan. Kaduanya, kita bamaafan ka kulaan atawa papatuhan lain saagama. Katiganya, jangan mambazir, jangan maulah gawian maksiat awan dosa. Satarusnya, makan nginum masa ari raya bapatutan haja. Jangan tatalu kanyang . Kaluko naik panyakit darah tinggi atawa panyakit kameh manis !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Imbah ari raya ditiring mancungkong ha di kalinik. Bila ditakuni kanapa ada di sini , jawapannya napa ? : “ Aku kana darah tinggi, tuh hai…..( atawa ) aku kana kameh manis sasain naik degrinya “. Amun kayaitu jawapan , labaram ikam !….&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-2713247458453144965?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/2713247458453144965/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=2713247458453144965' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2713247458453144965'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2713247458453144965'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/14-ari-raya-bahari-awan-wahini.html' title='(14) - ARI RAYA BAHARI AWAN WAHINI'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8140375284807371455</id><published>2008-12-09T17:59:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T18:00:24.777-08:00</updated><title type='text'>(15) - MAHANYARI LUNTA</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;09 November 2005 / 07 Syawal 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah orang babandang sakali satahun di Sungai ganal, mancari iwak di paparitan kada halin kaya wahini. Amun handak baulah lauk tangah hari, timbai haja lunta tiga ampat kali di parit ganal atawa parit tabuk, kawa haja baulih iwak sakali makan . Iwak nang banyak masa tu , iwak sapat, haruan, pupuyu awan kali.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang Banjar masa tu bilang sabarataan ada baisi talaga di pinggir tambak parumahan, hagan iwak bagana musim babandang. Sapalih ada nang baduhara mancangkul talaga di tangah-tangah bandang. Bila banyu karing samasa banih mula tian bini, iwak sabandangan sunyaan masukan ka dalam talaga tu. Bila bandang hudah karingan pulang , masing-masinglah manimba talaga . Ada haja nang baulih sampai dua pikul sabigi talaga.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya harga iwak masa tu kada kaya wahini . Harganya murah . Amun kada salah paingat ulun ikan sapat awan pupuyu , sakati cuma baharaga dua kupang, ikan kali sakati tiga kupang , ikan haruan badau labih kurang ampat kupang sakati. Nang manukari iwak tu sunyaan orang Cina. Siapa nang handak manimba talaga, diantarinya dahulu pati ikan. Imbah tu hanyar Cina datang maambil / manukari. Cina nang manukari ikan tu banyak bagana di Parit Anam Kenchong. Sapalih ada jua datang matan pakan Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa itulah orang Banjar banyak baulah iwak wadi. Sapalih ada jua nang maulah iwak karing saurang , hagan sisimpanan musim bandang kada baiwak lagi ( musim mula manajak awan imbah batanam banih ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di kawasan bandang Sungai Ganal amun musim banyak iwak, bilang rame banar orang malunta awan mahancau . Bila bandang hudah mulai karing, kunci air mula dibuka, masa tu lah orang banyak bacari iwak di parit. Nang lalakian malunta, nang bibinian pulang mahanjau parak kunci air. Amun handak tahu, di kunci air ganal di Parit 12 Bagan Tarap awan kunci air ganal Parit Satu Sungai Ganal , bila musim banyu dikaluarkan, bahaharian orang malunta awan mahancau. Kaya ari pakan banyaknya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila talalu banyak orang malunta awan mahancau parak kuala kunci air, tu pang jadinya pinggir-pinggir parit rumbih. Rumput di situ kada kawa hidup. Dijajaki orang malunta awan mahancau hari-hari . Licak licin di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Taganang ulun masa tu ( magun haja jadi kakanakan ) ada saekung marinyu Jabatan Parit dan Taliair ( JPT – masa tu ), ngarannya Omar Baki. Bagana di Parit Anam. Hidin tu bilang sarik banar ka orang bandang nang malunta awan mahancau di kuala kunci air. Bila hidin lalu babasikar, habis sunyaan orang bukahan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun masa tu umpatan jua malunta di parit ganal Sungai Ganal – Bagan Tarap. Bahanu tulak malunta di parit-parit tabuk. Bila tatiring Omar Baki datang babasikar matan jauh, kami sunyaan tajunan ka dalam parit. Kapala haja timbul. Bila hidin lalu, sabarataan kami manyalam baminit-minit sampai hidin lalu. Sapalih ada nang basambunyi di dalam rumput dalam parit. Hidung haja nang timbul hagan bahinak !. Saja macal kami masa tu…… ( tagal wahini danuh hudah ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila iwak banyak di parit ganal atawa parit tabuk, sapalih ada haja orang Banjar nang maulah pancarian matan malunta iwak, sambil mahadang musim banih mangatam. Saharian, saharian malunta di parit ganal matan Parit Anam sampai ka Parit 12. Bahanu ada haja nang bapakulih sampai sapuluh lima balas ringgit sahari. Sapalih tu ada jua nang mamasang timpang di parit tabuk. Patang mamasang timpang, esuknya hanyar diangkat. Panuh timpang awan iwak sagalanya. Sunyaan dijual ka orang Cina.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di kampong ulun , ada saekung orang Banjar nang bisa maulah timpang. Timpang hidin kada suah kada taulih iwak amun diandaki di parit tabuk atawa parit ganal. Ngaran hidin Haji Sukri. Bagana di Parit 9 Timur . Nang asa heran, timpang hidin tu hudah panuh dimasuki iwak, tagal magun haja iwak lain masukan ka dalam timpang tu . Sampai iwak tu naik ka atas , labih tinggi pada muha banyu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila manyambat pasal lunta pulang , ulun handak bapadahlah ka kakanakan wahini nang kada tahu lunta atawa kada bisa langsung manimbai lunta. Amun kami bahari, kakanakan baumur sambilan sapuluh tahun gin, hudah bisa malunta di paparitan. Luntanya gin haluslah, bapadan awan awak. Kira-kira kami bahari tamasuk dalam kumpulan labih pintar pada kakanakan wahini amun disambat pada kapitaran malunta ! ( Jangan maanggaplah kakanakan wahini… )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang handak maulah lunta sabujurnya ada macam-macam patua. Kada aci jurai haja. Salah-salah ulahan, lunta bila ditimbai ka parit, takarimput. Kada kambang kaya bat orang lain. Amun ditimbai gancang saikit, tapuntal pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya ulun kada kawa mamadahkan di sini cara sahalusnya napa patua-patua tu ( kada suah batakun bubujuran pang ). Cuma nang ulun umpat dadangaran, bila handak maulah lunta hanyar, kiraan ‘ kapala ‘ lunta tu jangan kiraan tutup ( orang Malayu manyambat ‘ genap ‘ ). Imbah tu pulang bila maulah ‘ anak ‘ juraian ada kiraan pulang barapa panjang ka bawah masa manjurai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lunta-lunta nang ‘ bagus ‘ ulahannya memang banyak bapakulih. Sapalih lunta tu diulah ada panjang lima hasta ( biasanya hagan kakanakan kaya kami ), ada pulang panjang anam hasta atawa tujuh. Amun malunta di parit ganal luntanya ada haja panjang sampai sambilan hasta ( amun kakanakan manimbai lunta ni, tapuntal pang ! – kada kawa manimbai ). Batu lunta pulang ada nang mamakai batu timah, sapalih mamakai batu dawai – ulahan saurang atawa manukar hudah jadi di kadai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang nang dikira ‘ pakar ‘ dalam malunta ni inya bisa manimbai lunta matan dalam banyu haja – dalam parit. Imbah tu manimbai aci sabalah tangan haja ( Biasanya orang manimbai lunta aci dua balah tangan . Sabalah tangan mangirai, sabalah lagi manahan lunta nang dipuntal awan siku ). Amun kaya ulun bahari, manimbai lunta bila di parit ganal, sambil manimbai sambil bacabur ka parit. Tujuannya supaya dapat manimbai lunta di tatangahan parit nang banyak iwak ( lunta halus napa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Babulik ulun mamadahkan pasal baulah lunta hanyar tadi. Bila sauting lunta hudah talah dijurai awan cuban ( biasanya matan paring ulahan saurang. Ada jua nang baulah cuban matan tanduk supaya labih tahan ), lunta tu kanalah di halaratkan dahulu. Angkuhannya supaya lunta tu paulihan bila ditimbai ka banyu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara mahalarat tu nyaman haja. Diulah dahulu wadai cangkaruk. Imbah tu disuruh babarapa orang kakanakan mamakani. Imbah tu, lunta hanyar tadi gin ditimbailah ka kakanakan nang tangah makan cangkaruk tadi. Takurunglah kakanakan tu dalam lunta, sambil mamakani wadai cangkaruk tadi. Salain tu ada pulang bacaannya masa manimbai tadi . Wallahu ‘alam, ulun kada tahu napa bacaannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kabanyakan orang nang maulah lunta hanyar, supaya banangnya labih tahan pada biasa, kanalah diculup dahulu awan ‘ uar ‘ ( Kulit kayu aur dijarang awan banyu – warnanya labih kurang habuk , amun pakat banar warnanya hirang ). Lunta hanyar bila diculup ka uar, banyu kada pati marasap ka dalam banang lunta. Bila dijamur pulang , banangnya lakas karing. Tagal, bila hudah ada banang nilon dijual di kadai, kabanyakan lunta hudah diulah awan banang nilon haja. Sababnya lunta labih tahan , awan labih ringan bila basah , babanding matan lunta banang gadung biasa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, bila hudah orang sabarataan babandang satahun dua kali, mamakai racun bamacam-macam pulang hangan mamatie hulat banih, iwak di parit malahan ditalaga gin hudah kada pati ada lagi. Lunta gin kada pati tapakai . Orang nang bisa manjurai lunta pulang sasain kadada ( banyak matian napa ). Sudahnya, kisah lunta pupus tarus sampai wahini….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang Banjar di Sungai Ganal wahini sabarataan tulak ‘ malunta ‘ ka market di Pakan Sungai Ganal haja . Sapalih orang bandang pulang ada haja nang manukar lalapan kangkong , padahal masa bahari lalapan kangkong bilang hidup manjalumbuh di paranggan bandang. Tapaksa diracun pulang hagan mamatie.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun masa bahari, ada orang nang manukar iwak hagan lauk makan di market, ada pang nang manyambat : “ Pangulir malunta saurang ! “. Amun ada nang manukar lalapan kangkong di market pulang, mau haja ada nang manyambat : “ Matan bongol babanar. Di paranggan kangkong bilang sakahandak diputik ! “ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal dimapatuai leh, masa hudah baubah. Sagalanya pulang hudah umpat baubah. Amun magun haja kaya bahari, bilang tatalu banar !. Contoh, iwak wahini kadada lagi di parit, tagal magun ha tulak malunta. Baharian malunta kada saekung taulih, kayapa pulang ?. Silap-silap mau haja pulang ada nang manyambat: “ Bilang tatalu bongol banar, ikan hudah kadada, magun haja malunta di paparitan ! “.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8140375284807371455?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8140375284807371455/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8140375284807371455' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8140375284807371455'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8140375284807371455'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/15-mahanyari-lunta.html' title='(15) - MAHANYARI LUNTA'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-1204598750462113964</id><published>2008-12-09T17:55:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:58:48.835-08:00</updated><title type='text'>(16) - POPONDOKAN AWAN GURING BAPUKUNG</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;10 November 2005 / 08 Syawal 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Samasa gawian babandang hanyar baubah dua kali satahun, orang bandang pulang hanyar mamulai mambajak tanah bandang awan Kubota, banyak orang Banjar di kawasan Sungai Ganal maulah popondokan di tangah bandang masing-masing.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Popondokan tu diualah supaya nyaman bila maharagu anak halus, samasa kadua kawitan bagawi , musim mangarat atawa musim batanam banih. Sapalih nang kada baisi anak halus , umpat jua maulah popondokan hagan maandak nginuman atawa barehat bila panat bagawi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Popondokan tu diulah batihang ampat batang haja. Luasnya anggaran dua dapa pasagi atawa labih saikit. Diandaki pulang hatap pisang sasikat. Kada batawing liput, cuma diandaki kayu bapanggar-panggar, supaya kakanakan nang diandak di popondokan tu jangan gugur ka tanah. Biasanya popondokan tu tinggi anggaran dua kaki pada banyu. Tiap tihang diandaki pulang baluti hagan saliparnya, supaya jangan tapajal amun diandak di tanah lamah awan diduduki orang .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Samasa musim babandang sakali satahun dahulu, popondokan kaya ni kadada tatiring diulah orang Banjar. Boleh jadi masa tu orang tulak ka bandang satumat-satumat haja. Jadi kada pati parlu banar diulah popondokan kayaitu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal bila babandang dua kali satahun, masing-masing handak lakas talah gawian. Mangarat banih masak handak lakas, batanam banih jua handak lakas talahnya. Jadi, mau kada mau tapaksalah batugul bagawi di bandang. Matan baesukan sampai tangah hari hanyar bulik ka rumah bamasak nasi. Matan tangah hari mambawa ka patang pulang hanyar bulik. Amun aur satumat bulik, satumit bulik haja ka rumah , bila handak talahnya gawian di bandang luko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun nang babandang tu baisi anak halus saekung badua, tukang haragu anak di rumah kadada pulang, jadinya mau kada mau tapaksalah anak tu dibawa bagawi jua ka tangah bandang. Tapaksalah anak-anak tu dibuat ka dalam popondokan tadi. Sambil bagawi mangarat atawa batanam, sambil dapat pulang maniring anak nang ditinggalkan di popondokan tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, kayaitu pang kagunaan popondokan tu diulah. Amun kadada popondokan tu, handak diandak di mana anak-anak tu ?. Amun handak di andak di tanah haja, kaluko dibantasi tungau !. Ngalih jadinya amun kayaitu…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain kagunaan hagan maandak atawa maharagu anak halus, popondokan tu baguna jua hagan maandak pupuluran banyu atawa wadai, tautama amun gawian mangarat atawa batanam banih cara badarau. Cuba pian pikirkan, amun musim batanam bandang sunyaan panuh awan banyu. Paranggan bandang gin sapalih hudah dibuangi atawa hudah tanggalam oleh banyu, ka mana handak maandaki pupuluran tu tadi ?. Amun ada popondokan tu , pa nyaman luko diandaki di situ !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih orang bandang ada jua maulah popondokan tu awan kayu nang nahap-nahap. Tahan sampai tiga ampat tahun dihijakan haja di bandang salawasan. Amun musim mangarat banih masak atawa musim batanam, hanyar popondokan tu dipakai pulang kaya nang masi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun popondokan tu diulah nahap , kawa pulang di situ diulah hagan gagantungan ayunan anak nang kada pati bisa duduk saurang. Di popondokan tulah jua diulah ayunan hagan mamukung anak halus hanyar diparanakan, supaya inya janak guring.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Talanjur manyambat pasal kakanakan halus guring bapukung ni, ulun handak mamadahkan ka kakanakan wahini, guring bapukung tu bujur-bujur sauting adat orang Banjar, kada suah diulah oleh orang bandang Sungai Ganal kaya bangsa Jawa atawa Malayu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Suah sakali, ada bibinian bangsa Jawa bila inya maniring anak Banjar guring dipukung oleh umanya, takuciak basadinan . Bahumannya kakanakan tu mati. Pasalnya kapala kakanakan tu talintuk ka higa, mata takijim, muntung babuihan saikit, gulu pulang diikat gancang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil takuciak maniring, lakas-lakas inya mambukakan kain ikatan digulu kakanakan tu. Sabarataan bibinian Banjar nang maniring kalakunya galagakan tatawaan !. Bila dipadahkan saja kayaitu cara orang Banjar mangguringkan anak halus, hanyar muhanya sihai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, guring papukung tu memang sauting cara mangguringkan anak halus supaya inya janak guring, tahulah. Supaya kada jua inya guring kajutan, babanding awan guring barabah , kaya orang tuha.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan nang kada suah maniring kayapa orang mamukung anak, di sini ulun padahakan cara-caranya ( kaluko handak umpat manarai – wahini anak orang Banjar gin kada guring bapukung lagi ! ) :-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1. Kakanakan tu dimasukkan dahulu ka dalam ayunan , barabah kaya sarajinnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;2. Kakanakan tadi didudukan dalam ayunan, kadua balah tangannya diragapkan ka dadanya ( kaya orang maragap tangan kadinginan ). Batisnya dihunjurakan ka hadap ka dua-duanya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;3. Matan pinggang sampai ka gulu kakanakan tu diikat pulang awan kain bahalai atawa kain batik nang lain. Maikat tu pulang jangan talalu pisit sampai kada kawa inya bahinak . Pengsang inya amun kayaitu ! ( ulah sasadangnya haja ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;4. Dibujurkan lipatan kain ayunan tu pintang kapalanya. Dibujurkan jua kadua-dua daun talinganya, supaya jangan talipat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5. Ditampuki burit kakanakan tu sambil maayun bagamat. Amun nang tukang pukung tu bisa banyanyi, ayu haja banyanyi lagu napa-napa kah ( biasanya lagu dendang Siti Fatimah , salawat nabi, atawa zikir lailaha illallah…. ). Bilang kada lawas tahulah, kakanakan tu taguring inya kanyamanan . Guringnya pulang janak sampai bajam-jam ! Amun inya hudah lawas guring bapukung, hanyarlah kakanakan tu dibuka pukungannya, dirabahkan pulang guringnya supaya jangan kapanatan baduduk tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun suah batakun ka uma ( arwah hudah ) kanapa kakanakan halus orang Banjar guring bapukung. Kada kaya kakanakan bangsa Jawa atawa Malayu nang guring barabah haja ? .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar uma , kakanakan halus tautama nang hanyar diparanakan, masa inya di dalam parut umanya dahulu kaadaan duduknya kaya dalam pukungan tu pang ( masa tu ulun kada suah maniring gambar kakanakan masa dalam parut umanya – rupanya bila maniring gambarnya masa wahini, saja bujur ! ). Bila diulah pulang samasa inya hudah kaluar ka dunia kaya itu, tantu inya kasukaan awan tabiasa. Tu pang sababnya inya guring janak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar uma lagi, kakanakan nang tabiasa guring bapukung masa halus, daun talinganya bagus rapat ka kapala. Kada jadi talinga lambing, kaya daun talinga kabanyakan anak orang Banjar wahini nang guring aci barabah babantal haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu ujar hidin lagi, batis kakanakan nang tabiasa guring bapukung kadua-duanya harat bila balunjur bujur. Kada jadi batis pingkar. Tangannya gin bagus bujur, kada jadi tengkung.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadi, rupa-rupanya banyak kabaikan amun kakanakan halus guring bapukung babanding awan kakanakan nang guring barabah biasa. Wahini, saja banaran amun rajin maniringi kakanakan orang Banjar , Jawa atawa Malayu banyak nang batalinga lambing – ujar dalam basa Malayu ‘ telinga capang ‘. Napa am sababnya ? . Tantu sabab daun talinga rahat talipat masa guring di bantal masa halus dahulu. Munasabah kada ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah jadiam dahulu leh.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-1204598750462113964?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/1204598750462113964/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=1204598750462113964' title='1 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1204598750462113964'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1204598750462113964'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/16-popondokan-awan-guring-bapukung.html' title='(16) - POPONDOKAN AWAN GURING BAPUKUNG'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8001481084220319626</id><published>2008-12-09T17:48:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:51:00.331-08:00</updated><title type='text'>(17) - SAKULAHAN BAHARI</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;12 November 2005/ 10 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum mancoret panjang, ulun handak manyambat dahulu babanyak tarima kasih ka kulaan Ayuhak Bapandiran (AB) nang mambari ka ulun macam-macam cadangan hagan mamparunakan lagi BANJAR SUNGAI GANAL malalui komen, tamasuk jua nang mambari cadangan malalui e-mail, kaya Dr. Mohammad Salleh Lamry matan UKM. Insya Allah , sunyaan cadangan tu ulun cuba mamikirakan hagan diulah mana nang kawa diulah badahulu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi, ada jua nang mambari cadangan supaya ‘ tulisan ‘ ulun dalam BANJAR SUNGAI GANAL diulah halus saikit pada nang ada. Sabujurnya, ulun mancoret awan ‘ tulisan ‘ ganal pada pamulaan dahulu, supaya nyaman mana-mana kulaan Banjar nang kakauran ( kaya ulun ! ), kawa pang mambaca kada payah batasmak lagi. Tagal saja bujur leh , kulaan nang wahini banyak nang anum-anum. Awak magun sigar-sigar , panglihatan mata gin sasain lanjar !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya ayuhak haja, mulai coretan kali ni ulun maulah ‘ tulisan ‘ nang tahalus pada dahulu. Tagal, amun sasiapa kulaan nang kada pati hawas mambaca, cuba ditiring pulang awan mamakai tasmak . Kawa haja kaluko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari ni ulun handak manyingkap ganangan samasa halus . Masa jadi kakanakan bahari. Kira-kira dalam tahun 60 an. Ulun handak mamadahakan di sini pasal kisah sakulahan awan carita kakanakannya . Sababnya, sakulahan wahini awan masa tu bilang banyak banar pasalisihannya. Ibarat langit awan bumi , jer !. Jadinya, supaya kakanakan wahini tahu kayapa kisah kawitan atawa paniniannya bahari ngalih banar handak bacari ilmu pangatahun. ( Kada kaya wahini, ada buku, ada surat habar, ada jua radio/ TV . Sapalihnya, katik haja ‘ internet ‘ kawa mambaca macam-macam di situ. Ayuhak handak balajar napa ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran nang handak ulun sambat jua di sini, sakulah bahari kakanakannya kada sama sabaya umur dalam sauting-sauting darjah, atawa disambat bahari awan pakataan ‘ klas ‘. Contoh, amun wahini darjah satu , sabarataan baumur tujuh tahun. Tagal amun sakulah bahari, kakanakannya ada haja nang baumur sambilan tahun masuk darjah satu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagipun, bahari handak masuk sakulah kada kira masa awal tahun haja. Patangahan tahun gin boleh haja masuk sakulah. Pendeknya, masa tu ‘ sistem ‘ sakulah bujur-bujur kada taatur, kada karuan. Amun handak masuk sakulah gin kada payah badaftar dahulu kaya wahini. Aci masuk sakulah haja …..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Murid sakulah pulang kabanyakannya masa tu lalakian haja. Mana nang bibinian kada disakulahkan oleh nang kawitan ( Sababnya ulun hudah sambat dalam coretan tadahulu ). Imbah tu, kakanakan sakulah tu bukannya tugul banar datang sakulah. Banyak nang kada datang sakulah pada nang datang, dalam samingguan. Amun wahini, cigu-cigu mau haja naik ‘darah tinggi ‘ maniring kalakuan kakanakan darjahnya , amun kaya kakanakan bahari !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaganangan, bahari ada kawan ulun ngaranya Ab.Wahab ( wahini kada tahu di mana – hidup lagi atawa hudah mati ) , rumahnya parak haja awan sakulah kami. Inya bilang hari-hari digiring oeh kawitan lalakinya awan upung nyiur . Kada handak bajalan tulak ka sakulah, kana hambat sakali. Tatangis pang bila handak tulak ka sakulah ! . Sapalih pulang ada haja bila kada handak tulak ka sakulah, dihambin oleh nang kawitan. Kuriak-kuriak di balakang sambil manangis kada handak tulak ka sakaluh ( Amun diulah video carita kaya ni bilang mambari lelehan banar ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah tu, kakanakan bahari mana rumah nang tajauh pada sakulah , bilang banyak pang nang mambawa sangu makanan saurang , babanding pada nang mambawa duit balanja. Bila masa rehat, sabarataan tulak ka padang tagah pinggir sakulah, mambawa bungkusan sangu nasi dingin awan iwak karing. Sapalih lauknya iwak wadi barandang haja pang . Makanlah di situ baimbai kakawanan nang lainnya. Imbah makanan , tulakan ka tampayan surau bacari banyu nginuman banyu dingin !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa tu kantin sakulah kada kaya wahini, ada babangunan. Cumanya diulah pisang sasikat, diulah di situ babangkuan hagan maandak makanan. Banyu nginum kadada bajual di situ. Siapa handak nginum imbah makan lontong atawa pacal ( sampai takaluar hingus kapadasan ! ), mancari saurang banyu di tangki sakulah atawa di tampayan. Banyu pili kadada masa tu ( Tahu gin kada kayapa rupa pili banyu ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tantang pakaian pulang ulun handak mamadahkan. Kabanyakan kakanakan lalakian sabarataan mamakai kupiah hirang. Bilang kadada nang ‘ buka jambul ‘ . Pakaian nang bibinian pulang babaju kurung. Sapalih ada haja nang mamakai baju gaun. Warna pakaian lalakian kada sama antara sauting sakulah awan sauting sakulah di Sungai Ganal. Nang ulun tahu, sakulah ulun lalakian babaju kameja putih, salawar warna kakuningan. Sakulah Parit Anam , salawarnya hirang. Sakulah Sungai Ganal salawarnya biru tuha (?), Sakulah Bagan Tarap , salawarnya kakuningan jua.. Pakaian kakanakan bibinian tabaik saikit. Baju putih , tapeh warna biru tuha. Bilang sama haja sunyaan sakulah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal ada sahuaran nang ulun kapingin banar mamadahkan hagan pangatahun kakanakan wahini. Napanya am ?. Kakanakan sakulah bahari tulak ka sakulah kada mamakai kasut ( Ujar cigu-cigu bahari ‘ kaki ayam ‘ ),. baik lalakian atawa bibinian . Pakaian pulang kada suah balobi. Sapalih ada haja baju kada babutang. Ada jua nang batambal di balakang ! ( wahini, samiskin-miskin kakanakan sakulah asa ulun kadada tatamu murid nang bapakaian kayaitu ). Patutnya kakanakan wahini basyukor babanar ikam , kada marasa kasusahan kaya kami bahari !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bapadah ulun tantang bangunan sakulah pulang. Sakulah ulun di Parit (9) pamulaannya ( masa tu ulun balum sakulah lagi di situ – magun kakanakan napa ) diulah batawing sapanggal haja. Kadada batingkap, kadada jua badaun lawang. Kakanakan amun handak masuk atawa kaluar sakulah, kawa haja maluncat malalui tawing sakulah sapanggal tadi. Lantainya pulang tanah haja, kada basimin. Amun ari hujan tampiasan. Licak lantai sakulah. Bacalumut batis kakanakan – mambadae awan batis nang kada bakasut. Hatap sakulah diulah matan hatap nipah haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak tahulah kayapa bangku kakanakan masa tu ?. Bangkunya bangku panjang, mejanya jua meja panjang. Duduk batiga baampat sauting bangku. Papan hitamnya ada babatis tiga. Bahanu ada haja papan hitam nang aci paku tarus ka tihang. Papan hitam masa tu, diulah matan papan sakaping-kaping, dicat awan cat hirang. Bila ulun hudah masuk darjah ampat (?) hanyar tatamu papan hitam nang diulah matan ‘ hard board ‘ , bacat hijau pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ulun hudah masuk sakulah di situ, hanyar karajaan maulah bangunan hanyar bahatap sing. Lantainya basimin. Tagal magun haja dinding sapanggal. Kada lawas imbah tu, diulah badinding liput. Ada batingkap, ada badaun lawang. Bangunan sakulah lawas pulang diandaki awan dawai bajaring. Jadi kakanakan kada kawa lagi kaluar masuk darjah aci maluncat haja. Tagal , bila ari hujan magun haja tampiasan kaya dahulu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, sakulah bahari ngarannya ‘ Sakulah Malayu ‘ . Bila hudah nagara kita mardeka diubah ngarannya ‘ Sakulah Umum ‘ . Imbah tu hanyar diubah ka ngaran wahini ‘ Sakulah Kabangsaan ‘. Ulun cuma sawat marasa basakulah ngaran Sakulah Malayu awan Sakulah Umum haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Talanjur bacarita, ulun handak mamadahkan pulang mata palajaran nang diajar masa tu. Hagan kakanakan darjah satu awan darjah dua atawa darjah tiga (? ) mata palajarannya : Tulisan Jawi, Tulisan Rumi, Bacaan Jawi, Bacaan Rumi. Ejaan Jawi. Ejaan Rumi, Kira-kira, Congak, Pahabaran, Lukisan awan Patukangan Tangan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila naik darjah ampat sampai darjah anam sapalih palajarannya diubah, sapalih ditambahi pulang. Mata palajaran nang ulun ingat ditambahi : Karangan Jawi, Karangan Rumi, Ilmu Hisab ( ganti Kira-Kira ) , Ilmu Tanam-tanaman, Ilmu Alam, Tawarikh, Ilmu Kasihatan. Mata palajaran agama Islam kadada balajar masa tu – siapa handak tahu, masuk ka sakulah agama subalah patang. Tu pang jadinya masa tu banyak nang kada sakulah agama , tapaksa balajar mangaji bila handak kawin !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa ulun hudah masuk darjah lima , di sakulahan ulun hanyar ada diulah pasukan pangakap – ujar kami bahari ‘ sakaud ‘ . Sukan sakulah gin hudah diulah tiap tahun. Masa tu disambat ‘ Hari Ibu Bapa ‘. Acaranya labih kurang haja awan hari sukan sakulah masa wihini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi nang patut ulun padahkan hagan pangatahun kakanakan wahini, tantang pakakas manulis kakanakan sakulah masa tu. Masa bahari kakanakan nang hanyar masuk darjah satu kada mamakai buku tulis kaya wahini . Inya tapaksa mamakai sakaping ‘ papan batu ‘ nang ada babingkai kayu awan mamakai ‘ kalam ‘ hagan manulis di situ. Bila naik darjah tiga (?) hanyar mula manulis di karatas awan pensil.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Papan batu atawa kalam tu mudah banar rosak amun tahampas ka tanah karas ( Patut haja masa tu lantai kada basimin ! ). Amun taduduki, papan batu tu pacah. Kalam pulang amun taduduki atawan tahampas , patah. Tapaksa disambung , dimasukkan ka luang batang buluh halus handap supaya kawa mamingkuti. Jaka tidak , tapaksa manukar nang hanyar. Harga sabatang kalam amun kada salah paingatan ulun cuma lima sen sabatang ( tu gin banyak kada kawa manukar di kadai, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mamadam tulisan di papan batu tu pulang, cuma awan banyu biasa haja ( kami bahari disuruh cigu mamadam awan kambang bunya raya ). Imbah dipadam awan banyu tapaksa manunggu dahulu satumat sampai karing, hanyar bulih dicoret di situ. Tagal sapalih ada haja kakanakan nang pangulir mambawa banyu dalam botol halus hagan mamadam papan batu, litus-litus maludahi papan batu awan banyu liur saurang ! – Amun tatiring oleh cigu, tu nang bisa kana incing talinga sampai panjang - merah, atawa kana kibit di parut. Dimapatuai ikam…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tantang papariksaan sakulah bahari awan wahini , sama haja. Cumanya, bahari siapa nang kada lulus pariksa, kada boleh naik darjah. Tunggulah di darjah tu babarapa tahun….Masa tu pulang papariksaan cuma ada papariksaan panggal awan pariksa hujung tahun nang disambat ‘ pariksa ganal ‘ . Kadada ujian bulanan kaya wahini. Bila tamat darjah anam, lulus papariksaan dapat sijil nang batulis dalam basa orang putih sunyaan. Imbah mardeka, sijil darjah anam hanyar ditulis dalam basa Malayu awan huruf Jawi ( Ulun ada manyimpani sijil tu sampai wahini ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun jadiam dahulu hinggan ni bacarita pasal sakulahan masa bahari. Sakurang-kurangnya malalui carita di atas tadi, kakanakan wahini dapatlah saikit maulah pabandingan kayapa sakulah bahari awan sakulah wahini , nang disambat oleh orang wahini kalulusan matan ‘ sakulah atap ‘ - saja bujur sambatan tu , hatap sakulah bahari hatap nipah ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya ulun maulah kasimpulan: Bungul-bungul kakanakan sakulah bahari, tagal masing-masing bisa haja mambaca awan manulis tamasuk bakira. Sunyaan tu bajadian, sabab kaadaan masarakat masa tu kurang mautamakan palajaran. Kamudahan sakulahan pulang kada mancukupi. Tagal, bungul-bungul kakanakan sakulah wahini, banyak kada bisa manulis mambaca awan bakira. Pada hal kamudahan balabihan, sakulah batu, kawitan sugih , canggih sunyaan jer. Ayu napa am komen pian dalam hal kayani ?…...&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8001481084220319626?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8001481084220319626/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8001481084220319626' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8001481084220319626'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8001481084220319626'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/17-sakulahan-bahari.html' title='(17) - SAKULAHAN BAHARI'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5666155693064728092</id><published>2008-12-09T17:46:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:55:32.678-08:00</updated><title type='text'>(18) - NGARAN-NGARAN BANIH</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;13 November 2005 / 11 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun ditakuni ka orang Banjar nang anuman masa wahini , suahlah maniring pohon banih atawa mandangar ngaran ‘ Banih Aceh ‘. Mau haja banyak nang manjawab kada suah maniring atawa kada suah mandangar langsung.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya, Banih Aceh tu sauting ngaran banih nang banyak ditanam orang Banjar di bandang kawasan Sungai Ganal samasa musim babandang sakali satahun bahari. Banih ni rumpunnya tinggi parak satumbang badiri, buahnya gin ganal-ganal. Banyak pulang pakulih dalam sakaping bandang nang luasnya tiga ekar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada lagi ujar, sauting ngaran banih nang banyak pakulihnya . Ngaran banih tu ‘ Banih Salayap ‘ (?) . Ujar habar, batangnya lagi tinggi pada Banih Aceh. Amun mangatam tapaksa tangan kakacawai ka atas, atawa rumpun banih tu tapaksa dilicik dahulu hanyar kawa dikatam buahnya. Tagal, banih ni amun salah-salah tanamnya kada mau babuah langsung. Imbah ditanam pohonnya baik mahijau , imbah tu tarus jadi kaya rumpun rumpai halalang , kada babuah barang satangkai !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila bandang sasain luas diulah orang, hutan-hutan di kawasan hujung kampong parit-parit matan Parit Satu sampai Parit 15 hudah diulah bandang pulang, sasainlah banyak ngaran banih nang ditanam orang bandang. Ujar habar, paung banih-banih tu dibawa orang matan bandang Sungai Manik, ada jua matan subalah Bagai Sarai, Perak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di antara ngaran-ngaran banih nang ulun kaingatan masa tu : Radin Puteh, Radin Kuning, Mayang Pandan. Mayang Ibus, Mayang Rotan , Mayang Rambai awan Bujang Bainai. Bila babandang sasain banyak pakulihnya, diulah pulang tanaman dua kali satahun, Jabatan Partanin / MARDI maulah pulang kakambuhan macam-macam banih hagan mancari paung labih baik pada nang ada. Masa tulah timbul ngaran sauting banih hanyar disambat Banih Malinja , banih nang banyak pakulih awan rumpunnya jua randah. Nyaman handak dikarat , rapuh bila dipukul. ( Ujar habar Banih Malinja tu kakambuhan matan banih di Malaysia, Indonesia awan Japun – jadi disambat Malinja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kada salah ingatan ulun, Banih Malinja ni banyak ditanam oleh orang bandang dalam tahun 70 an. Masa tu bilang sabarataan orang Banjar di Sungai Ganal batanam Banih Malinja haja. Ada saekung orang Banjar sampai dibari galar ‘ Dolah Malinja ‘ . Hidin tu kira-kira orang bandang nang pamulaan mandapat banyak pakulih banih bila mananam Banih Malinja. Hidin bagana parak Parit 12 Bagan Tarap. ( Wahini ngaran banih sunyaan dimulai awan huruf MR haja ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam lingkungan tahun tu jua, orang bandang Sungai Ganal hanyar mula tahuan pasal manggunakan baja samai atawa banih. Baja masa tu ngarannya ‘ baja urea ‘. Racun hulat gin mula dipakai orang bandang hagan manyambur daun pohon banih amun bahulat. Bila orang bandang kada tahu ngaran racun hulat tu sabujurnya, tarus disambat ‘ racun tangkorak ‘ haja – sabab dibotol racun tu ada gambar tulang dua uting basilang awan tangkorak .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, bila pohon banih di bandang imbah haja disambur awan racun tangkorak tu, habis sunyaan iwak sabandangan jadi matian. Amun ada ular banyu masa tu gin, taumpat jua inya mati !. Saja harat racun tu… Contohnya, amun baesukan ni banih di bandang diracun awan racun tangkorak, patang esuk tiring ha anak iwak kapul-kapulan timbul matian. Amun ada iwak haruan badau, bilang minik pang inya ka sana sini maloncat mahadang mati. ( Ulun umpat manangguhi, bila racun tangkorak ni banyak digunakan orang bandang tiap musim babandang, tu pang salah sauting punca atawa sababnya iwak sasain kadada lagi di bandang. Sama ada di dalam bandang atawa di paparitan ganal awan tabuk.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Taganang ulun, masa tu hanyar jadi pambarita sambilan ( stringer ) surat habar Kumpulan Utusan Malayu di Sungai Ganal. Ulun gin manulis sauting ‘ artikel ‘ manyambat pasal iwak hudah kada pati banyak lagi di bandang Sungai Ganal. Ulun ada manyambatkan matan papadahan orang bandang , sabab iwak kada pati ada lagi bapunca orang bandang rahat maracun rumpai atawa maracun rumpun banih manggunakan racun tangkorak tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila tasiar di surat habar, Pagawai Partanian daerah Sabak Barnam datang batamuan ka ulun ( kaya sarik ) batakun kanapa lakunnya maka diulah artikel kayaitu. Ujar hidin, kainak orang bandang takutan handak manggunakan racun hulat. Amun banih bahulat, pakulihan banih kada banyak, Jabatan Partanian pulang kainak disalahkan karajaan .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun tatawa banarai mandangarkan…..Ujar ulun pulang, nang manyambat kayaitu sabarataan orang bandang . Ulun cuma maulah laporan haja. Amun handak sarik, sariki orang bandang !. Imbah tu tahulah, Pagawai Partanian tu mambaiki banar hidin ka ulun . Macam-macam carita Jabatan Partanian Sabak Barnam disambat hidin ka ulun , supaya dimasukkan caritanya ka dalam surat habar ! – Amun ada nang kapingin handak tahu kayapa ramenya jadi pambarita surat habar, andudi ha ulun mangisahkan amun kasawatan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ngaran-ngaran banih baubah pada nang bahari, pakiraan pakulih banih jua umpat baubah. Maksud ulun, masa orang babandang satahun sakali bahari pakulihya dikira awan gamaian. Contohnya, bila batamuan antara saekung awan saekung orang bandang , hidin lalu batakun ha ,“ Barapa gamai pakulih bandang ikam tahun ni ? “. Lalu dijawab oleh nang kawan , “ Aku bapakulih 450 gamaian haja “.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila banih sasain baik, gamaian banih dalam sakaping parak baribu banyaknya, pakulih dikira pulang awan kiraan ‘ gantang ‘. Imbah tu baubah pulang maikut kiraan ‘ tim ‘. Kada lawas bila babandang hudah dua kali satahun, pakulih dikira aci ‘ guni ‘ haja lagi. Sampai pahabisannya masa wahini, orang bandang mangira pakulih masing-masing awan ‘ tan ‘ pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, sasiapa orang nang datang ka bandang Sungai ganal masa wahini, amun handak batakun banyak pakulih banih kanalah batakun , “ Banih andika dapat barapa tan musim ni ? “ . Jangan pulang batakun kaya ni , “ Barapa guni pakulih bandang andika musim ni ? “- Amun kayaitu tatakunan, ditatawakan orang bandang banarai ! . Sababnya, masa wahini bila buah banih imbah haja dimesin matan di bandang , inya tarus dibuat ka dalam lori nang basadia mahadang di pingggir jalan, tarus pulang dibawa ka tampat jualan banih. Di situlah banih ditimbang sakali arung awan lori-lorinya. Timbangan wahini kada kaya bahari kira ‘ pikul ‘ , tagal hudah maikut kiraan tan haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi ulun handak mamadahkan di sini. Masa bahari, orang bandang bilang sebuk maulah paung dahulu hagan tanaman banih musim andudinya. Paung tu dipilih matan buah banih nang bagus, masak bujur di bandang. Bila hudah diirik atawa hudah dipukul, banih tu dijamur karing-karing sabalum disimpani dalam wadahnya..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini, orang Banjar di bandang Sungai Ganal kada lagi maulah paung saurang, kaya bahari. Sababnya banih di bandang musim tu habis sunyaannya dijual.oleh ampunnya. Sabiji kada dibawa bulik ka rumah !. Bila handak batanam banih musim di hadap, masing-masing manukar paung matan Jabatan Partanian haja. Sadiakan haja duitnya. Wahini pulang hudah ada ‘ wadah proses ‘ maulah paung banih tiap musim, diulah oleh Jabatan Partanian di Parit 2 Sungai Burung, hagan sabarataan orang bandang kawasan Sungai Ganal, Pasir Panjang, Sakinchan, Sungai Burung awan Sawah Sampadan di Tanjong Karang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya, gawian orang bandang wahini banyak banar pasalisihannya awan orang bandang masa bahari. Salain gawian babandang banyak nang aci upah haja, banyak jua ampun bandang nang kada suah maniring buah banih di bandang masing-masing. Tahu-tahu katuha blok datang maatari duit banih nang hudah talah dijual !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu , amun masa bahari bila handak mamulai bagawi bandang, sebuk orang handak bacari pakakas. Tagal orang bandang wahini kada payah lagi basiap pakakasnya kayaitu. Boleh haja tarus tulak ka rumah ‘ katuha blok ‘ bapadah handak maupahkan napa haja gawian. Amun kada baduit, ayu haja maambil ‘ kredit ‘ dahulu ka Partubuhan Paladang Kawasan (PPK) atawa mainjam ka Bank Partanian di Sungai Ganal .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Patut jua dihabarkan di sini, sapalih kampong di kawasan Sungai Ganal hudah diulah ‘ mini estet banih ‘ , kaya di kampong Sungai Limau. Gawian di mini estet banih tu sunyaan disarahkan ka katuha blok mauruskan. Matan mula mambajak, maracun rumpai, manabur banih, mambaja sampai mancari ampun mesin maambil buah banih bila masak . Orang ampun tanah wahini, kawa haja guring di rumah hari-hari ….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hudah jadi tapaadat , bila gawian bandang kada mangalihi, hasil banih pulang banyak diulihi, tantulah bayaran sewa awan harga bandang amun dijual sasain mahal. Saja banaran , wahini sewa bandang di kawasan Sungai Ganal hudah labih pada saribu ringgit sakaping hagan samusim. Tu gin kadada orang nang handak menyewakan samusim-samusim kaya tahun 70an atawa tahun 80an bahari. Nang kabanyakan ada menyewakan bandang sampai lima anam musim, ada jua nang manyewakan sampai sapuluh musim babandang !. ( Kawa diulah tambang ka Makah sakali menyewakan bandang, tahulah ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pasal harga tanah bandang pulang wahini paling kurang gin RM 80 ribu sakaping - luas 3 ekar . Amun bandang kawasan parak pakan Sungai Ganal harganya labih pada RM 100 ribu sakaping. Tu gin kadada orang nang handak manjual tanah bandang….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya, wahini orang bandang Sungai Ganal boleh disambat orang nang sugih-sugih sabarataan. Harta masing-masing hudah labih pada RM 100 ribu. ( Bahari orang supan handak bacari bini orang bandang, tagal wahini asa ungah pulang amun dapat bini orang bandang , tautama orang Banjar ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5666155693064728092?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5666155693064728092/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5666155693064728092' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5666155693064728092'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5666155693064728092'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/18-ngaran-ngaran-banih.html' title='(18) - NGARAN-NGARAN BANIH'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-252388265897683165</id><published>2008-12-09T17:44:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:46:01.142-08:00</updated><title type='text'>(19) - BIBINIAN BASALUBUNG TULAK MANGAJI</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;14 November 2005/ 12 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari ini ulun handak bakisah pasal pakaian orang Banjar ( tamasuk jua pakaian bangsa Malayu awan Jawa – sama haja ) . Mudah-mudahan dapat saikit pangatahun kakanak anuman wahini, salajuran ulun manunaikan kahandak babarapa kulaan nang mainta ulun supaya mancaritakan kayaitu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun maitihi saurangan, matan bahari sampai wahini banyak hudah paubahan pakaian orang bibini. Baubah manjadi sasain bagus, paruna. Sasain sama ujar, awan kahandak atawa suruhan agama Islam kita, tantang cara orang bibini bapakaian nang dikira manutup aurat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari orang bibini boleh disambat ngalih amun handak bapakaian, tautama bila handak tulak ka rumah orang aruh atawa handak tulak mangaji di masigit, di surau mandangar tuan guru babacaan. Tapaksa dahulu mamakai baju kurung, bacari tapeh batik pulang hangan maulah salubung kapala. Tagal masa wahini orang bibini aci puruk haja tudung ‘ mini telekong ‘ . Simpun sunyaan rambut di kapala tatudung. Kada tatiring barang saurat lagi. Handak bapandiran , basalaman awan orang lain gin kada ngalih aur mamingkuti tapeh di kapala , kaya orang bibini bahari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang bibini bahari jua, tapaksa baisi banyak tapeh batik. Hagan dipuruk di awak sahalai, hagan disalubung di kapala pulang sahalai. Jadi tapaksalah manukar dua halai tapeh batik . Amun wahini pulang, banyak hudah orang bibini mamuruk baju pesen jubah haja, imbah tu dipuruk pulang tudung mini talakong di kapala. Satumat haja badandan , talahan. Sapalih tu , ada haja orang bibini hudah kadada baisi lagi tapeh batik dalam almari ( kada tapakai lagi napa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun pakaian bibini anuman pulang, masa bahari bilang boleh haja disambat kada pati maikut awan kahandak cara bapakaian nang disuruh agama Islam. Napa kadanya, amun babaju kabaya panjang atawa handap, sapalih dada tasingkai. Rambut pulang kada batudung atawa mamakai kutung langsung ( amun ada pun mamakai kutung bangsa jarang – disambat tudung net ). Sapalih ada rambut nang dikaran. Malarak ha amun ditiring !. Tapih pulang mamakai bangsa kain bahalai, diikat pisit intang burit. Tasingsing sabalah sampai tatiring saparuh landau mangincir.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada jua sapalih orang bibini anuman bahari mamakai pupur tabal di muha ( bapupur kaya anak wayang Cina ? ). Intang pipi diandaki pulang pupur merah, bacalak mata tabal, batulis kaning , baginju bibir merah banyala pulang ! ( Umai-umai, bilang asa kada purun handak maniring lawas…..)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Napa nang ulun sambat saikit di atas tadi pabandingan cara kasar hajalah. Amun handak diitihi cara lilip pulang, orang bibini wahini amun nang tuhanya boleh disambat dalam ‘ kumpulan bagus ‘ cara bapakaian, tagal amun nang anuman ngalih hai handak disambati ( sabarataan tahuan leh ! ) – WADAAN : Ulun manangguhi dalam masa sapuluh tahun di hadap, orang bibini kainak banyak nang mamakai salawar haja, babanding nang mamakai tapih batik atawa mamakai baju jubah - Cuba itihi di pakan Sungai Ganal, pakan Sabak atawa bila ada orang aruh pangantinan di kampungan , banyak hudah orang bibini wahini mamakai salawar awan baju kameja T haja, tautama kakanak bibini nang magun sakulah. paringkat sakulah manangah. Dalam sapuluh tahun lagi, inya tu ganalan luko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya, ulun kada bujur-bujur mawada orang bibini wahini mamakai salawar tulak bajalan ka mana-mana ( kada batapih batik atawa babaju jubah ). Tagal amun handak jua basalawar, biarlah nang kada kidat atawa kada kain nang jarang mangarimput. Contohnya , wahini hudah ada orang bibini mamakai baju disambat pesen ‘ panjabi ‘, ujar . Bajunya labuh haja bagus amun ditiring , salawarnya jua sasadangnya haja katat. Bila mamakai pulang tudung mini talakong, paruna ditiring, aurat gin umpat takatup.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal janganlah bila handak jua basalawar, salawar tu nang kidat, sampai tatiring sunyaan kayapa rupa bangun awak. Gampal atawa kurus batang paha. Bila bajungging pulang samasa batutukar di pakan, asa kada purun banar orang lalaki maniring di balakang !. Imbah tu ada pulang nang mamakai ‘ baju ading ‘ ( baju kameja T nang halus sasak awak ). Dapat ditiring napa nang ada dihadap. Sapalih ada pulang nang mamakai kutung jarang, disaliwai pulang di bahu. Amun kayaitu, kada kawa lagi ulun handak manyambat atawa handak mawada !.…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu leh kisah pakaian orang bibini masa bahari babanding awan wahini. Ulun handak manyambung pulang pakaian orang lalaki bahari babanding awan masa wahini sakali lalu haja, kaya nang di sambat di bawah ni .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pakaian orang lalaki Banjar masa ari raya atawa di majlis orang aruh masa bahari, kada pati banyak baubah pada masa wahini. Amun ka rumah orang aruh bahaul atawa ka rumah orang aruh mangarani anak, malam bajaga pangantinan, kabiasaanya batatapihan palikat awan babaju kurung, disambat jua oleh sapalih ‘ baju fatehah ‘. Amun tulak ka rumah orang aruh bakawian pulang sapalih basalawaran haja, sapalih pulang nang tuha-tuha mamakai tapeh palikat awan baju kurung, kapala bakupiah hirang ( ada jua nang tuha-tuha batapeh palikat mamakai baju kaya baju kot ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cuma sahuaran nang ulun handak padahkan di sini pasalisihan pakaian nang katahuan banar hagan orang lalaki. Pakaian tu tantang ‘ adat ‘ mamakai kupiah. Bahari jarang banar orang kada mamakai kupiah bila tulak ka mana-mana. Sapalih ada haja kupiah hirang hudah jadi kubas atawa hudah ‘ ditembak patir ‘ sisinya ( pinggirnya tajalijik ), magun haja kupiah hirang tu dipuruk di kapala bila tulak bajalan ka mana-mana. Masa tu pulang , jarang banar orang mamakai kupiah putih, kaya orang wahini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain jarang mamakai kupiah putih, jarang jua orang nang mamakai surban. Orang nang mamakai kupiah putih masa tu disambat ‘ lalabaian ‘, maknanya tahu labih saikit tantang hukum hakam agama Islam pada orang nang kabanyakan. Orang nang basurban pulang , bujur-bujur amun orang tu hudah tulak ka Makah ( haji ). Kada kaya wahini, banyak orang nang mamakai kupiah putih pada kupiah hirang amun di majlis kaagamaan atawa sambahyang di masigit di surau. Kada kira lalabaian, kada kira jua sama ada hudah ka Makah atawa balum.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari , orang Banjar Sungai Ganal nang lalakian bilang sabarataan mamakai kupiah hirang bila tulak bajalan ka mana-mana. Amun kada bakupiah, tu pang nang disambat juhara atawa handak tulak ‘ mangurat ‘ ujar .Salain kapala musti mamakai kupiah, cara mamakainya pulang kada bulih kada karuan .Manyingit ka kiwa atawa ka kanan. Silap-silap, ada kainak nang manampiling amun bakupiah senget ( Manunjukkan ka orang lain pada saurng bengkeng banar, ujar ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Taganang ulun ujar kisah di Parit 6 Kencong . Masa tu , amun ada lalaki anuman babasikar kada bakupiah, imbah tu batinghoi pulang bilang mancaricit-caricit, kada lawas kainak mau haja kana panampar Haji Samsi ( bubuhan Sidang Bohari Parit 11 Timur ), amun inya lalu andudi di situ pulang ! . Kasimpulannya, kayaitu pang kukuhnya adat mamakai kupiah masa tu hagan orang Banjar di Sungai Ganal, tamasuk jua kakanak lalaki nang magun sakulah. Sampai ada nang sanggup manampar orang lain, samata-mata pasal kada bakupiah atawa kada maikut cara nang sabujurnya ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal sudahnya , bila motosikal sasain banyak dipakai orang di kawasan Sungai Ganal, kupiah hirang umpat jua sasain kurang dipakai orang. Banyak hudah nang mamakai topi haja bila bamotosikal. Walau kaya apapun, kupih magun haja dipakai lalaki anuman bila tulak ka orang aruh pangantinan atawa kamatian, ari raya atawa tulak saja-saja bajalanan ka rumah orang lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kalumpanan handak bahabar tadi. Dalam tahun 60an lalaki anuman Banjar di Sungai Ganal ( tamasuk jua Jawa awan Malayu ) masing-masing suka mamakai salawar disambat ‘ salawar yengki ‘ ( salawar kidat kaya koboi sampai handak tatiring pusat ). Kasutnya pulang kasut matan bangsa ‘ beret ‘ bakilat. Amun maninjak basikar tulak ka mana-mana pulang , kadua-dua batis singhaja manjajak bajingkit di rakap basikar, kaya orang batis pingkang Masa tu jua banyak lalaki anuman nang mamakai pakaian baju kot kaya kumpulan panyanyi pop yeyeh. Batopi kaya bat Jefry Din Amun tulak babasikar ka pakan Sungai Ganal, bilang limbui paluh di muha, aur kahangatan mamakai baju kot sambil maninjak basikar napa…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sahuaran bangsa kain salawar nang disukai orang lalaki anuman masa tu , tautama amun handak maulah salawar yengki. Ngaran kain tu ‘ kain kulit kayu ‘ – kainnya karas, basait samanjangan walau kada dilobi langsung. Amun handak tamahal saikit, baulah salawar awan kain nang disambat ‘ kain Amarikan ‘ – kainnya kada karas, tagal saitnya kada mahu hilang walau lawas kada dilobi . Salain tu, amun kada maulah salawar awan kain kulit kayu atawa kain Amarikan, banyak jua nang maulah salawar awan kain kot biasa. Tagal , pintang sait salawar tu kainak diulah jahitan jalujur halus ( supaya amun ditiring matan jauh kaya ada basait jua ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak tahulah, masa tu kain hagan pakaian baju atawa salawar kada kaya kain bangsa wahini. Kain bahari bangsa tapaksa dikanji awan dilobi dahulu hanyar ada basait. Handak malobi pakaian pulang , tapaksa diantar ka kadai lubian Cina di pakan Sungai Ganal. Sambil tulak ka pakan Sungai Ganal, pakaian baju atawa salawar nang handak dilobi tu dililit dihindal basikal supaya ditiring orang banyak. Bila maambil pulang, bungkusannya saja-saja dipingkuti di hindal basikal jua, supaya sabarataan orang tahuan pada ‘ awak ‘ paduitan malobi pakaian ( handak baungah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kira-kira palakuan lalaki anuman nang ulun padahkan di atas tadi labih kuranglah kaya samasa orang balum banyak mamakai ‘ talipaun henset ‘ dahulu. Sapalih lalaki anuman saja-saja bapiragah manalipaun kawannya , di padang orang banyak samata-mata handak baungah. Lakunnya, inya saurang haja nang ada baisi talipaun henset ! - Parangai tu labih kurang haja bahari awan wahini !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun jadiam dahulu mamadahkan pasal pakaian kaya nang disambat di atas tadi. Amun handak dicoret tatalu lilip banar, kawa kainak diulah sauiting ‘ artikel ‘ khas nang panjang . Asa kada kawa lagi ulun handak maulah nang kayaitu. Banyak auran…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Barelaanlah.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-252388265897683165?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/252388265897683165/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=252388265897683165' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/252388265897683165'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/252388265897683165'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/19-bibinian-basalubung-tulak-mangaji.html' title='(19) - BIBINIAN BASALUBUNG TULAK MANGAJI'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-4264438610251991561</id><published>2008-12-09T17:42:00.000-08:00</published><updated>2010-09-04T06:43:25.982-07:00</updated><title type='text'>(20) - SUNGAI GANAL KURANG TUAN GURU BANJAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;16 November 2005 / 14 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada nang batakun, ustat ( ustaz ) tu siapa, tuan guru tu pulang siapa ?. Ulun maulah pangartiannya kaya ni : Ustaz tu disambat ka orang nang maajar agama tagal bagawi di sakulah atawa di masigit surau, baulih pulang gajih atawa nang disambat orang wahini ‘elaun tatap ‘. Tuan guru tu pulang bujur-bujur orang nang maajar agama samata-mata ‘ karana Allah ‘ . Kada baulih gajih atawa elaun. Maajar pulang di kampungan haja. Sama ada di masigit, di surau atawa maajar di rumah saurang haja bila ada orang datang balajaran .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan-tuan guru bahari sapalih baistilah dibawa oleh orang sasabuah kampong matan tampat lain. Diulahkan rumah, dibari tanah bandang pulang hagan mananggung napkah kahidupan saparanakan. Bandang hidin tu pulang sunyaan digawi oleh orang nang jadi anak murid atawa orang sakampungan. Matan manajaknya, mananam tarus mangatam / mangarat banih. Imbah tu, masing-masing anak murid mambari pulang jakat banih sakian-sakian ka hidin pada tiap musim banih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, wahini di Sungai Ganal amun orang nang jadi ‘ ustat ‘ Banjar saja banyak. Tagal orang nang disambat jadi ‘ tuan guru ‘ Banjar pulang , amun kada salah ulun cuma tinggal badua haja lagi. Nang lainnya habis hudah matian.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan saurangan-saurangan tuan guru Banjar nang ada di Sungai Ganal matan bahari sampai wahini , hagan pangatahun sabarataan :-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1.Tuan Guru ( Ustat ) Nawi ( bin hidin ulun kada tahu ):&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin ni ujar baasal matan kampong di kawasan Banut, Pontian. Suah ujar balajar di pondok. Pindah ka Parit 13 Sungai Panjang. Bahari masa ulun halus suah satumat hidin maajar di sakulah agama rakyat di Parit 9. Bila ampih maajar di sakulah rakyat tu, hidin maajar pulang di masigit awan surau kuliling Parit 12 , 13 awan Bagan Tarap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa hanyar guru agama KEMAS diadakan oleh karajaan, hidin diambil oleh KEMAS jadi guru agama. Sasambilan tu hidin magun haja maajar di masigit atawa surau tampat maajar lawas. Hidin mati samasa magun bagana di Parit 13 dalam panghujung tahun 70 an (?). Ada saorang anak hidin nang ulun patuh, ngarannya Ahmad Maliki bin Nawi. Wahini inya bagana di Taman Barkat, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;2. Tuan Guru Haji Ismail ( bin hidin ulun kada tahu )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Ismail badiam di Parit 11 Timur. Rumah hidin pinggir jalan Sungai Ganal – Bagan Tarap. Ujar habar hidin basal matan nagri Banjar. Balajar agama mamondok jua matan di Banjar lagi, suah jua balajar di Makah. Hidin ni bujur-bujur maajar kada baulih gajih atawa elaun. Murid hidin papak matan Parit 7 sampai ka Bagan Tarap nang datangan balajar ka rumah hari-hari. ( ulun gin taumpat balajar ka rumah hidin samasa hanyar manjadi ustaz ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabab talalu tuha ( asa ulun labih 80 tahun masa mati ) , mata hidin jadi kaur. Kada kawa maniring orang lagi. Tagal hidin tahu siapa nang datang sahibar mandangar bunyi tongkat basikar atawa bunyi motosikal orang nang datang. Hidin jua bisa manolongi orang nang kamalingan atawa barang-barang nang dicuntan orang. Salain tu , hidin jua kawa manarangkan / maajar kitab-kitab nang diajar ka anak murid, asal haja disambat kalimah pamulaannya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin mati samasa bagana di Parit 11. Saorang anak hidin kawan sadarjah ulun masa sakulah Malayu di Parit 9, ngarannya Suhaimi bin Ismail. Saorang minantu hidin jadi sidang Parit 12, Sidang Haji Hasan bin Aman ( hanyar mati awal tahun 2005 ). Wahini tanah hidin di Parit 11 hudah dijual ka orang lain kada lawas imbah hidin mati dalam tahun akhir 60 an (?). Bini hidin awan nang anak-anak lain wahini bagana di Kampong Parit Tarus, Banut, Pontian.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;3. Tuan Guru Haji Karim ( bin hidin ulun kada tahu )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Karim ni ujar orang Nagara. Baasal matan di Banjar , mangaji jua di Banjar. Hidin badiam di Parit 6 Timur jalan Sungai Ganal – Bagan Tarap, maajar di masigit awan di surau haja tamasuk surau-surau kuliling kampong Parit 6, Parit 7 Timur awan Barat . Rumah hidin parak banar awan masigit Parit 6 Timur . Rumah-rumah bini hidin basubarangan antara bini anum awan bini tuha ( hidin babini dua ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah hidin mati dalam tahun 50 an (?) , minantu hidin bangaran Haji Ishak mangganti jadi paguruan di kampong tu , sampai hidin mati pulang labih kurang dalam awal tahun 80 an (?). Saorang anak hidin nang ulun patuh bangaran Ustaz Haji Jamaluddin bin Ab. Karim. Suah balajar manahun di Madinah awan jadi guru agama di Sakulah Agama Manangah Tinggi, Sultan Salahuddin Abd. Aziz Shah , Batu 38, Sabak Barnam. Wahini inya mandiami rumah bakas arwah Tuan Guru Haji Karim di Parit 6 Barat.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;4. Tuan Guru ( Labai ) Haji Khalid ( bin hidin ulun kada tahu )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin ni kada banyak maajar di kampungan. Bahari tarap hidin cuma jadi ‘ lalabaian ‘ haja. Bagana di Parit 5 Timur. Ulun kada pati tahu banar latar balakang hidin. Hidin mati asa ulun dalam tahun 50 an (?).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5. Tuan Guru ( Ustat ) Haji Arshad Subky bin Saman&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Arshad Subky banyak orang nang manyambat ‘ ustat ‘ haja. Hidin bagana di Parit 5 Timur. Hidin suah balajar di pondok awan suah jua ujar balajar di Makah. Hidin ni banyak maajar di sakulah hari-hari, suah jadi mudir di Madrasah Ehya Ulfalah , pakan Sungai Ganal. Imbah pencen jadi mudir sakulah, hidin bagawi pulang jadi guru agama KEMAS di kawasan Sungai Ganal sampai hidin mati kira-kira dalam tahun awal 90 an (?).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin banyak baisi bakas murid. Bilang papak sunyaan kawasan Sungai Ganal ( pasal hidin maajar di sakulah napa – tamasuk jua ulun ). Kaluarga hidin magun haja bagana di Parit 5 Timur sampai masa wahini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;6. Tuan Guru Haji Baha – Bahaudin ( bin hidin ulun kada tahu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Baha bagana di Parit 3 Timur. Hidin ujar orang Nagara. Baasal matan nagri Banjar, balajar agama jua samasa hidin bagana di Banjar. Hidin maajar di masigit awan di surau-surau matan Parit 4 sampai ka kawasan Parit 1 Sungai Ganal, sampai hidin mati dalam panghujung tahun 60 an (?).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Badua anak hidin nang ulun patuh samasa sakulah di Madrasah Ehya Ulfalah , Sungal Ganal. Saurang bangaran Abd.Rahman bin Bahauddin ( ujar bahari bagawi di UTM Johor – wahini hudah pencen luko ), saorang lagi bangaran Mohd. Sya’ya bin Bahaudin ( ujar bahari bagawi jadi pagawi tinggi nagri Malaka ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;7. Tuan Guru ( Ustaz ) Haji Othmad Bin Sidek.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Othman atawa banyak nang manyambat Ustaz Haji Othman, baasal orang matan subalah Bagan Datok, Perak. Hidin suah mamondok, suah jua balajar manahun di Makah. Bagana di Pakan Salasa Lawas, Sungai Haji Dorani., matan pamulaan datang ka Sungai Ganal sampai hidin mati dalam tahun akhir 90 an (?).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pamulaan datang , hidin mambuka sakulah pondok awan sakolah rakyat di Pakan Salasa Lawas. Ngaran sakolah tu bahari, Madrasah Khairiah Wataniah, Pakan Salasa Lawas. Bila sakolah rakyat tu dikatup ( pasal sakolah agama karajaan hudah banyak diulah karajaan masa tu – murid kada pati ada lagi ) hidin di suruh oleh Jabatan Agama Islam Salangor , jadi guru sandaran di Madrasah Ehya Ulfalah, Sungai Ganal sampai pencen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah pencen di sakulah, hidin jadi guru agama KEMAS di kawasan Sungai Haji Dorani, Peket 60, Simpang Lima, Parit 4 awan Sungai Limau . Kaluarga hidin magun haja bagana di Pakan Salasa Lawas. Bini hidin awan nang anak-anak sabarataan patuh ka ulun. ( ada raraitan kulaan napa ) .Anak-anak hidin ada nang bagawi cigu ( Cigu Zaki Othman – bagana di Taman Setia Jaya, Sungai Ganal ), ada bagawi manjual kurita ( Abd.Razak Othman ) , ada jua saorang bibinian bagawi karani di Pajabat Kasihatan Sungai Ganal ( Zakiah Othman ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bini hidin Ustazah Hajjah Ramlah Saman magun haja mandiami paninggalan rumah Ustaz Haji Othman, Wahini hudah sasain ujur ( Bahari orang kuat Wanita UMNO Bahagian Tanjong Karang– wahini hudah manyubalah ka PAS ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;8. Tuan Guru Haji Hakim Al Helmy ( bin hdin ulun kada tahu )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tuan Guru Haji Hakim bagana di Parit 5 Timur. Hidin maajar di masigit awan di surau-surau parak situ. Hidin orang kuat parti PAS. Suah jua babarapa kali jadi calon PAS kawaasan Sungai Ganal dalam tahun 50 an , tagal kalah haja !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hidin sudahnya bapindah ka Kampung Parit 8 Sungai Leman. Maajar pulang di situ sampai hidin mati dalam tahun 80 an (?). Kaluarga hidin magun haja ada bagana di kampong tu sampai wahini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya, ulun mamadahkan ngaran-ngaran tuan guru / ustat di atas tadi cuma sahibar ujar orang bahari hagan ‘ bandau bulan ‘ haja . Kada maulah salidikan babanar. Amun ada kulaan nang handak bujur-bujur manyalidik lilip, ayu haja. Ulun kawa haja umpatan manolongi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu pulang tuan guru Banjar di Sungai Ganal nang magun hidup masa wahini, saurang bangaran Kiyai Haji Ehsan ( balahan Banjar awan Jawa ). Hidin maulah pondok di Panchang Badana, Sungai Ganal. Saorang lagi bangaran Tuan Guru Haji Salleh bagana di Kampung Parit 8 Sungai Leman ( kawitan Dr. Abd.Wahab Arbaian ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan tuan-tuan guru / ustaz Banjar nang banyak bajasa ka agama awan masarakat kaya ulun sambat di atas tadi , tagal wahini hudah kadada lagi, kita sadakahkan bacaan Al Fatehah hagan hidin sabarataan. Al Fatehah…….&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-4264438610251991561?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/4264438610251991561/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=4264438610251991561' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4264438610251991561'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4264438610251991561'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/20-sungai-ganal-kurang-tuan-guru-banjar.html' title='(20) - SUNGAI GANAL KURANG TUAN GURU BANJAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-3207987428564093194</id><published>2008-12-09T17:40:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:42:36.733-08:00</updated><title type='text'>(21) - PAMALI BIBINIAN BANJAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;20 November 2005 / 18 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ditakdirkan, amun magun ada lagi paninian atawa padatuan kita nang baumur 60 atawa 70 tahun dalam tahun 50 an bahari, hidin hidup sigar kada lalalian sampai wahini, mau haja hidin kada karing muntung aur bamamai haja maniring palakuan orang bibini wahani. Bamula matan kakanakannya sampai ka nang hudah baanakan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kayapa hidin kada bamamai haja hari-hari, amun banyak banar pamali paninian padatuan nang kada dipatuhi lagi orang bibini wahini. Matan palakuan hari-hari di dapur, sampailah cara bapakaian tulak ka pakan. Balum lagi amun handak disambat pasal orang bibini nang batianan sampai nang maharagu anak hanyar diparanakan. Bilang ngalih babanar handak disambati.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan saikit pamali atawa disambat dalam bahasa Malayu ‘ pantang larang ‘ hagan orang bibini. Sabalum tu ulun handak mawada dahulu napa baik atawa buruknya pamali orang bibini nang disambat turun manurun oleh paninian padatuan kita bahari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun dilihati babanar, pamali nang disambat oleh paninian padatuan kita , bujur-bujur batujuan hagan manjadikan supaya palakuan cucu cicit hidin ada bapaaturan nang baik. Kada aci langgar haja. Atawa jangan sampai kainak disambati orang palakuan diulah oleh anak, tarait awan ngaran kawitan pulang. Lagipun, amun diulah pamalinya takutan pang kaluko anak cucu handak maulah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Contohnya, paninian padatuan kita manyambat pamali banar ujar amun anak dara banyanyi di juruk, tautamanya samasa bamasak. Pamalinya ujar , kaluko dapat laki tuha !. Amun diitihi babanar, tujuan pamali kayaitu diulah bilang bagus banar. Partamanya, amun orang bibini aur banyanyi-nyanyi haja di juruk samasa bamasak, kaluko sabab talalu rame banyanyi tadi , kainak iwak nang dirandang kada tajaga lagi apinya ( bahari sabarataan mamakai dapur kayu amun bamasak di juruk, lambat amun handak mangurupkan apinya bila talalu barau ). Amun api kada dijaga, talalu barau banar sampai hangit iwak nang dirandang, kada baik kaluko jadinya ?. Hagan sunyaan anak dara takutan, dikaitkanlah awan ‘ dapat laki tuha ‘&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( tantu dah kadada anak dara nang hakun balaki tuha , kilum awan muha hudah bakarudut !).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang disambat di atas tadi, sahuaran. Sahuaran lagi, masa bahari orang lalaki anuman masa paninian padatuan kita . jarang inya dapat maniring anak-anak dara kaluaran, babanding kaya masa wahini. Amun takaluar rumah gin, anak dara tu aur basalubung muha awan tapeh atawa kaluar awan kawitannya haja ( ngalih handak mangurat ! ) . Bila anak dara banyanyi di juruk, tadangar pulang ka orang lalaki anuman yang lalu tadi&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( bahari orang sunyaan bajalan batis , jadi jalannya aci maradah mana jalan nang parak haja – kada kira di higa rumah orang tamasuk jua di higa juruk ). Makanya katahuanlah kainak oleh orang lalaki anuman nang amun lalu di situ, rumah nang dilaluinya tadi ada baisi anak dara !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagi sahuaran, paninian padatuan kita bahari bilang tatalu sarik banar amun ada anak daranya banyanyi. Kada kira di juruk atawa di mana haja. Ujar orang bahari, amun orang bibini banyanyi-nyanyi, inya tu hudah lanji handak bacari laki !. ( Sababnya, maikut adat orang bahari, orang bibini tu tampat gawiannya di juruk haja – kada patut baungkai awak ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal , amun dilihati pulang matan nang kada baiknya pamali tadi, ada jua bujurnya sambatan orang wahini : “ Pamali orang bahari bujur-bujur mambunguli anak cucu haja “. Ulun mambari contohnya : Paninian padatuan kita bahari manyambat, orang bibini nang hanyar baranak, pamali mamakan iwak nang bapanting. Kainak paranakan dicucuki oleh panting iwak tu !. Amun orang wahini, nang hudah mandangar caramah Jabatan Kasihatan, saja disambatinya pamali tu kada masuk ka akal !. Napa kadanya, cuba fikirkan, ikan tu hudah mati, panting awan sagalanya hudah dibuang ka mana-mana, asa munasabahlah panting ikan datang manyucuk parut pulang ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagipun , wahini anum sakit napa-napa, tulak haja ka kalinik, ada haja ubatnya !. Jadinya, kayaitu pang jadinya maka pamali paninian padatuan bahari kada pati dipakai lagi oleh cucu cicit wahini. Tagal amun orang bahari, inya saja bujur takutan mandangar pamali kayaitu, tautama orang bibini baranak pamulaan. Handak tulak ka kalinik kaya masa wahini, mana ada lagi masa tu ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu ulun maulah saikit wadaan hagan kita mamikirkan bagus kadanya pamali nang diulah oleh paninian padatuan kita bahari. Amun talalu panjang, layau pulang pada kahandak ulun nang asal, hagan mamadahkan pamali bibinian…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun maitihi, pamali bibinian nang diulah oleh paninian padatuan Banjar bahari tamasuk inya sunyaan lapisan umur. Matan kakanakan, anak daranya sampai ka nang hudah baanakan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun di lapisan kakanakan , pamali nang rahat di sambat oleh paninian padatuan kita contohnya, jangan makan dalam piring balapis dua. Takutan kainak bila ganal , kawin dimadu oleh laki. Jangan makan batang manisan matan di pohonnya dahulu pada matan di pucuk, kainak kahidupan pamulaan hanja sanang, tagal bila sampai ka tuha jadi susuh. Ada jua pamali nang disambati, kakanakan bibini jangan bapupur bat kawitan, kainak ngalih dapat laki. Atawa di sambat jua, pamali kakanakan mangikis alis kaning, kainak mata lakas kaur sabalum tuha.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tamasuk jua babarapa pamali lain nang sama hagan kakanakan bibini awan lalaki. Kaya disambat , jangan duduk di atas bantal, kainak tumbuh bisul di burit. Atawa disambat jua , pamali maniring orang tangah bahira, kainak mata picak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di lapisan anak dara, batambah banyak lagi pamali nang dipasani oleh paninian padatuan. Sababnya, samasa anak daralah banyak paraturan nang patut dilajari sabalum inyak kainak jadi bini orang atawa umak ka nang anak. Di sini ulun handak manyambat sahibar saikit haja pamali-pamali , hagan pangatahuan sabarataan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain pamali orang bibini yang hudah ulun sambat kaya di atas , ada lagi pamali nang lain hagan anak dara. Kaya disambat, pamali duduk di watun kainak orang handak datang malamar kada wani. Pamali jua amun anak dara bajamur pakaian di lalaran di luar rumah kada batudung, kainak kada dapat syafaat ari kiamat. Jangan lalu lalang bajalan di hadapan kawitan atawa orang nang tuha, kanaik awak lakas bungkok sabalum kawin. Tamasuk jua pamali disambat, jangan duduk dilasung kainak burit babisul.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan orang bibini hudah balakian pulang , ada babarapa pamali diulah oleh paninian padatuan nang batujuan supaya inya bapaaturan dalam kahidupan laki bini tamasuk jua kainak hagan maajar anak supaya bakalakuan bagus.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di antara pamali-pamali tu, jangan manjamur kain lampin anak halus di tangah hangat kaluko anak panggaringan. Jangan mambawa anak halus gagaliuar samasa ari parak sanja, kainak rambut anak lakas bahuban. Pamali jua orang bibini manyaru laki awan ngaran laki sabujurnya, kainak di akhirat kada mandangar suara malaikat manyuruh masuk ka syorga.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Atawa ada jua pamali nang disambat, amun bamasak nasi di kuantan jangan kada dibasuh dahulu, kainak laki tulak manyundal. Salain tu disambat, pamali mahantukkan bakul pambasuhan baras ka banda karas kaya watun atawa pinggir atang, kainak anak jadi bungol atawa jadi botol. Tamasuk jua pamali nang disambat, jangan mambari anak makan hati hayam, kainak hati anak kada pandapatan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sunyaan pamali-pamali nang disambat tadi amun diitihi babanar, tujuannya sunyaan hagan mambaiki palakuan . Kada kira kakanakan, anak dara atawa uma-uma anuman nang hanyar baranak. Tagal , kanapa kadada pamali hagan orang nang hudah tuha-tuha jadi paninian padatuan ?. Sababnya ulun manangguhi, paninian padatuan tu hudah cukup tahu pasal paaturan palakuan nang baik-baik, jadi paraya ada lagi pamali hagan hidin tu. Lagipun nang maulah bamacam-macam pamali tadi datangnya matan paninian padatuan tu !. Kada bujur kaluko amun paninian padatuan tu maulah jua pamali hagan awak saurang ? Lagipun pamali tu batujuan lain matan nang disambati . Ujar orang anuman wahini : “ Ada perkara tersirat ,di sebalik perkara tersurat “ ( ulun minta maaf hajalah manyambat pakatan Malayu tu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa ulun panjang hudah sasambatan nang mamadahkan pamali hagan orang bibini di sini. Ulun paraya mamadahkan pamali hagan orang lalaki pulang sauting-sauting, sababnya sapalih pamali tu sama haja antara orang lalaki awan bibini. Lagipun, amun dibandingkan pamali orang bibini awan lalaki , balabih banyak pamali hagan orang bibini. Tujuannya tantu tahu kaluko ?. Orang bibini tu inya labih banyak bagana di rumah, jadi inyalah nang talabih patut mamadahkan macam-macam pamali ka nang anak-anak, supaya katuruan sunyaannya bagus awan dihormati orang lain bila hudah ganal kainak, tamasuk jua supaya kada mamalukan ngaran kawitanya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Batamuan pulang andudui. Barelaan…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-3207987428564093194?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/3207987428564093194/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=3207987428564093194' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3207987428564093194'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3207987428564093194'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/21-pamali-bibinian-banjar.html' title='(21) - PAMALI BIBINIAN BANJAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8399378058730402765</id><published>2008-12-09T17:39:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:40:45.826-08:00</updated><title type='text'>(22) - ADAT MAMBARI PIDUDUK</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;21 November 2005 / 19 Syawal 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum ulun mamadahkan adat mambari piduduk nang diulah orang Banjar Sungai Ganal, ulun handak mambawae kulaan nang mambaca ‘ artikel ‘ ni hagan mangatahui dahulu kayapa cara-cara kahidupan orang Banjar bahari. Matan situ kainak hanyar kita kawa tahu kanapa makanya diulah adat mambari piduduk tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun mamadahkan, bilang sabarataan orang Banjar nang datangan ka Sungai Ganal bahari asalnya datangan matan tampat lain. Ada nang datang matan Bagai Sarai, datang matan Sungai Manik, ada jua nang datang matan di kawasan orang Banjar di nagri Johor. Amun nang taparak, datang matan Gaduma ( Bagan Nakhoda Omar – BNO daerah Sabak Bernam ). Sabarataan hidin tu datang bujur-bujur handak mancari nafkah malalui gawian babandang banih. Sabarataan hidin tu jua datang ka Sungai Ganal , masing-masing pulang kadada mambawa harta ( duit ) nang banyak . Jadi, hangan jangan takaluar duit samasa bagawi mambuka hutan balukar maulah bandang banih, diulahlah atawa bapakatlah sabarataan supaya sunyaan gawian diulah cara badarau haja , awan papatuhan atawa kulaan nang taparak di situ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lain banar caranya kaya wahini….. Ditakdirkan, wahini amun ada nang bapacang handak maulah gawian bandang cara badarau kaya bahari, mau haja kadada saekung nang datangan . Tagal amun aci upah, Insya Allah ada haja nang hakun maambil upah….. Sabab tulah ada orang nang manyambat, wahini gawian babandang kadada nang kada mamakai duit lagi . Sifat hakun badarau hudah mati, ujar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila adat badarau banyak diulah orang Banjar dalam macam-macam pagawian, kaya masa baaruhan , masa manajak, masa mananam, masa mangatam, masa mairik banih awan macam-macam lagi gawian lain, tagal bila sampai haja ka gawian nang tapaksa diulah oleh saorang haja, makanya mau kada mau adalah diulah saikit pambarian ka orang nang manggawi tadi nang disambat oleh orang bahari ’ganti titik paluh’.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak dibari duit, sasamaan kada pati baduit ( sasamaan datang marantau baulah bandang napa ). Jadinya diulahkan ‘ piduduk ‘ hagan dibari ka orang yang maulah gawian tadi, tanda mangganti titik paluh atawa kapanatan awak hidin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nah, paham hudah kaluko kanapa makanya orang Banjar maulahi awan napa tujuan piduduk tadi ?. ( malahan orang Jawa awan Malayu gin ada jua maulah kayaitu – cumanya balainan bandanya nang dijadikan piduduk&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;tadi ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gawian-gawaian orang Banjar nang biasanya ada piduduk antaranya, mahias pangantin ( tukang andam ), tukang sunat – hagan anak lalaki atawa anak bibini, maajar mangaji Quran, bidan paranakan, bidan paurutan awak, tukang baca talkin orang mati, tukang nikahkan orang kawin ( bahari kadada Jabatan Agama Islam maulah paaturan kaya wahini - tukang nikah dapat elauan ), tuan-tuan guru di kampungan, tamasuk jua katuha tukang masak aruh pangantinan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun kada kawa handak manyambati napa-napa barang nang diulah piduduk tu sauting-sauting, pasalnya ulun gin kada pati tahu banar&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( magun kada pati baakal lagi masa tu ). Cuma di sini ulun mamadahkan sahibar mana nang ulun suah maniring kawitan paninian maulahnya&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( amun sasiapa nang hadak maulah ‘ kajian ‘ nang lilip, ayu haja datang ka Sungai Ganal. Batakun ka paninian padatuan orang Banjar Sungai Ganal nang magun lagi hidup ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sacara kasarnya, piduduk nang dibari ka orang nang maulah gawian kaya tukang sunat, guru mangaji Quran awan nang lainnya, inya diulah matan barang-barang makanan harian. Contohnya, baras, gula, uyah/ garam, bawang, nyiur bulat, cabai karing, asam Jawa , tamasuk jua kain putih atawa kain hirang sahela dua awan lading halus – pisau lipat. Sapalih ada jua nang manambahi piduduk tadi awan duit pulang. Ada sapalih gawian , kaya piduduk hagan tukang paurutan awak, diumpatkan jua jarum awan banangnya ka dalam barang-barang piduduk nang disambati tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Barang-barang nang dijadikan piduduk tadi masing-masing ada pulang ‘ rahsia ‘ atawa saolah-olah jadi pangarasnya . Kaya carum awan banang dijadikan piduduk, rahsianya ujar supaya panyakit yang dibuang tadi kada datang lagi – kana jahit (?). Bacaan tatawar panyakit pulang jadi landap , kawa malawan panyakit. Sapalih ada jua piduduk tu dibari supaya sapadan awan hajat. Contohnya, dibari baras , supaya panyakit lakas jadi waras. Dibari uyah/garam supaya tatawar jadi masin . Dibari gula, supaya manis – manis kaya gula jua !. Dibari lading halus , supaya ilmu landap kaya lading jua.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun diitihi babanar, adat orang Banjar mambari piduduk tu kadalah sabujurnya handak dijadikan ‘ balasan gawian ‘ banar. Cuma inya diulah kaya tanda batarima kasih ka orang nang manolongi tadi ( kaya ulun sambat dipamulaan tadi, sabab handak mambari duit, kadada baduit ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal bila adat mambari piduduk tu diulah oleh sabarataan turun manurun, jadinya ditiring kaya ‘ wajib ‘ pulang inya diulah oleh sasiapa haja. Amun kadada barang-barang nang hudah ditantukan tadi, makanya piduduk tadi jadi kaya ‘ kada sah ‘ atawa kada ditarima oleh adat. Sahuaran lagi, ada pulang nang baanggapan bila kada diulah piduduk, inya manyalahi ‘ hukum adat ‘ paninian padatuan bahari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manangguhi, pasal nang disambat tadilah makanya ada orang Banjar baiya-iya banar maulah piduduk hagan tiap-tiap gawian nang disambati tadi. Amun kadada pididuk, disambat kada tahu adat Banjar, ujar ! ( padahal, hukum adat tu kada kana mangana awan hukum syarak / agama nang kada boleh diubah atawa dibantah ). Jadinya wadaan ulun dalam pakara ni , amun masa wahini orang kada lagi mambari piduduk kaya bahari, tagal hudah diganti sunyaan awan duit haja, asanya boleh haja diulah…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lagipun amun diitihi babanar, labih banyak orang suka manarima duit haja babanding awan barang-barang piduduk kaya bahari. Cuba kita bayangkan, mana nyaman mambawa piduduk duit dua tiga puluh ringgit, babanding awan mambawa barang-barang kaya baras sacupak dua, gula sakati, uyah/ garam sabungkus, jarum awan banangnya sabilah, nyiur bakulit sabigi awan macam-macam lagi ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walau kaya apapun, kasimpulannya orang Banjar saja tahu mambalas budi orang lain nang manolongi gawiannya……Kita nang diparanakkan jadi orang Banjar bilang patut babanar baungah awan adat paninian padatuan bahari !.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8399378058730402765?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8399378058730402765/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8399378058730402765' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8399378058730402765'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8399378058730402765'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/22-adat-mambari-piduduk.html' title='(22) - ADAT MAMBARI PIDUDUK'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5065159594784049114</id><published>2008-12-09T17:38:00.000-08:00</published><updated>2010-08-08T01:30:58.239-07:00</updated><title type='text'>(23) - ILMU PIRASAT ORANG BANJAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;24 November 2005/ 23 Syawal 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain banyak orang Banjar Sungai Ganal jadi tuan guru atawa jadi lalabaian haja, ada jua sapalih nang bisa dalam ilmu pirasat ( ilmu nang dapat mangatahui hal palakuan orang lain sahibar maniring ka awak rupa ). Sapalih ada jua nang bisa dalam ilmu mangatahui siapa jadi maling, atawa bisa ‘ mamagar rumah ‘ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal nang kabanyakannya sampai wahini, sapalihnya sahibar tuturutan atawa mandangar matan sambatan kawitan atawa paninian padatuan turun tamurun haja. Maknaya, kada suah mangaji babanaran dalam ilmu tu. Ilmu tu pulang disambat bahanu kada pati bujur awan nang asalnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini ilmu pirasat hudah kawa dipalajari matan buku-buku tantang ilmu pirasat dalam Basa Malayu atawa nang asal matan Basa Arab. Atawa bujur-bujur-bujur baduhara bacari guru nang alim dalam ilmu pirasat tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walau kaya apa pun, orang Banjar bahari nang bisa dalam ilmu pirasat kada pati mau maungkai ilmu hidin ka orang banyak. Jarang jua hakun mamadahkan atawa baduhara malajari ka oang lain. Orang dapat tahuan sabarataan, biasanya bila hibin ada manolongi orang lain atawa ada orang nang basinghaja handak tahu bujur-bujur hal orang lain sabab batujuan nang tatantu ( batakun tantang anak dara orang nang handak dilamar orang anuman lalaki, umpamanya ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nabi Muhammad s.a.w hidin suah manyambat dalam sauting hadis nang bamaksuk kira-kira dalam basa Banjarnya : Takutanilah sabarataan ka pirasat orang mukmin ( orang baiman ), sababnya inya dapat maniring matan ‘ nur ‘ atawa cahaya nang dibari oleh Allah Taala “. ( Maknanya , memang bujur ada orang nang tahu palakuan orang lain, sahibar inya maniring awak rupanya haja – ilmu pirasat ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, ilmu pirasat ni kada tamasuk dalam ilmu nang salah dituntut. Cumanya, amun tahu jangan pulang muntung papalapau manyambati ka orang banyak , angkuhannya si anu , si anu tu tahulah, parangainya kaya ni, kaya ni ( mantang-mantanglah saurang tahu ! ). Kainak jadi kasarik orang haja .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak jua manyambat, ilmu pirasat ini kada sama awan nang disambat orang ‘ Ilmu Laduni ’ ( biasanya orang alim haja nang ada ). Ilmu pirasat tu inya kawa dipalajari, tagal amun Ilmu Laduni, inya bujur-bujur pambari Allah Taala ka orang nang dikahandakiNYA haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manyambat tantang ilmu pirasat ini sihabar handak mamadahkan ka kakanakan wahini sabujurnya saja ada orang-orang nang tahu atawa kawa manangguhi tantang parangai kita sahibar maniring awak rupa haja. Jadi , janganlah kainak manyambat, “ Mana dia tau perangai aku . Bergaul pun tak pernah ? “ ( minta maaf manyambat dalam Basa Malayu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Contoh ilmu pirasat kaya ni : Orang nang batalinga lambing, orang tu paasian bila dibari nasihat, ujar . Atawa disambat, orang nang babulu kaning labat tanda inya banyak baisi kapintaran. Atawa orang nang bapanjanak luang lair di hadapan orang , tandanya orang tu akal kada pati karuan, kada magan dijadikan katuha. Atawa ada lagi macam-macam pirasat lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih orang wahini kada pati parcaya awan ilmu pirasat tu, jauh banar amun handak balajar. Ilmu kada mangaruan, ujarnya !. Tagal kaya apa pun, handak parcaya atawa kadanya tapulanglah ka diri masing-masing ( inya kada tamasuk dalam Rukun Iman , napa ). Cumanya, ilmu pirasat tu memang ada orang nang tahu, kabanyakannya pulang ‘ tatangguhan’ tu saja bujur awan nang ampunya diri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah paninian padatuan ulun magun ada bahari , ilmu pirasat ini saja ditakutani kabanyakan orang anuman lalaki awan bibini. Kanapa jadi takutan ? Takutan kaluko dikatahuani orang palakuan saurang nang sabujurnya , bila ada orang tahu ilmu pirasat sahibar maniring awak rupa haja. Amun kayaitu, ngalih kainak handak bapara ka anak dara orang atawa bacari laki !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manangguhi, sabab kayaitulah makanya anak dara bahari jarang kaluar rumah. Amun kaluar gin tapaksa inya kaya ujar orang wahini ‘ make up ‘ dahulu di caramin muha . Supaya bila ditiring oleh orang lain kada tatiring tahi lalat di muha ( tahi lalat nang ada di muha , amun maikut ilmu pirasat ada tafsirannya sauting-sauting ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun ni sahibar bisa manyambat sauting dua banarai ilmu pirasat nang suah disambat oleh kawitan atawa paninian padatuan ( sabujurnya ulun kada suah balajar, kada jua tahu banar ilmu pirasat ni ). Siapa-siapa nang handak balajar bujur-bujur, ayu haja bacari orang nang bujur-bujur tahu. Jangan bacari ‘ paguruan ‘ nang mangaku saurang pintar haja. Imbah tu, amun hudah tahu, jangan pulang muntung papalapau manyambati hal palakuan orang lain ( ulahan kayaitu disambat oleh orang bahari ‘ mandahului kahandak Allah Taala ‘, salain kainak kaluko mambawa palakuan takbur nang dilarang agama kita ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu ulun kada kawa di sini manyambat siapa-siapa orang Banjar Sungai Ganal nang bisa banar dalam ilmu pirasat ni. Sahibar di sini ulun handak mamadahkan ‘ kabulihan ‘ Tuan Guru Haji Ismail Parit 11, wayah hidin hidup banyak manolongi orang nang ka malingan ( ulun masa tu kakanakan lagi – Tahu bila dihabarkan oleh ayah nang rahat mangaji kitab ka hidin ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar ayah ulun ( arwah hudah lawas ), bini wakil rakyat nang bagana di Sungai Air Tawar, ngaran hidin Dato’ Haji Mustaffa Jabar ( arwah jua ) kahilangan barang amas kaya kalung, rantai , cincin awan galang baharaga mahal . Kada tahu pulang siapa nang manyuntannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, Dato’ Haji Mustaffa Jabar ni manyuruh orang kaparcayaan hidin tulak batamuan awan Tuan Guru Haji Ismail di rumah hidin di Parit 11. Tabarung , masa tu banyak orang nang mangaji kitab, tamasuk jua ayah ulun ada di situ. Jadi kawalah maniring kayapa Tuan Guru maulah gawian tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar ayah ulun, Tuan Guru Haji Ismail mahaling burit cawan ka lampu minyak gas, hagan maambil saikit harangnya. Ada saorang kakanakan lalaki nang balum bisa badusta ( baumur kira-kira empat tahun labih , kaluko ) umpat dibawa oleh orang kaparcayaan Dato’ Haji Mustaffa Jabar hagan dijadikan Tuan Guru Haji Ismail kaya ‘ jurucakap ‘ mamadahkan ngaran malingnya kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Saikit harang lampu digosok hidin ka kuku ibu tangan kakanakan tadi, sambil hidin babacaan babarapa ayat Quran. Imbah digosok-gosok hidin kuku ibu tangan kakanakan tadi, hidin manyuruh kakanakan tu maniring kukunya nang hudah barasih pada harang lampu. Bila ditakuni hidin ka kakanakan tadi adalah maniring matan kukunya, muha orang nang jadi maling tu, kakanakan tu tarus ha malitas manyambat ngaran orang nang jadi maling !. Maka katahuanlah ngaran malingnya awan tabarung patuh pulang. Imbah tu napa lagilah, Dato’ Haji Mustaffa Jabar gin rahat datang batamuan minta tolong ka Tuan Guru Haji Ismail, amun hidin ada hal-hal kasusahan nang lainnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar habar, bila orang tahuan Tuan Guru Haji Ismail kawa manolongi orang kamalingan, banyaklah orang parak atawa jauh datangan mainta tolong jua bila kamalingan ( masa tu orang bandang rahat kamalingan banih di gudang higa rumah atawa banih dalam guni awan paliharaan hayam itik ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Carita kayani, ulun suah jua mandangar carita orang-orang kampong Sungai Haji Dorani. Di situ ada saorang kiyai Jawa bangaran Pak Kiyai Haji Sarkawi, hidin jua bisa maulah kaya nang di ulah Tuan Guru Haji Ismail tadi ( maknanya, ilmu kayani ada jua orang lain umpat tahu . Inya kada boleh disambat ilmu sasat atawa sihir, sabab bacaannya ayat Quran . Pak kiyai gin ada nang tahu sabab hidin suah balajar wayah mamondok bahari ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu leh. Andudi ulun bacarita nang lain pulang . Barelaan&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5065159594784049114?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5065159594784049114/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5065159594784049114' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5065159594784049114'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5065159594784049114'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/23-ilmu-pirasat-orang-banjar.html' title='(23) - ILMU PIRASAT ORANG BANJAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-7432849400214545036</id><published>2008-12-09T17:36:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:37:56.949-08:00</updated><title type='text'>(24) - WADI AWAN WADAI KEPENG</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;26 November 2005 / 24 Syawal 1426.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari, siapa nang bisa makan iwak wadi awan bisa maulah wadai kepeng, sah hudah inya tu katurunan Banjar !. Saja banaran dangsanakai, makanan nang harat hagan orang Banjar tautama di kawasan Sungai Ganal kada lain pada nang disambati tadi. Sahinggakan wayah ulun magun sakulah randah bahari, bila bawarahan haja awan kakanakan Jawa disambatinya pang kami : “ Banjar makan wadi, wadi busuk ! “.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kanapa maka Banjar Sungai Ganal kada kawa dipisah iwak wadi awan wadai kepeng ? Amun handak tahu, ulun mamadahkan di bawah ni :-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum bandang diulah dua kali satahun, racun rumpai awan racun hulat banih pulang balum banyak digunakan orang bandang, wayah tu iwak-iwak bilang nyaman babanar dicari di mana-mana . Di bandang amun musim imbah manajak , rumpai hudah mula buruk kawa dipuntal, wayah tu aanakan iwak hudah banyak mula kalatisan di banyu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai musim manarik puntalan rumpai, aanakan iwak sasain banyak jua . Wayah tu lah bibinian tautama kakanakannya banyak nang mancari aanakan iwak awan tangguk paring atawa tangguk walatung. Kabaisaannya, bila handak bulik haja imbah bagawi manarik puntalan kapinggir paranggan, sasambilan tu banyak nang manangguk aanakan iwak di bandang. Bahanu mau haja badapatan sampai bacupak-cukap aanakan iwan haruan , sapat, kali tabuat jua pupuyu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bulik ka rumah, aanakan tu dikurung satumat dalam baladi atawa gadur, supaya aanakan tu ‘ muntah ‘ mangaluarkan tahinya. Imbah tu hanyar aanakan iwak tadi di campur awan hampas nyiur bacampur canar awan uyah/ garam. Dibuati jua cabai karing bahiris saikit. Di bungkus pulang awan daun pisang jadi pais ganal. Sambil bamasak nasi di dapur ( pakai dapur kayu ), baranya dikais kapinggir hagan manyalukut pais aanakan iwak tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siapa nang suah mamakan aanakan iwak bapais, bilang kada kawa handak mamadahkan kayapa nyamannya makan tangah hari tu . Ujar orang wahini, “ Makan sampai tak nampak mentua di belakang ! “ ( maaf ulun manyambat dalam basa Malayu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Matan musim imbah mamuntal sampailah musim banih parak tian laki, wayah banyu pulang magun haja ada di bandang, aanakan iwak tu sasain inya ganalan. Wayah tu lah pulang rame maunjun atawa mangalau iwak haruan, kali awan pupuyu di bandang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila banyu hudah karing di bandang, sunyaan iwak nang hudah ganalan bukahan inya masuk ka talaga nang saja baduhara diulah di higa rumah atawa di tangah bandang, atawa inya bukahan ka dalam paparitan ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu lah pulang orang rame bagagau iwak di paparitan ( tautama kakanakan ) . Sapalih ada nang malunta atawa orang bibininya pulang mahancau di muhara kunci air. Siapa nang ada baisi talaga , wayah tu lah jua manimba talaga masing-masing. Dapat iwak sampai tiga ampat pikul sabigi talaga. Sapalih iwak tu dijual hidup-hiudp ka Cina nang datang manukari. Sapalih ada jua orang nang maulah iwak karing. Bila hudah karing , hanyar iwak tu dijual saurang ka pakan ari Sanayan ( Bagan Tarap ), ka pakan ari Ahad ( Parit 6 ), ka pakan ari Arba’ ( Sungai Ganal ) awata ka pakan ari Sabtu ( Sabak ). Amun talalu banyak iwak karing sampai bapikul, tarus haja dijual ka tokeh Cina di Parit 6 Kenchong atawa tokeh Cina Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah musim manimba talaga, wayah tu lah jua orang Banjar bandang banyak nang maulah iwak wadi saurang . Hagan sasanguan musim mangatam banih kainak sampai musim babandang di hadapnya pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wadi iwak sapat boleh disambat iwak wadi nang harat. Dagingnya bagus kising imbah disamu. Inya kada pati banyak balamak kaya wadi iwak kali. Imbah tu wadi iwak haruan boleh disambat nombor dua haratnya. Tagal amun maulah wadi iwak haruan, tapaksa bacari nang ganal – badau. Amun haruan nang halus kada pati baik banar, lagipun ngalih gawiannya bila manyamu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Iwak kali awan iwak pupuyu , jarang diulah orang bandang jadi iwak wadi. Sababnya iwak-iwak tu balamak banyak awan baminyak bila lawas disimpani dalam tampayan wadi. Amun dirandang awan minyak pulang, silap-silap mau haja kaparancitan minyak di rinjing ka muha saurang !. Labaram......&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kakanakan wahini handak tahu, iwak wadi tu macam-macam masakan kawa diulah. Tagal nang sutil diulah kada lain pada dirandang bacampur bawang awan cabai karing bahiris. Imbah tu, dimakan pulang hagan lauk nasi pulut pupuluran manajak atawa batanam banih, atawa di makan tangah hari awan nasi biasa , imbah manajak atawa musim mangatam banih . Hoooooooi…. nyamannya kada kawa dipadahkan lagi, tahulah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sahuaran lagi cara masakan iwak wadi nang nyaman dimakan. Caranya nyiur bahampas dicampur ka iwak wadi , dimasukkan ka dalam rinjing bacampur bawang ganal bahiris awan cabai karing bahiris , dicampuri jua saikit asam Jawa ( buah balimbing tunjuk lagi nyaman rasanya ) . Buati banyu jangan talalu banyak. Imbah tu hanyar dimasak sampai inya masak manggalagak ( kada payah dibuati uyah / garam lagi – hudah masin ! ). Handak tahu kayapa rasanya ? Ulah saurang masakan ni amun handak tahu ! ( ulun masa balajar di pondok bahari, rahat banar mamasaki ‘ resepi ‘ wadi ni nang di sambat ‘ wadi hampap ‘ ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lain-lain masakan iwak wadi tu, kawa haja cara dimasaki batanak . Atawa dimasaki kaya pais aanakan iwak nang ulun sambat di atas tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Habis dah carita pasal iwak wadi. Ulun bamula pulang handak mamadahkan carita tantang wadai kepeng : -&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaya nang ulun hudah padahkan dalam ‘ artikel ‘ tadahulu, wadai kepeng ni diulah bila imbah haja talah batanam banih di bandang tiap musim ( musim babandang sakali satahun banyak diulah orang Banjar wadai kepeng ni ). Jadinya, tu pang makanya orang Banjar Sungai Ganal kada kawa dipisahkan awan wadai kepeng !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang Jawa atawa orang Malayu di Sungai Ganal inya masa tu kada bisa maulah wadai kepeng. Lagipun inya kada jadi tapaadat kaya orang Banjar. Tagal, bila hudah bacampur bangsa malalui pakawinan, sudah-sudahnya orang Jawa awan Malayu gin bisa inya makan iwak wadi , bisa jua maulah wadai kepang kaya orang Banjar jua !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain bisa makan iwak wadi awan wadai kepeng, orang Jawa awan Malayu wahini hudah bisaan inya maulah wadai kepeng saurang ( Masa ari raya hanyar tadi , ulun tulak ‘ baraan ‘ ka rumah papatuhan , ngarannya Rajikin bin Sarbini – sah hudah pada Jawa ! - bagana di Sungai Labu, Sakinchan. Handak tahulah napa nang taumpat jamuannya ?. Wadai kepeng !......&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kasimpulannya, wahini iwak wadi awan wadai kepeng kada lagi masyhur atawa dimakan oleh orang Banjar haja, tagal hudah taumpat atawa hudah dikatahui oleh sabarataan orang. Kada sahibar dimakan oleh orang Banjar babandang haja, tamasuk jua orang-orang bangsa lain nang bagana di pakan di bandar ! ( Bujur kada ? ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-7432849400214545036?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/7432849400214545036/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=7432849400214545036' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7432849400214545036'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7432849400214545036'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/24-wadi-awan-wadai-kepeng.html' title='(24) - WADI AWAN WADAI KEPENG'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-7114339571811382849</id><published>2008-12-09T17:34:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:36:29.757-08:00</updated><title type='text'>(25) - NGALIHNYA KAWITAN BATABANG HUTAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;29 November 2005 / 27 Syawal 1426.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Kaya nang ulun sambat dalam ‘ artikel ‘ tadahulu, orang-orang Banjar nang datangan ka Sungai Ganal maulah bandang, kada sabarataan matan orang sugih. Banyak mambawa duit, kawa handak maupah gawian ka orang lain. Kabanyakannya datang sahibar mambawa saikit duit haja. Nang lainnya bujur-bujur datang bagawai aci pakai tulang ampat panggal sama-mata !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari siapa gancang bagawi, kawalah luas manabang hutan hagan diulah bandang. Siapa nang kada pati gancang, bapada-pada hajalah. Tabarung pulang masa tu sabalum mardeka , orang putih kada pati maharung banar inya ka siapa-siapa nang kapingin mambuka hutan saurang. Jadi ayu haja di mana handak manabang hutan. Barapa luas tanah nang handak diulah bandang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun wahini, siapa mambuka tanah kada pati mangaruan, mau haja kada lawas datang polis ka rumah mancarie. Ka lokap pang guring bamingguan !. Amun banyak pulang nang maulah gawian tu, dicarienya pulang siapa nang manyuruh atawa nang jadi ‘ kapala ‘. Kapala tu lah nang tadahulu masuk ka dalam jel !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa ulun halus kada pati baakal banar lagi , kawasan bandang di Sungai Ganal kada kaya wahini luasnya. Asa ulun tiap paritan ( kampong ) labih kurang sabatu atawa labih saikit nang diulah orang bandang. Salabihnya , hutan tabal badiri pang nang tatiring di hujungnya. Bamacam-macam kayu atawa tumbuhnan ada di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih ngaran-ngaran kayu awan tumbuhan hutan nang ada di kawasan hutan Sungai Ganal magun ulun kaingatan : Kayu kampas, kayu mandarahan, kayu campadak, kayu banitan, kayu mahang, kayu pulai, kayu babi malas , kayu maranti , kayu madang, kayu ara, kayu birah, kayu karanji awan kayu halaban. Salain tu ada pulang pohon nibong, sardang , rotan awan walatung&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu salajurnya, orang Banjar bahari amun handak mambuka hutan hagan diulah bandang, pamulaan batamuan dahulu awan sidang di kampong atawa parit masing- masing. Imbah tu kainak hanyar sidang manantukan di petak hutan mana nang balum ada lagi bat siapa-siapa. Ujar bahari, adalah saikit ‘ pambari ‘ duit dijulung ka sidang bila hudah mandapat kabanaran mambuka hutan dalam kawasannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah dipadahkan sidang pintang mana hutan nang boleh ditabang, hanyar orang tu ‘ marintis ‘ hutan , maulah lorong sampadan batujuan handak tahu hinggan mana tanah bat nya. Masa tu lah siapa nang anggaran gancang bagawi batabang hutan, marintis sampai saluas tiga ampat kaping tanah sakali arung.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hutan hudah dirintis, tahu hudah bat saurang di petak mana, bamulalah orang tu bagawi manabangi hutan, salajurnya mamurun, manyalukut, maulah paparitan sampadan , maulah parit jalan , sampai jadi bandang kawa ditanami banih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pamulaan gawian, siapa nang handak manabang hutan tapaksa dahulu bagawi ‘ mambalukar ‘ bila imbah gawian marintis . Caranya mana-mana kayu halus atawa akar-akar kayu nang banyak barait di situ sini, ditabangi awan ditataki oleh saurang dahulu awan kapak handap , parang gaduk atawa awan kapak panjang. Mana-mana kayu ganal sampai tiga ampat pamaluk, dihijakan dahulu inya cagat di situ. Paraya ditabangi dahulu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, gawian mambalukar hutan saluas sakaping bandang kaya wahini ( tiga ekar) mau haja lawasnya bilang babulan-bulan hanyar talah ( bagantung rajin atawa kulir tulak bagawi ). Bila kayu nang ditabangi tadi hudah matian atawa karingan, hanyar disalukut awan api masa angin gancang batampur. Gawian tu bilang baminggu-minggu pulang lawasnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila kayu-kayu hutan banyak nang hudah tasalukut, maka tatinggallah kayu-kayu ganal-ganal haja lagi cagat di situ. Masa tu lah hanyar orang Banjar maulah gawian manabang hutan aci badarau awan bubuhan sama saparit atawa kakawanan nang parak di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa manabang kayu hutan bahari, kadada lagi bajual mesin panabang kayu kaya wahini. Sunyaan gawian aci ilai kapak haja . Amun ada kayu nang ganal sampai empat lima pamaluk , kayu tu pulang babanir dipohonnya, tapaksalah diulah dahulu ‘ araman ‘ ( kaya tangga disandar ka batang kayu hagan naik ka atas saikit – supaya batang kayu nang handak ditabang tu kada ganal banar kaya di bawah ). Araman tu bahanu diulah mau haja sampai bapuluh kaki tingginya pada tanah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak manabang mana-mana kayu nang ganal banar, tapaksa bagawi manabang sampai badua batiga orang sakali arung. Manabang tu pulang ada caranya. Kada aci tabang kaya manabang pohon pisng haja, tahulah !. Ujar, sabalum kayu handak ditabang , tapaksa dahulu mancari arah mana laluan angin. Supaya kainak lakas kayu rabah bila ditolongi pulang oleh tampuran angin ka kayu nang handak ditabangi tadi. Salain tu, handak ditiring pulang pacangan ka mana arah handak dirabahkan kayu tadi. Supaya inya kawa manindihi kayu-kayu halus lain .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Maknanya, sabalum kayu paling ganal ditabangi, ditabang dahulu kayu-kayu sasadangan ganalnya nang parak kuliling di situ ( tagal kayu tu kada tarus ditabang sampai rabah – ditabang saparuh haja dahulu ). Bila kayu ganal rabah manindihi kayu-kayu sasadangnya tadi, sakali rabahan haja bilang parak batangah rantai luasnya hutan tarus jadi lingai. Masa tu lah halulungan orang nang manabang kayu tadi basurakan kasukaan, disahuti pulang oleh orang nang batabang hutan parak-parak di situ . Rame didangar, tahulah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Manabang sapohon kayu hutan nang ganal tu pulang lawasnya mau haja bahari-hari hanyar rabah ka tanah ( amun digawi saurang haja ). Sabalum tu, tapaksalah masing-masing mailai kapak panjang sampai takaluar ‘ paluh kuning ‘, ujar ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tabarungan pulang, kawasan hutan di Sungai Ganal bahari kada suah ditabangi oleh orang mambalak kayu, kaya wahini ( masa tu kadada jalan harat hagan lori maangkut kayu balak kaluar. Kadada jua orang batukar kayu balak ). Jadinya, bilang banyak banar kayu-kayu ganal di hutan. Amun ganal sapamaluk haja, kada kakiraan lagi banyaknya dalam sakaping tanah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hutan habis ditabangi, kayu-kayu halus hudah matian awan hudah jua karingan dahan daunnya, hanyarlah boleh dipurun tarus disalukuti. Tagal amun handak tahu, kada sunyaan kayu habis tasalukut masa mamurun tu . Mana-mana kayu ganal , magun haja inya basulanggaran di situ sini. Amun tasalukut pun sahibar dahan awan rantingnya haja. Mana-mana kayu bangsa nang bagus, kaya kayu maranti atawa halaban atawa nang lain-lainnya, sapalih ditataki orang batangnya, dibalah awan gargaji panjang , hagan diulah tihang rumah, rasuk , galagar atawa hagan sarabanya nang parlu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mana-mana orang Banjar nang mambuka hutan, tagal magun lagi kada baisi rumah saurang, atawa bagana jauh pada tampat tu, mulalah inya maulah rumah popondokan di situ , supaya nyaman bila handak bagawi hari-hari. Baganalah di rumah situ awan anak bini sambil mambalukari tanah awan batanam ‘ kontan ‘ kaya jagung, kacang, tarung atawa sarabanya hagan sasayuran makan harian.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran patut disambat di sini, bahari batas jalan lalu lalang matan sakaping tanah awan sakaping tanah bandang kada diulahkan oleh karajaan, kaya wahini. Jadinya, satiap kaping tanah siapa ampunya, tapaksalah mancangkol saurang baulah batas jalan. Orang nang subalah pulang manyambungi batas jalan di kawasan tanahnya. Kayaitu pang basambung-sambung, sampai ada batas jalan matan kuala parit sampai kahujung parit di situ. Bila hudah ada kapal korek kawa masuk ka parit tu, hanyarlah parit-parit awan batas tadi diganali awan ditinggie matan nang asalnya ( asa ulun diulah kayaitu dalam tahun 60 an ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapanjang orang bagana di tanah nang hanyar dibuka tadi sampai kawa bujur-bujur diulah bandang ditanami banih , lawasnya mau haja sampai bapuluh tahun . Sapanjang masa tu sambil maulah bandang tiap tahun, sambil jua maulah paparitan kuliling tanah , maratakan tanah awan mancabuti tunggul kayu nang ada .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila masa hudah balalu sampai ampat lima puluh tahun andudui, hanyarlah bandang di Sungai Ganal harat kaya ditiring wahini. Baharga pulang amun dijual sampai baratus ribu ringgit sakaping ( kakanakan wahini inya kada tahu kayapa susah payah kawitan batabang hutan masa bahari, bila handak manjadikan bandang – Untung banar inya kada suah diigut pacat atawa awak baharang-harang manyalukut kayu hutanan ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-7114339571811382849?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/7114339571811382849/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=7114339571811382849' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7114339571811382849'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7114339571811382849'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/25-ngalihnya-kawitan-batabang-hutan.html' title='(25) - NGALIHNYA KAWITAN BATABANG HUTAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-2476409261950092839</id><published>2008-12-09T17:33:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:34:46.691-08:00</updated><title type='text'>(26) - PAMULAAN MANJAJAK TANAH</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;02 Disember 2005 / 01 Zulkaedah 1426.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak dibandingkan kakanak bahari awan kakanak wahini , banyak banar pasalisihannya. Kaya bandingan langit awan bumi, ujar. Bukan haja matan kasanangan diharagu kawitan, balajar di sakulah, cara bapakaian atawa makan nginum malah sarabanya jauh pada sama.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal di sini ulun handak manyambat tantang sauting haja ‘ adat ‘ kakanak halus lalaki atawa bibini nang kada diulah lagi adat tu wahini oleh kawitan-kawitan, malahan banyak nang kada suah mandangar atawa kada suah maniring langsung. Adat nang handak ulun sambat ni dingarani ‘ pamulaan manjajak tanah ‘. Inya diulah hagan kakanak lalaki atawa bibini nang hanyar mula handak bajalan rabah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kawitan-kawitan bahari rahat banar mamasani ka anaknya nang maharagu ading halus, supaya jangan manjajakkan dahulu talapak batis adingnya ka tanah kada balapik apa-apa. Pamali, kainak kaluko ading kada bisa bajalan langsung, ujar !. Bila mandangar pamali kayaitu, nang abang atawa nang kakak baharagu ading halus bilang bajaga banar supaya jangan talapak batis adingnya tajajak ka tanah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada kaya wahini, kawitan-kawitan langsung kada mahirani atawa saja kada kawa manurut napa-napa haja pamali disambat orang tuha bahari. Contohnya, bahari kada dibanarkan kakanakan halus dibawa kaluar malangkah banturan rumah, salagi kawaitannya balum cukup pantang 40 hari. Wahini kayapa handak dituruti pamali tadi, amun nang si uma baranak di hospital ?. Handak dituruti jua pamali orang bahari, kayapa pulang ? Alamatlah si uma nang hanyar baranak tadi tapaksa pulang bagana di hospital sampai 40 hari – sampai habis pantang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Contoh nang disambat di atas tadi sahuaran. Sauting lagi pamali orang bahari manyambat, kakanak halus bila dibawa kaluar rumah handak tulak bajalanan ka mana-manakah, kana diandaki dahulu contengan harang lampu di dahi kakanak tadi ( kaya Hindu maandaki tanda didahinya ) . Pamalinya ujar supaya kakanak tadi jangan ‘ ditagur ‘ oleh hantu samasa dalam pajalanan kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun pamali tu handak diulah jua, di mana pulang kawitannya bacari harang lampu . Padahal wahini kadada sabuah rumah orang Banjar di Sungai Ganal nang magun mamakai lampu minyak gas . Sabarataan hudah mamakai lampu letrik haja ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kasudahannya, pamali-pamali orang tuha bahari sapalih memang kada patut diulah lagi masa wahini. Amun handak diulah jua, bujur-bujur mangalihi haja. Lagipun amun diitihi babanar, sapalih pamali nang disambat tadi bujur-bujur ‘ khurafat ‘ haja. Kada badosa amun sasiapa nang kada manuruti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Naah…..layau ka situ pulang leh pandiran ! . Ayuhak, ulun tarus haja mamadahkan napa nang hudah disambat pamulaan tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum kakanak halus dijajakkan talapak batisnya ka tanah, kawitannya kana mahalarat dahulu, awan maulah bubur putih bubur habang barang sapiring dua. Kakanak tu pulang dipakaikan jua awan pakaian nang hanyar-hanyar , kaya handak tulak madam balawas.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kawitan kakanak tadi biasanya mamangku atawa mangilik dahulu anak nang handak dijajakkan talapak batisnya ka tanah. Imbah tu dua halai duit karatas lima ringgit, sapuluh ringgit atawa labih diandaki di tanah hagan jadi lapik batisnya bajajak ka tanah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sambil dibacakan ‘ Bismilla hirrahmanir rahim ‘ talapak batis kakanak tadi dijajakkan ka atas duit-duit karatas tadi sambil dilapas awaknya pada pingkutan kawitannya. Bila dilapas haja, kakanak tadi gin bajalan saurang ka hadap atawa inya bajalan rabah awan talapak batisnya kada lagi manjajak duit-duit tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah adat tu, kakanak tadi dibawalah pulang naik ka rumah hagan mamakani bubur putih bubur habang sapaadingannya atawa baimbai awan kakanak lain nang ada di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun wayah kakanak bahari nang maniring adat tu suah batakun ka uma, kanapa maka diulah kayaitu ? . Ujar uma , “ Nyaman bila hudah ganal kainak inya tahu ka duit , bila tahu ka duit tantu rajin pulang tulak madam bagawi “. Bila uma manyambat kayaitu, ulun batakun pulang , “ Aku ni hudahlah diulah kayaitu masa halus bahari ? “. Uma manjawab handap haja, “ Hudah lawas diulah ….“ .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun diitihi babanar, asa parcaya asa kada tujuan ulahan kayaitu boleh mambawa orang nang kaganangan ka duit, ditambah rajin pulang bagawi bila hudah ganal kainak. Nang bujur-bujur katahuan , wahini saja banyak orang kaganangan ka duit siang malam. Tagal, banyak jua nang pangulir bagawi mancari duit !. ( Bujur kada ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kita kawa maniring, banyak hudah kakanak anuman nang baawak sigar, ganjang bagawi tapi kada mau bagawi bacari duit kaya orang lain . Inya labih suka duduk bapandiran di simpang-simpang jalan bahari-hari atawa amun inya ada kawitan sugih, duduk di restoran-restoran haja makan nginum. Inya labih kapingin disambat ‘ panganggur ‘ pada bagawi mangaluarkan paluh saurang barang satitik !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tapi amun disorongi duit, kakanak anuman mana nang kada pati mau maambilnya ?…….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu. Batamuan andudi, awan carita nang lain pulang.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-2476409261950092839?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/2476409261950092839/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=2476409261950092839' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2476409261950092839'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2476409261950092839'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/26-pamulaan-manjajak-tanah.html' title='(26) - PAMULAAN MANJAJAK TANAH'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8211058794751142347</id><published>2008-12-09T17:31:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:32:52.960-08:00</updated><title type='text'>(27) - KAKANAKAN LALAKI TAKUTAN BASUNAT</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret :&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;02 Disember 2005 / 30 Syawal 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hudah jadi kabiasaan orang tuha-tuha bahari amun handak manakutani kakanakan lalaki nang kada pati mau mamakai salawar, disambat tantang basunat. Bila disambat haja handak disunat, basadinan kakanakan tu bukah mancicing bacari salawar !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, saja banaran bahari kakanakan lalaki jarang mau mamakai salawar, walau hudah ganal baumur sampai 10 tahun !. Amun kakanakan wahini tatamu kakanakan lalaki baumur kayaitu tuha, magun kada mamakai salawar lagi, mau haja diwarahkannya bahari-hari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manangguhi ada babarapa sabab makanya kakanakan lalaki bahari kulir mamakai salawar. Sapalih ada haja nang sahibar mamakai baju, tagal kada mau mamakai salawar !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Partama tangguhan ulun, kakanakan lalaki bahari inya kada pati bacampur gaul awan orang lain, salain kawitan awan dangsanak masing-masing haja. Bahari kada kaya kakanakan wahini , amun baumur haja lima tahun hudah bacampur awan orang lain kakawanan di sakolah tadika. Tahu hudah inya sopan diwarahkan kakawanan amun kada basalawar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hudah tapaadat manusia, bila kada bacampur gaul awan orang lain, tantu haja kada barasa sopan amun batalanjang bajalan ka situ ka sini. Sama ada di dalam rumah atawa tulak bajalan di halaman rumah. Napa handak disopankan ? Amun nang maniring tu kawitan awan dangsanak saurang haja hari-hari……&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang kaduanya pulang, bahari banyak orang susah, kada pati baduit handak manukarkan salawar anak saurang. Sapalih kawitan sahibar kawa manukarkan tapih hagan kaguringan haja. Tu pang sababnya bahari banyak orang ( tamasuk nang hudah tuha jua ) aur batapihan gagaliur bajalan di kampungan , tautama bila ari magun haja baesukan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaganangan , bahari orang Banjar di bandang banyak nang kada baisi jamban khas kaya orang wahini. Mana-mana nang bagana di bandang ‘ nombor satu ‘ katitian manyubarang parit tu pang dijadikan jamban, tautama masa ari malam. Salain tu , banyak jua nang maulah pamandian di dalam parit ganal di hadapan rumah masing-masing. Amun musim babandang, banyu parit sunyaan panuh, nyaman pang sambil mandi sambil pulang balumba ( mana nang magun kakanakan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siapa tulak bahayau malam-malam manaiki basikar, rahat haja inya tatamu orang tangah bahira di titian panyubarangan. Amun orang tu kada sawat bukah matan di titian, atawa badiri dahulu satumat bila disuluhi lampu basikar, masa tulah ada nang lakas-lakas manyalubungi muha haja awan tapih. Lakunnya supaya orang kada pinandu siapa nang bahairak tadi. Tagal, buritnya magun haja mambungkang tatiring orang lain kada sing tapihan ! . ( Bilang mambari lilihan banar amun tatamu kayaitu, tahulah… ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabab kawitan kada pati paduitan jua ada kakanakan lalaki nang dipakaikan oleh kawitannya awan salawar dangsanak haja bila tulak ka mana-mana atawa masa dibawa kawitan ka rumah kulaan. Kasian….tabalurut salawarnya bila bajalan ! ( bilang marista amun maniring masa wahini - Sabab pinggangnya ganal kada sadang awan pinggang nang mamakai ) . Sapalih kakanakan pulang , sabab pinggang salawarnya taganal, dijarat oleh kawitannya awan tali bingkuang haja , supaya salawar jangan tabalurut …..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salajurnya, kakanakan lalaki bahari kada kaya kakanakan wahini ada bamacam-macam pamainannya hari-hari. Kakanakan bahari , amun nang baumur lima anam tahun bujur-bujur pamainnya barampaan awan dangsanak sambil manggiling tanah liat baulah kaya piring, mangkok awan sarabanya . Jadinya, bila anak aur bacalumut haja awan tanah hari-hari, kulir kaluko nang kawitan mamakaikan salawar. Aur igat ha amun disalawari , ujar . Bila matan halus hudah tabiasa kada mamakai salawar, sudah-sudahnya inya tapatuh awan nyaman haja kada basalawar sampai awak hudah ganal marunggau.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ditakdirkan, amun ada orang nang manangkap gambar kakanakan lalaki kada basalawar dalam tahun 50 an bahari, bila ditiringkan ka kakanakan wahini gambar tu, mau haja ada nang manyambat gambar tu gambar kakanakan lalaki di banua Afrika atawa sakurang-kurang inya manyambat kakanakan matan nagri Sabah atawa Sarawak !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya amun handak dicarie sabab-sabab lain banyak haja lagi. Tagal asa ulun jadiam dahulu mamadahkan sahibar pangatahuan saikit. Sabab ulun bapacang handak mancaritakan kayapa kakanakan lalaki bahari basunat pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum tu ulun handak mamadahkan, kakanankan bibini kada pati ngalih amun handak basunat babanding kakanakan lalaki. Lagipun kakanakan bibini disunat masa halus lagi. Inya dibawa oleh nang kawitan bibini batamuan awan bidan paranakan kampungan hagan di sunat. Imbah disunat, dibarilah piduduk ka bidan tadi , biasanya saikit baras, nyiur sabigi , calak mata, gula, uyah, lading halus, jarum awan banang. Duit ada jua dibari sahibar kupangan haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran nang disambat kada sama kakanakan lalaki bahari awan kakanakan lalaki wahini, bahari kakanakan lalaki basunat umurnya hudah ganal-ganal marunggau. Ada haja nang hanyar kapingin basunat umur hudah 15 tahun ! ( mau haja ada nang kada parcaya. Tagal ni bujur-bujur ada bakajadian ). Amun handak tahu kanapa sababnya jadi kayaitu, jawapannya kada lain pada talalu takutan basunat ( kaya nang ulun sambat di pamulaan tadi ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi, kakanakan lalaki bahari amun basunat kada aci bius kaya doktor manyunat kakanakan lalaki wahini. Bahari bujur-bujur manggantal ‘ daging hidup ‘ , tahulah !. Sudahlah kayaitu, tukang sunatnya pulang sapalih ada nang basisingut mamanting, mamakai babaju saraba hirang pulang. Napa lagilah, pada batambah takutan kakanakan handak basunat. Sampai ada suah bakajadian kakanakan lalaki nang handak disunat tu tapaksa dirimpung tangannya oleh nang kawitan awan dangsanak supaya jangan talalu bagagah ( kaya handak manyumbalih lambu lakunnya ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di Sungai Ganal masa bahari kada tapi banyak orang nang bisa jadi tukang sunat atawa disambat jua ‘ panyunatan ‘. Sapalih kawitan ada haja basinghaja mancari tukang sunat nang harat matan kampong tajauh, kaya matan di Sungai Manik atawa Bagan Datuk, Perak. Mana-mana kakanakan nang handak disunat tu pulang dikumpulkan dahulu batujuh balapan orang oleh kawitan masing-masing, imbah tu hanya disaru tukang sunat tadi datang ka rumah pada hari-hari tatantu nang ‘bagus’ maikut kiraannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum bamula basunat, kakanakan lalaki tadi disuruh dahulu barandam awaknya sapanggal di talaga masa baesukan, labih kurang satangah jam lawasnya ( ujar supaya awak dingin, darah kada pati kaluar bila basunat kainak – Saja banaran , manggalatak dagu kadinginan amun barandam di talaga masa baesukan, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah naik barandam awak di talaga, hudah jua basilih mamakai tapih, disuruh inya duduk di atas babangkuan atawa sapalih ada jua nang didudukkan di atas gadang pisang bulat. Muha kakanakan tadi disalubungi jua awan kain tapihnya saurang, supaya kada maniring tukang sunat manggawi gawaiannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum disunat, kakanakan tadi ditapung tawari dahulu oleh tukang sunat. Dibacakan tatawar di atas ubun-ubun, di kapala jua sampai ka bawah hujung batis. Imbah tu, hanyar tukang sunat tu maungkai pisau panggundulan nang landap ( pisau khas hagan manyunat orang ) awan sauting buluh panyapit panyunatan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kayapa parasaan handak basunat tadi ? . “ Aku kada handak basunat dua kali lagi ! “ , ujar saurang kakanakan sambil manangis ingui-ingui, bila inya ditakuni imbah haja basunat ( tatawa ulun dalam hati : tangguhannya basunat tu dua tiga kali saumur hidup , napakah ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah disunat, lukanya dililihi oleh tukang sunat awan minyak nyiur tatawar basunat, tarus pulang dipundut awan raracikan kain putih ( kaya mambungkus jariji tangan nang luka ). Bila mula ampih manangis imbah basunat ( sabujurnya talalu takutanan banarai ! ) dirabahkanlah kakanakan tadi di atas tilam nang dilapiki awan tapih, di bawahnya diandaki pulng awan habu padapuran, supaya darah kada titik tumbus ka tilam. Balakangnya disandarkan ka bantal supaya barabah cara basandar haja. Salasailah hudah kakanakan tu basunat…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Masa bahari kadada apa-apa ubat pil nang dibari oleh tukang sunat ka kakanakan lalaki imbah basunat tadi, takacuali biasanya dibari minyak tatawar haja. Bahanu ada jua dibari buah limau nipis hudah ditawar, hagan hihiyutan supaya jangan kapala kakanakan tu minik atawa pitam imbah tataring darah , atawa sabab inya talalu takutan haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya , imbah basunat sampai saminggu atawa labih hanyar kakanakan tadi kawa bajalan bagamat di rumah. Salawasan masa imbah basunat, tapaksa inya makan nasi kada magan balauk iwak bapanting. Makan nang dirandang jua kada magan awan macam-macam pamali lagi dipadahkan ( kaya pamali orang bibini imbah baranak ). Bajalan pulang kada magan bagancang. Pakaian batapihan haja sambil manjunjut tapih di hadapan, kaluko takana darah napa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Piduduk kakanakan lalaki basunat nang dibari ka tukang sunat, labih kurang haja kaya piduduk kakanakan bibini basunat. Cumanya duit dibarilah labih saikit . Biasanya dua balas ringgit suku ( RM 12.25 sen ) atawa sapuluh ringgit suku ( RM 10.25 sen ) – Ikut kaikhlasn pambarinya..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila imbah waras matan basunat, hanyarlah kakanakan lalaki tadi kada lagi mau batalanjang bulus, kaya masa inya sabalum basunat dahulu ( sopan napa ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8211058794751142347?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8211058794751142347/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8211058794751142347' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8211058794751142347'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8211058794751142347'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/27-kakanakan-lalaki-takutan-basunat.html' title='(27) - KAKANAKAN LALAKI TAKUTAN BASUNAT'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-1003745750883165872</id><published>2008-12-09T17:28:00.000-08:00</published><updated>2010-10-16T19:47:35.524-07:00</updated><title type='text'>(28) - TUKANG GAMBAR BANJAR SUNGAI GANAL</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;04 Disember 2005 / 02 Zulkaedah 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapaingatan ulun kadai gambar nang pamulaan di pakan Sungai Ganal ngarannya , Sing Kwong Studio (?) imbah tu hanyar ada kadai Bee Dol Studio. ( kadua-dua tokeh kadai gambar tu hudah mati wahini ), imbah tu hanyar ada Yafa Studio ( tokehnya wahini mambuka kadai gambar bangaran Camy, di Pakan Tanjong Karang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu kadai-kadai gambar nang ulun sambati tadi , sahibar mamakai cahaya matahari matan luang kaca di bumbungan, hagan manangkap gambar di studionya. Atawa bila ari kadap muru, aci pakai lampu gaslin pulang manambahi cahaya. Pabila ada panggung wayang nang pamulaan di pakan Sungai Ganal, ada pula injin letrik nang aci satat ( kada 24 jam pahidmatnya – bat tokeh Cina Ah Heng ), hanyarlah studio gambar tadi kawa mamakai lampu letrik hagan manangkap gambar di studio tamasuk bila mambasuh filem jadi gambar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pakan Sungai Ganal wayah tu ( dalam awal tahun 60 an ) sunyaan kadainya kadai papan bahatap sing. Kadai gambar Sing Kwong, Bee Dol awan Yafa taumpat jua kadai nang kayaitu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun wayah tu magun lagi basakolah agama di Parit Anam. Bila habis sakolah di situ tulak pulang balajar di sakolah Arab di pakan Sungai Ganal ( di tapak sakulah Sekolah Rendah Agama Ehya Ul Falah wahini ) . Ulun rahat pang mambasuh gambar di kadai Bee Dol atawa kadai Yafa ( sampai awal tahun 70 an ).– Kadai Sing Kwong hudah tutup wayah tu , tokehnya hudah mati.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu pulang di pakan Sungai Haji Dorani lawas ( parak awan laut ) ada saorang cigu bangaran Abd.Aziz bin Haji Mohd. Nor mambuka gambar saurang di pakan tu . Hidin maulah jua studio gambar kaya kadai gambar Cina di pakan Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cigu tu orang Banjar anak Haji Mohd.Nor bin Carang ( lalabaian di kawasan Sungai Haji Dorani – ada maajar kitab di surau-surau parak situ ). Cigu tu ujar habar balajar mambasuh gambar ( hirang putih haja wayah tu ) matan buku-buku ‘ fotografi ‘ bahasa orang putih ( hidin tu bakalulusan SC sakolah orang putih ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hidin kawin bapindah pulang rumah matan kadai pakan Sungai Haji Dorani lawas ka tapak pakan Sungai haji Dorani wahini ( pinggir jalan ganal Sungai Ganal – Sakinchan) hidin kada lagi mambuka kadai gambar di situ. Tarus baampih, kira-kira parak patangahan tahun 60 an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kira-kira awal tahun 70 an tu pulang, ada saorang Banjar bagawi jadi ustaz di sakolah agama karajaan, bangaran Mohd. Ali bin Rasidi. Sambil hidin bagawi jadi ustaz, hidin jua jadi tukang gambar di tampat orang aruh bakawinan atawa majlis ihtifal sakolah. Hidin maulah pulang studio gambar di Jalan Anggerik pakan Sungai Ganal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, wayah tu ada tiga buah kadai / studio gambar di pakan Sungai Ganal. Sauting kadai gambar bat orang Banjar ( Ustaz Mohd. Ali ) awan dua buah lagi kadai gambar bat orang Cina&lt;br /&gt; ( Bee Dol awan Yafa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ustaz Mohd. Ali ni ulun patuh banar. Sama-sama jadi ustaz di sakolah agama di kawasan Sungai Ganal. Cumanya balainan sakolah haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah Ustaz Mohd.Ali mambuka studio gambar di Pakan Sungai Ganal, api letrik hudah dapat pahidmatan 24 jam. Panggung wayang lawas gin hudah bapindah , diulah hanyar bangunan batu parak pinggir parit ganal di tangah-tangah pakan ( wahini bangunan panggung wayang tu magun haja ada, tagal kada dipakai lagi ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ustaz Mohd. Ali ni balajar matan orang Banjar di Rungkup, Bagan Datok, Perak bangaran Mohd.Noh @ Mohd.Nor, malalui pos haja. Mohd.Noh ni pulang sabalum mambuka studio gambar saurang di Rungkup, hidin suah bakursus di ‘ Pusat Latihan Belia, Pertak, Hulu Selangor ‘. Sambil mambuka kadai gambar bangaran ‘ Taman Penggambaran Bumiputera ‘ , hidin mambari kursus jua cara-cara mambasuh gambar hirang putih malalui pos.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya ulun ni wayah sakolah Arab bahari lagi, kapingin handak balajar jadi tukang gambar. Ulun rahat manyewa kamera ( pesen bahari – kamera box ) matan kadai gambar Bee Dol atawa kadai gambar Yafa ( sewanya wayah tu tiga ringgit sahari – kada tamasuk harga filem awan mambasuh gambar ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tabarung ulun wayah sakolah Arab di ‘ Madrasah Ehya Ul Falah pakan Sungai Ganal ‘ awak hudah ganal . Hudah baakal banar ( bujang ). Jadi rahat banar ulun ni jadi ‘ kamera men ‘ bila ada ihtifal atawa ari-ari papisahan cuti di sakolah ulun tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ulun hudah jadi ustaz, parasaan kapingin handak tahu tantang cara-cara mambasuh gambar ( wayah tu nang ada gambar hirang putih haja ) batambah kapingin babanar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu ulun pulang hudah bapatuhan banar awan Ustaz Mohd. Ali nang hudah mambuka studio gambar saurang di pakan Sungai Ganal. Matan hidin jualah ulun dapat tahu alamat bagana tarus umpat balajar cara-cara mambasuh gambar awan ‘ pagurunan ‘ hidin , Mohd.Nor di Rungkup ( cara pos haja ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada lawas imbah ulun kawin, ulun pulang baulah rumah saurang di kampong Pakan Salasa, Sungai Haji Dorani, wayah tu ulun kira-kira boleh disambat ‘ hudah pas ‘ banar tantang manangkap gambar awan seluk beluk tantang kamera !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak bapadah labih lilip hagan pangatahuan kakanak wahini kayapa ulun mamulai gawian jadi tukang gambar ( jangan pulang disambat ulun handak baungah atawa bapiragah pintar pada orang lainlah ! ). Mudah-mudahan carita ulun ni jadi iingatan hagan sabarataan, salajur handak mamboktikan orang Banjar ni baisi jua kabulihan kaya bangsa Cina dalam gawian tukang gambar di Sungai Ganal………&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, walaupun pakan Sungai Ganal hudah ada lampu letrik 24 jam ( injin bat Cina ), tagal di tampat ulun balum ada apa-apa lagi ( magun haja balampu minyak gas – amun baaruhan malam tapaksa mamakai lampu gaslin ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu kamera balum ada nang balampu marikit di awaknya kaya wahini. Kamera wayah tu amun handak mamakai lampu ( sabab cahaya kurang atawa manangkap gambar malam ) tapaksa mamakai tihang lampu di awak kamera, bamentol pulang aci sabigi-sabigi ( habis dipakai, mentol tu tabakar tarus dibuang ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun bujur-bujur ‘ aktif ‘ jadi tukang gambar ( wayah tu balum ada studio gambar lagi ) bila imbah tamat bakursus tukang gambar dalam tahun 1971. Ulun maulah bilik galap hagan mambasuh gambar di rumah saurang mamakai cahaya matan matahari haja. Alat mangganalkan gambar pulang ulun maulah saurang matan kotak lampu gaslin ! ( tatawa mandangar leh )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu orang kampungan parak Sungai Haji Dorani hudah tahuan ulun bisa manangkap awan mambasuh gambar saurang. Jadi, bila ada orang aruh bakawinan, ulunlah nang disaru manangkap gambar pangantin. Taumpat jua bila ada ihtifal sakolah-sakolah parak situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pakulih duit matan upah manangkap awan mambasuh gambar tu ulun simpani haja ( kada dibalanjakan hagan kaparluan harian ). Kada lawas pada mangumpulkan duit gambar tadi, ulun dapatlah manukar sauting kamera sekenhen taharat saikit ngarannya , bat Ustaz Mohd.Ali. Ulun ingat lagi ngaran kamera tu ‘ Yashica D ‘ bangsa kemara ‘ reflex ‘ . Salain tu ulun dapat jua manukar sauting injin lampu bajinting bangaran Honda 250 wat, hagan kagunaan mambasuh gambar salajur lampu rumah satangah malaman. Dapat jua ulun manukar alat mangganali gambar sekenhen matan Cina tukang gambar di pakan Taluk Intan wahini ( bahari ngarannya Teluk Anson ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tabarung pulang masa tu orang kampungan di kawasan Sungai Ganal kana baganti paspot hanyar bangsa palastik nang pamulaan. Banyak orang kampungan handak bagambar ka ulun wayah tu . Mau kada mau, ulun tapaksa mahakuni ( malu kainak amun kada sanggup ! ). Jadinya ulun bilang hari-hari manggambari orang baulah gambar paspot di rumah saurang atawa datang ka rumah orang ( tagal waktu siang haja – tapaksa pulang bagambar di banturan rumah , pasal studio balum ada ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ulun bapindah ka rumah nang lain ( tampat rumah ulun wahini ) ulun tarus maulah studio gambar khas dihiga rumah. Wayah tu ulun hudah kawa manukar injen letrik nang labih ganal 1500 wat, diulahkan rumahnya di balakang rumah. Nang mambari lilihan, bila ada orang handak bagambar di studio, tapaksa ulun manyatat dahulu injin letrik !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, lampu studio ulun masa tu bujur-bujur ulahan bareka saurang , talabangnya ulun ulah matan besen aluminum , tihangnya ulun ulah kayu baloti ! ( Amun ada orang maniring wahini, mau haja sakit parut tatawa maniring ! . Tagal, gambar ulun amun dibandingkan awan bat tukang gambar Cina , kada tahu kada orang pada studionya kayaitu, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila api letrik TNB ( bahari disambat LLN ) hudah masuk ka kawasan Sungai Ganal labih kurang tahun 1973 , ulun maulah pulang sauting bangunan baasing pada rumah, hagan studio gambar nang sabujurnya. Wayah tu paalatan studio ulun kada lagi mamakai nang lawas ( sunyaan mamakai lampu studio gambar nang sabujurnya awan kamera studio baharga labih saribu ringgit – Mamia RB ). Ulun jua banyak manukar kamera halus hagan disewakan ka orang sambil manjual filem awan mentol kamera di kadai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tabarung, wayah tu Ustaz Mohd.Ali hidin baampih jadi tukang gambar di pakan Sungai Ganal ( kadai hidin diruntuh ampunnya diganti awan kadai batu banyar ). Jadi banyaklah orang Malayu matan Sungai Ganal sampai ka Pasir Panjang datangan bagambar ka studio bat ulun di Sungai Haji Dorani ( sabab harga ulun labih murah pada kadai gambar Cina ) . Ulun umpat maandak papan tanda ngaran ‘ Jalil Tukang Gambar ‘ di pinggir jalan ganal Sungai Ganal – Sakinchan, supaya orang lalu lalang tahuan sabarataan wayah tu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada lawas pulang, ulun dapat gawian jadi pambarita sambilan surat habar Kumpulan Utusan Malayu kawasan Sabak Bernam / Tanjong Karang. Jadinya, gawian ulun jadi pambarita nyaman banar : ulun maulah barita , ulun jua nang mambasuh saurang gambar-gambar supaya kawa lakas dikirim ka pajabat surat habar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang ramenya, bila ulun tulak mancari barita ka mana-mana kampong saluruh kawasan , ada haja orang kampungan di situ bakirim mainta basuhkan filem awan gambar batnya saurang atawa manukari gambarnya nang ulun tangkap . Limboi pang awak awan duit masa tu ! …….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun baampih, tarus manutup studio gambar dalam tahun 1986. Bila ulun tukar maajar ka sakolah di pakan Sakinchan ( jauh baulang hari-hari . Awak kapanatan , napa ). Tambahan pulang orang kampungan wayah tu banyak baisi kamera saurang, gambar bawarna pulang hudah ada dibasuh di kadai gambar pakan Sungai Ganal. Jadinya, ulun wayah tu sahibar maambil upah mambasuh gambar bawarna haja lagi matan orang kampungan ( ulun mambasuhnya pulang di kadai gambar Cina patuhan ulun di pakan Sungai Ganal – bakas tokeh batutukar barangan gambar - awan dapat harga murah pada orang lain ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun ‘ basara ‘ tarus matan jadi pambarita surat habar, salajuran ampih maambil upah mambasuh gambar bawarna, dalam tahun 1998 ( surat habar pahabisan ulun jadi pambaritanya surat habar Berita Harian ). Mulai tahun tu kadada lagi tukang gambar Banjar di Sungai Ganal sampai wahini……&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-1003745750883165872?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/1003745750883165872/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=1003745750883165872' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1003745750883165872'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/1003745750883165872'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/28-tukang-gambar-banjar-sungai-ganal.html' title='(28) - TUKANG GAMBAR BANJAR SUNGAI GANAL'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-3966263108629406063</id><published>2008-12-09T17:24:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:28:05.014-08:00</updated><title type='text'>(29) - BALAMPAH BALAJAR MANULIS</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;06 Disember 2005 / 04 Zulkaedah 1426&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Suahlah mandangar sambatan balampah ?. Kakanakan Banjar di Sungai Ganal wahini mau haja kada suah mandangar, atawapun jarang-jarang banar inya disambat orang. Pasalnya, gawian balampah tu wahini hudah kada diulah orang lagi napa. Tagal, amun orang-orang Jawa sapalihnya magun haja ada maulah gawian balampah tu . Cumanya sambatan dihurupi dalam basa Jawa awan sambatan ‘ pati geni ‘.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Balampah tu gawian kada sing guringan salawas samalaman sambil ada babacaan atawa ulahan nang ditantukan. Atawa kada guring awan kada makan nginum langsung, salawas samalaman atawa labih, imbah tu ada pulang tujuan-tujuan nang tatantu dikahandaki.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun orang Jawa, maulah gawian ‘ pati geni ‘ batujuan handak manuntut ilmu gancang , pawanian atawa nang lain-lain lagi. Pati geni yang diulahnya tu pulang ada basyarat awan bacaan-bacaan tatantu nang musti dibaca sapanjangan .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Balampah hagan orang Banjar pulang, parak sama haja awan pati geni orang Jawa tadi . Ada basyarat-syarat nang musti diulah awan ada bacaan-bacaan pulang nang musti dibaca sapanjangan balampah tu . Gawian balampah orang Banjar ni pulang sama haja hukumnya di dalam agama Islam kaya pati geni nang diulah orang Jawa, ada nang bagus ( kada khurafat – dosa ) ada jua nang kada bagus awan mau haja inya mambawa kagawian syirik – Na’auzu billah minzalik ( minta dijuahkan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manyambat di sini tantang balampah bukan artinya ulun tahu banar atawa suah maulah gawian tu. Kada !. Cumanya ulun handak mamadahkan sahuaran , kayapa orang-orang Banjar bahari kada suah hidin tulak ka sakulah atawa balajar mamondok, tagal ada nang bisa mambaca awan manulis huruf-huruf Jawi, tamasuk jua bisa mambaca Quran awan kitab-kitab ilmu agama nang disambat orang wahini ‘ kitab kuning ‘.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di Sungai Ganal, bahari habarnya banyak orang tuha Banjar kita nang bisa manulis awan mambaca huruf Jawi, sama ada lalakian atawa bibinian , tagal hidin tu kada suah wayah kakanakan tulak balajar ka sakulah atawa mamondok ( asa heran kaluko kita ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salah saorang nang kayaitu , kawitan lalaki ulun ( arwah hudah parak 40 tahun labih ) . Ulun mamadahkan ni pulang kadaah bapiragahan atawa baungah lakunnya ulun matan katurunan orang pintar, cumanya sahibar handak mancaritakan labih lilip lagi tantang gawian balampah ni . Kawitan lalaki ulun ni, hidin kada suah tulak balajar ka sakulah atawa balajar mamondok kaya kabanyakan orang lain. Sababnya hidin wayah kakanakan aur manolongi kawitan maulah kabun haja di Kampung Lubuk Sipat , Pontian, Johor ( katurunan orang miskin napa ), Jadinya, kada sawatan handak tulak balajar di mana-mana.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya , bila hidin hudah ganal marunggau timbul asa kapingin handak balajar manulis mambaca, pasal maniring banyak orang lain bisaan mambaca surat habar. Tagal kayapa handak mambaca manulis , amun kada tahu huruf alif, ba, ta ?. Sudah-sudahnya, hidin ada mandangar habar ujar, matan kakawanan nang manyambat ada saorang lalabaian bangsa Bugis di kawasan pakan Banut, Pontian ( kawasan situ saja banyak orang Bugis bagana sampai wahini ) , ngarannya disambat orang di situ Haji Makah .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun kada pati tahu banar napa-napa syarat handak balampah tu. Sababnya kawitan lalaki wayah mamadahkan tu ulun magun kada pati baakal ( lagipun kada tapikir wayah tu handak maulah ‘ blogs ‘ bila hudah ganal kaya wahini ! – Kayapa handak tapikir pakara nang 40 -50 tahun di hadap leh….Amun tahu, saja pintar banar ! ). Jadinya, napa nang disambat kawitan, aur mahiihkan mamanjang haja. Kawa wani batakun-takun !. Napa nang disambat hidin, kayaitulah nang ulun padahkan di sini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar kawitan lalaki ulun , pamulaan hidin baguru ka Haji Makah, suah hidin di suruh duduk baparak, imbah tu disuruh pulang barabah intang pahanya. Dipusutinya pulang gulu awan kapala kawitan lalaki ulun bagamat ( boleh jadi masa tu salajur ada babacaan tatantu ) . Ujar kawitan lalaki ulun, tangah dipusuti tadi kada lawas imbahan hidin tarus taguringan !. Ujar hidin lagi , hidin tabangunan pada guring tu bila mandangar orang lain( kakawanan sapangajian ) aur galagakan tatawa sabarataan ( mananawakan hidin taguring tadi napa ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara balampah nang diulah oleh Haji Makah ka anak murid hidin tamasuk kawitan lalaki ulun jua, sabarataan anak murid dijulungi sauiting pensil awan karatas. Ada pulang potongan ayat-ayat Quran nang disuruh ka anak murid sabarataan maniru tulisannya sabarapa banyak, salawas samalaman kada guring-guring !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar kawitan ulun, imbah balampah tadi hanyarlah hidin awan kakawanan lain diajari mangaji Quran oleh Haji Makah. Al hamdulilah, kada lawas imbah balampah awan balajar mambaca Quran hari-hari , hidin pun tahulah manulis Jawi, kawa jua mambaca surat habar cara bajuju-juju dahulu, awan kawa jua hidin umpat balajar mambaca ‘ kitab kuning ‘ kaya orang lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, tulisan kawitan lalaki ulun tu kadalah bagus banar khatnya. Sahibar kawa dibaca orang lain haja ( ulun ada maniring coretan hidin dalam babarapa buah kitab kuning nang hidin suah umpat balajar). Salain tu hejaannya pulang kada kaya hejaan orang wahini. Hejaan nang hidin tulis kaya kabanyakan hejaan dalam kitab kuning tu pang jua. Contohnya, amun maheja ‘ kami ‘ , ditulis hidin awan tulisan Jawi : kaf- alif- mim, sambatan ‘ bumi ‘ pulang ditulis awan : ba- wau- mim ( amun orang wahini mambaca mau haja disambatnya ‘ bom ‘ ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Balampah nang ulun padahkan di atas tadi , salah sauting gawian balampah nang dikira bagus. Pasalnya batujuan handak balajar manulis mambaca. Ada lagi babarapa gawian balampah orang Banjar nang ulun suah mandangar matan orang nang mamadahkannya atawa suah maulah saurang, tagalnya, gawian tu batujuan kada bagus ( manyalahi hukum agama Islam ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di bawah ni ulun handak mamadahkan sauting cara balampah nang dikira salah atawa boleh mambawa kagawian syirik (?), supaya dapat tahu labih lilip lagi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak mamadahkan sauting gawian balambah batujuan handak manikam nombor ekor atawa disambat jua ‘ maangkong ‘ ( dalam tahun 50an sampai ka akhir tahun 60an gawian manikam nombor ekor ni banyak diulah oleh orang Banjar kawasan Sungai Ganal ( sapalih orng nang jahil ilmu agama – kada pulang mau batakun atawa balajar ! ). Salain tu, ada jua orang nang mahir dalam gawian ‘ tukang angkong ‘ . Sapalih ada jua nang tulak balampah saurang dipohon pisang manggala batujuan mandapat nombor ekor…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Carita nang ulun suah mandangar tantang balampah di pohon pisang manggala tu labih kurang kayani : Siapa nang handak balampah, tapaksa mancari dahulu pohon pisang banyak bigi nang disambat pisang manggala . Carie pohon nang handak babuah hanyar takaluar tungkulnya. Di malam-malam tatantu, orang nang handak balampah tadi kana tulak kapohon pisang tadi, tungkul pisang nang balum kaluar tu diikati ( dililit ) awan tali&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( lakunnya supaya jangan inya dapat malarak ). Hujung tali dilabihi, hagan dipingkuti matan di bawah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Balampah dipohon manggala tu kada magan bakawan. Saurangan haja !. Samalam-malaman , hujung tali paikat tungkul pisang manggala nang dipingkuti di tangan tadi , ditarik-tarik bagamat sambil bapadahan : Amun kada datang-datang ‘ panunggu ‘ pisang manggala ni, kada ku lapaskan paikat tungkulnya sampai ari kiamat ! ( umai…matan talalu banar sasambatan tu ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar habar, bila diulah kayaitu samalam-malaman, kalawasannya kainak datang saekung ‘ makhlok ‘ panunggu tungkul pisang manggala . Bila inya datang, jangan bukah !. Wayah tu musti wani bahadapan tarus maulah janji awan makhlok tadi : Amun kada mambari nombor ekur nang handak kaluar kainak, kada dilapas ikatan tungkul tu !. Ujar habar jua…..amun orang nang balampah tu wani maulah kayaitu, dapatlah pahabaran napa nompor ekor nang kaluar kainak. Amun tidak……bukah mancicing pang sampai talanggar sarabanya ! ( matan bungol banar gawian tu , tamasuk gawian syirik ! ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah tu, amun diulah samalam kada jua datang panunggunya, kana ulah pulang malam nang lain andudi. Atawa bacari pulang tunggul pisang manggala nang lain ( kaluko panunggunya hudah mati napakah…. ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu, ada jua gawian balampah nang batujuan supaya suara harat atawa rupa jadi harat dirindangi orang lain. Pendeknya, ada bamacam-macam cara balampah awan tujuannya nang suah diulah orang Banjar. Tagal, wahini ‘ ilmu ‘ kayaitu hudah kadada lagi diulah orang , pasalnya nang tukang ajari hudah matian sabarataan……&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-3966263108629406063?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/3966263108629406063/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=3966263108629406063' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3966263108629406063'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3966263108629406063'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/29-balampah-balajar-manulis.html' title='(29) - BALAMPAH BALAJAR MANULIS'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8370851209743668990</id><published>2008-12-09T17:22:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:23:50.460-08:00</updated><title type='text'>(30) - BAPAWAH BANDANG</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;11 Disember 2005 / 09 Zulkaedah 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam ‘ artikel ‘ tadahulu ulun hudah manyambat kayapa kahidupan orang Banjar nang bagawi bandang di kawasan Sungai Ganal wayah mambuka hutan bahari. Kabanyakan hidin datang matan orang nang susah. Kada banyak mambawa duit. Amun bagawi kada kawa maulah saurang, tapaksa bagawi cara badarau awan bubuhan atawa papatuhan saparit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hutanan hudah banyak nang jadi bandang, banih jua hudah mula manjadi, tagal orang sasain datangan matan Bagan Sarai atawa Sungai Manik, Perak. Makanya, tapaksalah sapalih nang hanyar datangan tu amun handak jua bagawi babandang, babandang cara bapawah awan ampunya tanah asal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bapawah dalam manggawi hutan balukaran, caranya orang nang datang manggawi tapaksa mambarasihi sunyaan dahulu tanah tu babulan-bulan atawa sampai satahun labih , sampai kawa diulah bandang. Bila hudah barasih balukarannya, kawa pulang ditanami banih, hanyarlah orang nang datang manggawi tadi dapat habuannya sabalah, matan sunyaan tanah digawi .Nang sabalahnya, kana dibarikan ka orang nang ampunya tanah asal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Malalui cara bapawah kayaitu, orang nang hanyar datang tadi dapatlah jua hidin tanah bandang. Tagal tapaksalah bausaha labih pada orang lain , padahal hasil atawa pakulihnya kada panuh. Maksunya, manggawi atawa mambarasihi hutan balukar bat orang lain saluas tiga ekar, pakulih akhirnya cuma dapat saekar satangah haja luasnya ( satangah kaping bandang ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gawian bapawah kayani tapaksa diulah oleh orang bahari wayah pamulaan mambuka hutan hagan maulah bandang. Pasalnya handak manukar tanah hutan balukar awan duit, saurang gin pada pati baduit jua…... Jadi dimapa ayu ?. Sudah-sudahnya, mau kada mau tapaksalah bagawi mamawah tanah hutan balukar orang lain !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun bapawah dalam manggawi bandang nang hudah jadi bandang, caranya lain pulang. Ada babarapa cara nang suah diulah orang. Babarapa cara tu ulun padahkan di bawah ni .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sauting cara, ampunya tanah manyarahkan ka orang lain bandang hagan ditanami awan banih pada musim babandang wayah tu. Jadinya, orang nang mamawah tanah bandang tadi tapaksalah hidin manggawi sunyaan gawian-gawian babandang. Contohnya, kaya matan mula manajak, mamuntal rumpai sampailah ka gawaian mananam banih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah talah bandang ditanami banih, hanyarlah bandang tadi dibagi dua tanamannya. Imbah tu masing-masinglah maharague tanaman banih sampai inya masak kawa dikatam manjadi hak masing-masing ( tagal orang nang mamawah tu sahibar maambil hasil banih haja, tahulah. Kada awan tanahnya sakali ! ). Maksudnya, orang nang mamawah tu bakuasa ka sabalah bandang nang hudah dibari oleh ampunya tanah, sahibar tanaman banih haja sampai wayah musim banih mangatam. Bila imbah mangatam, hidin kada lagi bakuasa apa-apa ka atas tanah nang sabalah tadi. Paham kaluko ?.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sauting cara lain orang bapawah bandang , tantang gawian-gawaian sampai mananam banih sama kaya nang dipadahkan di atas. Nang balainan, ampunya tanah tapaksa mambari paung banih ka orang nang mamawah. Ampat atawa lima tim banih paung , sahingga cukup hagan samai sakaping tanah bandang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila talah hudah bandang tadi ditanami awan banih sunyaannya, masa tu bandang balum lagi dibagi dua ka orang nang mamawah bandang. Bila pulang handak dibagi dua ?. Wayah babagi dua, pabila banih dibandang hudah babuah bamula kuning hujung . Jadinya, orang nang mamawah bandang tadi hidin tapaksalah mangawi awan manjaga bandang tu sunyaan labih lawas awan banyak gawiannya diulah, babanding pada cara nang dipadahkan pamulaan di atas.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Antara dua cara bapawah bandang nang dipadahkan tadi, cara kadua ni banyak diulah orang. Kanapa pasalnya jadi kayaitu ?..... Pasalnya, cara nang pamulaan di atas tadi, ada sapalih orang nang mamawah bandang tu hati kada pati bujur ( pangilat - panipu ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak tahu kaluko kayapa orang nang mamawah bandang tu mangilat ?. Caranya kayani : Sabalum banih talah sunyaan ditanami di bandang, hidin batamuan awan orang nang ampunya bandang batujuan mainta badahulu di subalah petak mana nang hidin handak . Bila hudah ditantukan bahagian-bahagian mana, hidin pun ‘ marapati ‘ barisan tanaman banih di bahagian saurang , tagal di bahagian ampunya tanah dijarangi pulang barisan tanamannya ! ( tujuannya anggkuhan supaya pandapatan hidin kainak pakulihnya labih pada ampunya tanah, sabab rumpun banih labih rapat , labih banyak ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, hagan jangan bakajadian ulahan mangilat oleh orang nang mamawah tanah bandang, ampunya bandang gin pintar jua ( pasal hudah takana sabalum tu kaluko ? ). Makanya diulahlah cara bapawah tanah bandang kaya nang tadudi di atas tadi !. Dalam cara nang tadudi di atas, orang nang mamawah kada kawa handak mangilat – manjarangi atawa marapi barisan tanaman rumpun banih – pasalnya amun kada sama dalam sakaping tanah handak dijarangi atawa dirapati tanamannya, kaluko bahagian tanaman nang jarang barisannya tapakulih ka saurang !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( pacangan handak mangilat orang lain, rupa-rupanya tatipu atawa takilati awak saurang haja …… ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila maitihi hal nang disambat di atas, rupa-rupanya gawaian mangilat atawa manipu ni kada tatantu ka orang-orang nang sugih-sugih haja ( kaya kabanyakan orang wahini ) , inya taumpat jua ka orang nang susah pahidupan. Amun ditiring dalam masyarkat kita wahini pulang, orang nang susah, lagi banyak inya maulah gawian mangilat atawa manipu orang lain . Padahal, bila katahuan orang lain inya maulah gawaian kayaitu, orang kada rigi lagi handak manolongi wayah di hadap !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaganangan ada sauting pahabaran matan kakawanan nang bagama di Sungai Panjang, di kabun nyiur sawit…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujarnya, ada saorang sugih bakabun nyiur sawit tagal kada bagana di situ. Kabun nyiur sawit tu diamanahkannya ka saorang nang bagana basubalahan tanahnya, hagan mangait hasilnya tiap kali mangait buah. Tabarungan orang nang diamanahkan tu gin orang susah jua. Lalu dihakuninyalah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang sugih tadi hidin tamasuk orang nang pangasian ka orang susah. Jadinya, hidin gin mambari ijin ka orang nang diamanahkan tadi maambil haja buah-buah nyiur sawit nang guguran saurang atawa rapai matan tandannya sabalum dikait. Ambili haja hagan dijual, kada payah dimasukkan dalam kira-kira timbangan buah nyiur sawit nang dikait kainak, ujar hidin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, dasar orang kada pati ingat budi basa orang lain, dipujuk-pujuk pulang kaluko oleh syaitan supaya mangilat, orang tadi gin bacari akal supaya pakulihnya matan buah nyiur sawit nang rapaian batambah banyak pada sapatutnya. Kayapa akalnya ? Rupa-rupaya, tempuh mangait buah nyiur sawait dilambatkannya pada biasa, supaya banyak buah nang gugur rapai pada tandan sabalum dikait !. Umpama, orang mangait buah sawit dua minggu sakali, inya mangait kada batantu masa. Ada sampai sabulan hanyar dikait !. Napa lagilah….pada banyak buah sawit nang guguran rapai jadi habuannya ( saja pintar akal, tagal makan diri saurang akhirnya ! … )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sudah-sudahnya, ulahan orang tadi katahuan jua oleh orang sugih ampunya tanah ( boleh jadi hidin tahu matan kiraan pakulih tiap kali mangait sasain bakurangan, pada hal buah labat kaya nang biasa. Atawa ada orang lain mamadahkan kalakuan kayaitu ). Bila kayaitu, hidin gin bapurunlah maambil tanah hidin matan orang tadi, langsung dibari pulang ka orang lain . ( Apus muha !..... ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Naah…..layau mamadahkan carita lain. Tagal, carita ulun tu ada jua kana mangananya awan gawian mamawah bandang nang disambat di atas.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini, orang bandang Sungai Ganal kadada lagi mamawahkan bandang ka orang lain nang kadada batanah bandang. Wahini amun handak babandang , kana sewa sakaping tanah bandang sampai saribu ampat ratus ringgit samusim ( tu gin kadada orang nang handak manyewakan bandang maikut tiap-tiap musim ). Kabanyakannya, orang manyewakan bandang di Sungai Ganal sampai ampat lima musim sakali arung ( barapa ribu ringgit handak basadia duit tunai hagan manyewa bandang amun kayaitu ?..... )&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8370851209743668990?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8370851209743668990/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8370851209743668990' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8370851209743668990'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8370851209743668990'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/30-bapawah-bandang.html' title='(30) - BAPAWAH BANDANG'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5934521178771731292</id><published>2008-12-09T17:20:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:21:44.908-08:00</updated><title type='text'>(31) - PAMAINAN KAKANAKAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;17 Disember 2005 / 15 Zulkaedah 1426. &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada orang manyambat, wayah kakanakanlah paling rame dalam sapanjangan kita hidup Napa kada ramenya leh, amun bilang sunyaan kawitan nang maulahkan atawa nang mananggung !. Makan nginum , pakaian, duit sakolah hari-hari dibari oleh kawitan, bahanu ada jua kakanak lalaki amunan amun hudah ganal handak babini, kawitan jua nang taumpat manambahi duit jujuran !. Bilang banar……&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal amun handak dibandingkan, hidup wayah kakanakan bahari rasanya talabih rame pada kakanakan wahini. Ulun manyambat ni pasal amun diitihi babanar matan banyaknya pamainan kakanakan bahari babanding awan kakanakan wahini. Kakanakan wahini biar gin banyak inya baisi ‘ hiburan ‘ , tagal kada barupa pamainan nang diulah saurang. Contohnya, sahibar maniring siaran-siaran TV hari-hari , atawa mana kawitan nang tasugih saikit , kawa pulang inya bamain gem di komputer , di rumah masing-masing.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kakanakan wahini pulang mau haja banyak nang kada pati tahu cara bamain kalikir, kuwate, singki, kalayangan awan macam-macam lagi. Salah-salah, mau haja kada suah mandangar langsung sambatan nang kayaitu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, kapingin di sini ulun handak mamadahkan napa-napa bangsa pamainan kakanakan bahari, hagan pangatahuan kakanakan wahini. Supaya jangan kainak kana waluhi orang haja , pasal kada tahu langsung pamainan-pamainan atawa hiburan lain pada aur maniring TV atawa bamain gem di komputer haja bahaharian.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sacara pukul rata, pamainan kakanakan lalaki bahari labih banyak pada pamainan kakanak bibini. Pasalnya, kabanyakan kakanak bibini bila awaknya taganal saikit, inya aur disuruhi kawitan baharagu ading haja hari-hari wayah kawitan bamasak di dapur atawa bagawi di bandng . Babanding awan kakanak lalaki nang kada tahu diapa-apa. Aur bamain haja sapanjangan hari !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan pamainan kakanak lalaki dahulu , imbah tu hanyar mamadahkan pamaian kakanak bibini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila kakanak lalaki hudah ganal , hudah mula jua baakal saurang, pamainan awan kakawanannya nang rahat diulah disambat ‘ main basambunyian ‘. Pamainan ni banyak diulah wayah takumpulan kakawangan sabaya di tampat orang aruh bakawinan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara main basambunyian ni, saorang di antara kakanak lalaki tadi inya tapaksa diulah orang ‘ jadi ‘ dahulu ( ‘ jadi ‘ sasambatan ka orang nang kana susuruhan ) . Inya kana manukup mata awan tangan saurang, wayah kakawanan lain bapatakan di mana-mana tampat basumbunyian ( di higa gudang banih, di bawah gulungan tikar bawah rumah, dihiga guri atawa lain-lain tampat dalam kawasan nang hudah ditantukan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah sunyaan kakawanan bapatakan, hanyarlah kakanak lalaki nang disambat sabagai ‘ jadi ‘ tadi, mamcarie saorang-saorang kakawanannya sambil manyambati ngarannya. Siapa nang pamulaan dijumpae , inya pulang baganti orang ‘ jadi ‘ , mancarie kakawanan kaya cara pamulaan tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lain-lain pamaian nang rahat diulah kakanakan lalaki, di antaranya jua bamainan gatah, bamainan kotak rokok, bamainan patak bilah , bamainan jantek tangan atawa bamain lain nang kada ngalih atawa bapaaturan banar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila kakanak lalaki tadi hudah sasain ganal pulang, pamainannya umpat jua baubah ka bangsa pamainan nang ada ‘ bapaaturan ‘ tatantu. Contohnya, main kalikir pitik, main kalikir bandar, main kalikir bacak, main gasing pangkah, main singki , main bigi asam, main dam haji, main ragap tihang, kalayangan , buah bol awan main kuwate atawa main lingit-lingit haja ( sahibar manyambati nang kaganangan ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan kayapa cara bamain ‘ kalikir bandar ‘ haja. Nang lain-lain kada kawa mamadahkan sunyaannya di sini. Kabanyakan banar ! ( kada muat kainak halaman coretan ni ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pamainan kalikir bandar ni sabujurnya hagan kakanakan nang hudah pintar banar bamain kalikir pitik . Pamulaannya, sunyaan kakanakan nang handak bamaian ni baulah undian dahulu hagan mancari kawan pasukannya. Biasanya paling kurang sauting pasukan musti ada badua. Contohnya, bila ada baanam orang, kawa diulah dua pasukan ( batiga sauting pasukan ) atawa diulah tiga pasukan ( badua sauting pasukan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum pamaian dimulai, kana ulah dahulu gurisan pitak ampat sagi mamanjang di atas tanah, kira-kira baukuran tiga kilan kali dua kilan luasnya. Ditatangahannya pulang diulah sauting gurisan mambalah pitak hagan wadah maandaki kalikir mana-mana pasukan nang kana ‘ jadi ‘ kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah tu , diulah pulang undian pasukan mana nang kana ‘ jadi ‘ badahulu awan nang mana takana badudi. Bila hudah tahu , pasukan nang ‘ jadi ‘ tadi kanalah maandaki kalikir masing-masing di atas gurisan di tangah pitak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pasukan mana nang dapat undi badahulu, masing-masing inya ‘ manuju ‘ kalikir dalam pitak tadi. Inya kana manuju kalikir-kalikir nang diandaki di situ sampai kaluaran sunyaan. Bila masing-masing kada kawa ‘ manuju ’ sunyaan kalikir sampai kaluar pitak, pasukan lain pulang baganti ‘ manuju ‘ kalikir di dalam pitak tadi. Kayaitu pang diulah baulang-ulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun ada pasukan nang kawa mangaluarkan sunyaan kalikir dalam petaknya, maka pasukan tu dikira manang. Dapatlah pasukan tu dua ‘ mata ‘ atawa labih ( maikut pajanjian pamulaan main ). Bila habis pamaian, pasukan mana nang banyak dapat mata , makanya pasukan tulah dikira manang sapanjang pamainan tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan kakanak lalaki yang labih ganal lagi umurnya pada itu, pamainannya gin baubah sasain lasak . Di antara pamainan tu, pamainan gasing pangkah, pamaian galah cuit, pamianan galah rampuh , buah bol tamasuk jua bamain kalayangan ( biasa diulah bila imbah banih di bandang dikatami orang ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah malam-malam bulan puasa, kabiasaannya kakanak nang labih ganal ni katuju banar inya bamain galah rampuh di halaman surau atawa masigit, bila imbah umpatan sambahyang taraweh awan orang tuha-tuha, sambil mahadangi kawitan talah batadarus Quran..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sasiapa nang handak umpat bamain galah rampuh ni, partamanya inya musti awak tahan dirimpung orang. Kaduanya, kada magan kakanak nang panangisan amun tarabah di tanah atawa takutan awak bacalumut awan paluh orang lain. Amun ‘ syarat ‘ tu kadada, baik parayak umpatan. Jadi tukang tiring awan tukang soraki orang di pinggir padang jadiam !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pamainan galah rampuh ni pamainan cara bapasukan. Badua, batiga atawa baampat boleh haja sapasukan. Handak bacari kawan pasukan tapaksa jua maulah undi badahulu. Kada boleh aci kumpul kakawanan nang ganal awan gancang-gancang haja !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah dapat kakawanan dalam sapasukan, baundi pulang siapa nang kana badiri manjaga garisan awan pasukan mana nang dapat giliran pamulaan, kadua atawa katiga masuk marampuh pitak ( amun labih pada dua pasukan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biasanya, main galah rampuh ni diulah di atas tanah luas ( padang ). Diulah gurisan ampat sagi ganal mamanjang , imbah tu dibalah-balah maikut barapa banyak orang dalam sauting kumpulan. Contoh, sapasukan ada baampat orang, makanya diulah ampat balah. Amun batiga, diulah tiga balah. Ada jua sapalih diulah tanda pancang haja. Diandaki napa-napa haja jadi tanda pancang ( bahanu salawar baju nang dilului pada awak sabarataan nang main tadi haja ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Satiap orang dalam pasukan nang kana ‘ jadi ‘ tapaksa inya manjaga petak masing-masing jangan dimasuki orang ( oleh orang-orang dalam pasukan lain ). Cara masuk ka petak nang dijaga tadi boleh haja cara baimbai atawa saorang-saorang. Masuk dahulu matan petak di hadap, kadua, katiga sampai habis kabalakang sakali. Bila sunyaan orang nang masukan ka petak kada dapat ditangkap sampai inya bulus ka balakang, maka pasukan tu dikira manang. Amun ada saorang nang kana tangkap, maka bahurup pulang pasukan tadi manjaga pitak. Kayaitulah diulang-ulang sampai pamaian ampih atawa di sambat ' cop '.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun sasiapa maniring kakanak lalaki bamain galah rampuh ni, bilang tatawa haja maniring sapanjangannya. Kanapa tatawa ? Pasalnya sabarataan nang bamain tadi bacawat tapeh haja masing-masing kaya Hindu !. Amun sasiapa ada nang mamuruk baju, mau haja baju tu rabitan kana pingkuti orang nang ‘ jadi ‘ tadi. Amun ada nang mamuruk kupiah pulang, mau haja kupiah tu tapalanting wayah bukah masuk ka petak. Hudahlah kayaitu, masing-masing pulang limbui baliir awak awan paluh !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan pulang napa pamaian kakanak bibini yang hanyar mula baakal. Pamainannya kada lain pada barampaan atawa baulah popondokan. Biasanya masing-masing mengelek ‘ ading ‘ ( bantal halus atawa kain kawitan nang digulung tarus dijarat awan tali diulah kaya papatungan ). Sapalih maulah popondokan tu di rumah haja. Sapalih ada jua nang maulah popondokan di bawah rumah atawa dihiga gudang banih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih ada jua kakanak bibini nang maulah pamainan pangantinan. Diulahnya saorang jadi pangantin lalaki , saorang pulang diulah pangantin bibini. Disandingkan di atas bantal, imbah tu diarak pulang turun ka tanah bakuliling rumah. Kabiasaannya pamainan pangantinan ni diulah awan kakawanan subalah manyubalah rumah, bahanu baampat atawa balima orang sapaadingan sapadangsanakannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila kakanak bibini tu baumur ganal lagi, inya maulah pulang pamainan basimban kulit karang ( sarimban ujar orang Malayu ) atawa bamain bamasakan manggunakan pakakas sabujurnya. Wayah tu jualah banyak kakanak bibini hudah mula disuruh kawitan manolongi gawian di dapur dalam gawian nang nyaman-nyaman. Kaya manjarang banyu di dapur, mahiris bawang atawa cabai, maharu nasi di kuantan atawa sarabanya, sambil ditiringi oleh kawitan ( sambil malatih-latih ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada jua sapalih kakanak bibini dalam lingkungan umur kayaitu, suka maulah pamainan maayam tikar atawa babakulan matan daun pisang, atawa manjahit pakaian matan kain-kain gutingan kawitannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun manangguhi, pasal matan kakanakan lagi hudah mula disuruhi kawitan manolongi gawian di dapur, makanya anak dara bahari bisa inya bamasak-masak, tamasuk jua bisa maayam tikar atawa bakul salajur bisa jua manjahit baju saurang ( kada kaya anak dara wahini, tahan inya manukar lauk hudah siap atawa pakaian nang hudah jadi dijahit di kadai ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun ditiring matan pangganalan akal pulang, kakanakan bahari inya mangganal ikut saparingkat-saparingkat. Jadi bagus cara pajalanannya. Amun kakanakan wahini umur magun halus lagi tagal ulahannya hudah maikut ulahan orang ganal. Tu pang jadinya bila bujur-bujur awak hudah ganal, palakuan kada pati mangaruan ! ( tangguhan ulunlah…. ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5934521178771731292?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5934521178771731292/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5934521178771731292' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5934521178771731292'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5934521178771731292'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/31-pamainan-kakanakan.html' title='(31) - PAMAINAN KAKANAKAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-930982090792249521</id><published>2008-12-09T17:19:00.001-08:00</published><updated>2010-06-28T06:02:23.039-07:00</updated><title type='text'>(32) - SUNGAI GANAL BANYAK MOTOSIKAL !</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;19 Disember 2005 / 17 Zulkaedah 1426&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam tahun 50an sampai patangahan tahun 60an, di Sungai Ganal kada pati banyak lagi orang bamotosikal kaya wahini. Amun ada pun, motosikal wayahtu sahibar dua atawa tiga bigi haja dalam saparit. Kabanyakan motosikal wayahtu ulahan orang putih . Kaya motosikal BSA Bantam, AJS, Norton awan Francis Banet. Wayahtu, motosikal ulahan Japun kaya bangsa Honda, Yamaha awan Suzuki balum lagi kaluaran.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hudah orang Sungai Ganal sabarataan babandang dua kali satahun, motosikal ulahan Japun pulang sasain banyak kaluaran bamacam bangsa, orang-orang bandang Sungai Ganal masing-masing manukar motosikal hagan manyamani gawian mambawa banih di bandang ka rumah, atawa hagan tulak bajual banih ka kadai manukar banih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Motosikal ulahan Japun nang pamulaan kaluar, bangsa Honda Cup 50 cc. Wayah pamulaan kaluar bahari, banyak banar orang bandang nang mawada atawa maulah ‘ komplen ‘ ka motosikal Honda tu . Sapalih ada nang manyambat, kada pati tahan hagan mambawa barang barat, ujar . Pasalnya ‘ saped hundang ‘ motosikal tu halus. Kada nahap kaya saped hundang motosikal AJS, BSA Bantam atawa lain-lain ulahan orang putih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapaingatan ulun orang bibini di Sungai Ganal nang pamulaan manukar motosikal Honda Cup 50 cc tu bangaran Arbaiyah binti Abd.Hamid ( orang Banjar ) bagana di Parit 7 Satangah , Sungai Ganal, bagawai guru dewasa - wahini Jabatan KEMAS , tulak maajar banyak tampat . Hidin ni wahini bini Sidang Haji Udin Awang , Sidang Parit 10 Timur – hidin disambat jua oleh orang bandang awan galaran ‘ Cigu Untan ‘.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah kaluar motosikal bangsa Honda Cup 50 cc, kada lawas kaluar pulang motosikal Honda 90 cc ( disambat oleh sapalih orang bandang ‘ Honda Puncong ‘ ). Motosikal ni kawa babawaan barat sampai dua tumbang guni banih. Umpat jua kaluar Honda 100 cc awan motosikal bangsa Yamaha 70 cc awan 100 cc ( Yamaha twin – dua uting ejosnya subalah manyubalah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sampai tahun 80an bamacam-macam pulang bangsa motosikal ulahan Japun kaluran. Orang bandang wayahtu masing-masing barabut-rabut manukar motosikal hanyar maikut kahandak liur masing-masing. Mana-mana lalaki anuman nang kapingin tulak ka pakan hagan ‘maeksen’ ( atawa mangurat bibini anuman ! ) , inya manukar motosikal Yamaha twin haja ( pasalnya bunyi ejosnya hangkui bila dipulas minyaknya – banyak kainak orang maniring ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada kaluko nang handak tahu kanapa orang bandang barabut-rabut atawa nyaman banar manukar motosikal ? Sababnya , wayahtu tokeh Cina di pakan Sungai Ganal atawa pakan Sabak nang bajual motosikal hudah maulah cara hanyar manukar motosikal pada babayar bulanan ka bayaran baangsur satiap musim mangarat banih. Jadinya, bila imbah haja orang mangarat banih musim tu, masing-masing bamotosikal hanyarlah !.....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayahtu jualah masing-masing orang lalaki anuman banyak nang galur-galur tulakan ka pakan Sabak atawa pakan Sungai Ganal bila ari patang atawa ari malam maniring wayang di panggung ( wayahtu mamakai topi kaleda balum dihukumkan wajib lagi ) . Salain mamakai salawar yengki, tumit tajunggit di kaandakan batis motosikal, bunyi ejos motosikal basinghaja dipulas gancang !......Ragat , ujar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya, wayahtu kabaikan orang lalaki anuman kada bisa inya balawan laju motosikal kaya wahini. Walaugin inya galur-galur baimbai badua batiga bamotosikal, kada suah batis atawa lintuhut lompak rabah motosikal ! .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pendeknya, wayahtu kiraan motosikal di kawasan Sungai Ganal mau haja labih pada saribu bigi. Cubalah kira, dalam sabuah rumah ada haja nang basimpanan motosikal labih pada dua bigi. Amun saparit ada kira-kira 40 buah rumah, hudah barapa bigi motosikal sunyaannya ?. Woooi, banyak kiraannya !...….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun wayah pamulaan orang bandang bamotosikal dahulu, siapa nang kawa manukar motosikal dikira inya orang sugih. Tagal dalam tahun 80 an awan imbah tu , motosikal hudah dikira kaya kaparluan hagan bagawi hari-hari haja. Motosikal hudah digunakan hagan tulak bagawi di bandang, digunakan jua hagan maangkut banih atawa manjual banih, salain hagan tulak bajalanan ka mana-mana.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila motosikal hudah kababanyakan kiraannya kaya wahini ( ada haja saorang baisi sampai tiga bigi motosikal , tahulah ! ) , adalah pulang motosikal nang kada tabayar bacukai jalannya. Motosikal nang kada tabayar cukai jalan tu disambati orang bandang ‘ motosikal agong ‘ ( sabab kurita bat Yang Dipartuan Agong kada bacukai jalan, napa ! ). Motosikal tu hagan khas tulak bagawi ka bandang haja pang…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu jualah basikar kada lagi jadi ‘ kenderaan ‘ nang mustahak hagan orang bandang di Sungai Ganal. Basikal sahibar hagan kakanakan tulak ka sakolahan haja lagi. Siapa nang magun haja tulak ka mana-mana mamakai basikar, bilang ‘ kondem ‘ banar inyak !...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, wahini di Sungai Ganal bukannya orang tuha haja ada bamotosikal, kakanakan sakolah manangah gin hudah ada motosikal saurang ditukarkan khas oleh kawitannya. Hari-hari inya tulak ka sakolah bamotosikal. Sasiapa nang kada pati parcaya sambatan ulun ni, cubae sasakali tulak ka SMK Sungai Ganal. Tulak maniring bagamat di situ. Salain barandak banyak basikar kakanakan sakolah , barandak jua motosikal bat kakanakan sakolah di situ ! ( kira-kira, amun ada cigu nang datang bajalan batis matan rumah nang parak-parat awan sakolah di situ, bilang sopan pang muha awan anak murid saurang, sabab inya hudah ada bamotosikal… ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya ada saikit nang kada pati baik bila kakanakan sakolah baisi motosikal saurang. Kada baiknya, bila inya wayah bulikan pada sakolah ada haja nang baimbai balawan laju !. Sapaingatan ulun, banyak hudah didangar kakanakan sakolah patah batis, patah tangan, hingga ada jua nang mati balanggar pasal balalajuan atawa gugur saurang matan motosikal talanggar lilibakan di jalan. Bilang kasian…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada carita ulun handak mamadahkan di sini hagan kulaan sabarataan, nang ada bakait awan motosikal. Carita ni carita bujur, tahulah….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah jalan ganal Parit Satu – Bagan Tarap balum lagi diganali awan di tar kaya wahini, wayah tu jua hudah banyak motosikal kada babayar cukai jalannya, rahat banar polis masuk ka kampong-kampung maulah pamariksaan cukai jalan motosikal ( sapalih orang bandang manyambat polis-polis tu maulah pamariksaan sahibar handak mancari ‘ duit kopi ‘ banarai, ujar ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada saorang sidang ( galaran katuha kampong di kawasan Sungai Ganal ) bangaran Sidang Suratin ( orang Jawa – hudah jadi arwah ) bagana di Parit Lapan Satangah. Hidin ni mamakai motosikal wayah tulak ka pakan Sungai Ganal , tagal cukai jalannya hudah mati !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila hidin bamara bulik matan pakan Sungai Ganal pintangan parak Parit Dua Satangah, pintangan jalan ganal nang biasa banyak orang lalu lalang di situ, matan jauh hidin hudah maniring ada badua polis bagana di higa pohon pisang, mahadangi orang lalu lalang bamotosikal hagan dipariksa motosikal masing-masing. Sidang Suratin ni lakas-lakas manyubarang awan motosikal di titi parak situ. Imbah tu hidin tarus mamakai jalan subalah parit nang kada pati dipakai orang lalu lalang sambil bamara bulik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu hidin tabarungan tangah mamakai topi lungkup. Kada pati pinandu orang lain tamasuk jua polis nang bajaga tadi. Bila lalu pintang polis bajaga ( hidin bamotosikal umpat jalan subalah parit ganal ), polis tadi kukuciak manyaru supaya bamandak. Bila disaru polis, hidin tarus maangkat subalah tangan ( kaya hormat ka polis manyaru tadi ), tagal tarus haja balajak bamotosikal !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kada lawas pada ari lain , hidin dapatlah surat ‘ saman’ matan polis pasal kasalahan kada bamandak bila disuruh polis dahulu. Hidin gin datang ka balai polis Sungai Ganal batamuan awan OCPD. Bila ditakuni ujar hidin ka polis, pasalnya hidin kada bamandak masa disaru polis dahulu, tangguhan hidin polis tu manyaru sabab handak manghormati hidin haja ( pasal hidin tu sidang ! ). Imbaham, buang kes haja !. ( Carita ni dicaritakan saurang oleh hidin ka ulun ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-930982090792249521?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/930982090792249521/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=930982090792249521' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/930982090792249521'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/930982090792249521'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/32-sungai-ganal-banyak-motosikal.html' title='(32) - SUNGAI GANAL BANYAK MOTOSIKAL !'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-4652076131739004934</id><published>2008-12-09T17:16:00.000-08:00</published><updated>2010-07-18T02:20:39.388-07:00</updated><title type='text'>(33) - BAKUJAMAS, BATIMUNG AWAN BACAHAR</title><content type='html'>&lt;span style="font-style: italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;22 Disember 2005 / 20 Zulkaedah 1426&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style: italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Sabujurnya orang kita Banjar sugih awan bamacam-macam cara paubatan warisan padatuan paninian, tamasuk jua awan tatawar panyakit hagan orang tuha atawa kakanakan. Cumanya, bila orang-orang tuha bahari hudah kadada lagi, anak cucu pulang kada pati maharung , sunyaan patua awan tatawar tadi hilangan saikit-saikit sampailah wahini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang bahari tapaksa balajar patua atawa tatawar sagalanya matan kawitan paninian, sababnya bahari kadada hospital atawa kalinik kaya wahini. Jadi, amun ada bakajadian, handak ka mana minta tolong ? Mau kada mau tapaksa bacari orang nang tahu dalam hal nang kayaitu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang wahini pasalnya kada pati parlu mangatahui nang kayaitu, hospital atawa kalinik hudah ada di mana-mana. Baik di pakan ganal atawa di pakan halus. Duit pulang ada hagan mambayar ongkosnya barapa haja nang disambat oleh doktor. Imbah tu, amun kada handak batamuan doktor di hospital atawa kalinik, ubat nang hudah tasadi banyak pulang dijual orang di kadai. Ubat sakit gigi ada. Ubat garing ada. Ubat sakitan awak ada. Bah, bilang sarabanya ubat ada wahini dijual di kadai !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal amun kita tiring pulang ka bangsa Cina wahini, walaugin inya paduitan hagan mambayar ongkos ubat ka doktor atawa kalinik, inya magun haja banyak manggunakan cara baubat maikut katurunan padatuan paniniannya. Tu pang sababnya kadai-kadai sengseh di mana-mana haja kawa hidup lawas paniagaannya, asalkan ada orang Cina di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun handak manyambat tiga uting haja cara baubat warisan orang Banjar di sini. Amun diamalkan atawa dipalajari bujur-bujur mau haja bagus babanar. Kawa kaluko pulang diulah pagawian mancari duit tatambahan hagan siapa nang kapingin .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sauting ulun handak mamadahkan cara baubat rambut hagan orang bibini nang disambat bakujamas ( mau haja banyak nang kada sudah mandangar atawa kada tahu langsung kayapa ulahannya ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bakujamas tu sama awan cara nang disambat oleh orang wahini ‘ basyimpo ‘ rambut. Amun orang bibini wahini , inya kada ngalih-ngalih pabila handak bakujamas rambut. Tulak haja ka kadai, ayuhak tunjuk napa haja ngaran-ngaran syimpo nang dikahandaki, sunyaan ada. Sunyaan bagus, ujar iklan TV !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal, orang bibini bahari amun handak bakujamas rambut, inya maulah saurang bahan-bahannya. Kada bangalih-ngalih tulak ka kadai atawa kaluar duit barang sakupang. Caranya, tulak dahulu bacari sabigi nyiur tuha dipohonnya. Imbah dikukur, diparah santannya dimasukkan ka napa-napa wadah . Santan tadi dihijakan samalaman sampai timbul kapala santannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Baesukan esuk sambil handak mandi, kapala santan tadi dikusai ka rambut di kapala saurang. Gosok ha rambut tu sampai daki-daki di kapala habis paculan tamasuk jua nang disambat ‘ kalimumur ‘ . Habis bakujamas, hanyar rambut di kapala tadi dibarisihi awan banyu barasih atawa boleh jua disabuni awan sabun mandi . Salasai hudah !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kabaikannya bakujamas awan kapala santan tadi salain kawa mahilangkan daki-daki awan kalimumur di kapala, inya kawa mandinginkan kapala. Rambut gin kainak jadi tabal, hirang awan jadi baalum ikal mayang !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Kapingin kaluko orang bibini amun rambut kayaitu ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi cara baubat orang Banjar bahari disambat batimung. Batimung ni sama haja kaya nang disambat orang wahini ‘ mandi wap ‘. Tujuan batimung ni hagan mangaluarkan paluh awak. Bagus banar diulah tautamanya hagan orang nang gagaringan, lawas kada mau ampih-ampih. Bagus jua hagan awak sakitan tamasuk jua hagan mahilangkan lamak awak ( siapa orang lalaki nang parut manggalibir cubae batimung dirahati ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang bahari amun handak batimung, bilang sutil banar gawiannya. Ambil sahalai tikar nang karas ( biasanya tikar purun ). Tikar tu dilipat bakurung ( bulat ), pintang patamuannya dijahit aangkalan haja ( jahit samantara ujar orang Malayu ) awan tali guni atawa pun awan tali bamban ( wahini kawa haja dijahit awan tali rapia ). Tinggi kurungan tikar nang dilipat tadi bagusnya saparas gulu orang nang handak duduk batimung di dalamnya kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan ramuan ubatan nang dimakan supaya manambah lakas paluh kaluar, kabiasaannya diulah bubur kacang hijau kada bagula. Diandaki uyah atawa garam sakadarnya haja di dalamnya. Diulah jua api parapinan, awan kakasai awak matan sarabuk sahang nang dibancuh awan bayu dingin, dijadikan wadak .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang nang handak batimung tadi makan dahulu bubur kacang panas sampai habis samangkuk. Sunyaan awaknya pulang diwadaki awan wadak sarabuk sahang. Imbah tu hanyar babuat ka dalam tikar balipat gulung nang diandak bacagat , duduk di babangkuan nang diandaki di dalamnya. Wayah tu nang bagusnya orang tadi bapakaian awan ‘ tuala ‘ atawa basalawaran salawar dalam haja . Hagan manukup supaya wap parapinan jangan kaluar matan muntung tikar tu, ditukupi inya awan kain tabal kaya gabang kaguringan atawa tapih babarapa lapis.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadinya, sunyaan awak orang nang handak batimung tadi baada di dalam tikar, cuma kapala hinggan gulu haja diluar mancangol ( amun dimasukkan sunyaan awak dalam tikar bagulung tadi, mau haja……mati kalamasan bila batimung ! ( Jangan sakali-kali diulah kayaitu lah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila orang tadi hudah babuat dalam tikar, cuma kapala hinggan gulu haja nang takaluar mancangol , hanyarlah orang lain mamasukkan api parapinan nang jabul baasap ka dalam tikar ( baapiklah, kaluko ada nang hangit ! ) . Tiring ha…..satumat haja manjarujuh paluh kaluaran kaya diparah , tahulah !. Orang lain di luar ( bini atawa sasaiapa haja ) wayah tu tolongilah manyapu paluh nang manjarujuh di muha awan di kapala orang nang batimung tadi. Paluh awak di dalam tikar hijakan haja inya kaluaran manjarujuh. Anggaran paluh hudah habis kaluaran ( tamasuk jua nang disambat orang paluh kuning ) hanyar orang tadi kaluar pada kurungan tikar. Tiring ha wayah tu , sunyaan bahagian awaknya bapaluh, limbui kaya orang imbah mandi .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Biargin hudah kaluar tikar, paluh kabiasaannya magun haja kaluar manjarujuh sampai lima anam minit lawasnya hanyar ampih. Wayah paluh hudah karing saurang, hanyar boleh mandi babarasih awak awan basabun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar orang bahari, batimung ni bagus diulah dua tiga bulan sakali. Supaya paluh nang kada kawa kaluar wayah kita bagawi hari-hari tu, dapat dikaluarkan pada awak bila batimung. Awak jadi sihat. Sunyaan jua sihat !.....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran lagi, ada sauting cara orang Banjar baubat suara supaya inya nyaring awan didangar lamak mardu, tautama orang-orang nang ahli lagu atawa qasidah . Hagan pangatahuan orang wahini, wayah bahari amun ada orang baqasidah atawa disambat oleh sapalih orang balalan , suara orang tu kawa haja didangar sampai sapuluh rantai walau kada mamakai mekrofon !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Napa patuanya supaya suara dapat kayaitu ? Caranya kanalah bacahar, atawa sapalih orang ada nang manyambat ‘ bagorah ‘. Imbah bacahar, makan kana bajaga, jangan aci sambarang haja. Nang padas-padas kada magan dimakan. Air batu atawa disambat orang sapalih banyu ais tapaksa baliwa manginum. Kanas masak , hampalan masak atawa anum sadang pancukan kanalah maniringkan orang mamakan haja !. Banyak lagi pamalinya nang lain-lain amun handak disambati…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun kada kawa handak mamadahkan napa-napa ramuan hagan orang bacahar tu. Sababnya kada suah batakun awan kada suah jua maniring orang tangah maulah . Cuma, sahibar ulun ada suah umpatan bacahar sakali masa bubujangan bahari , nang diulah oleh kakawanan bagana di Simpang Lima. Ngarannya Mohd.Ali bin Rasidi ( wahini dimanakah inya bagana ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bacahar ni diulah ari malam atawa wayah ari kada hangat. Orang nang handak bacahar tadi pamulaannya tapaksa barabah batilantang, kapala di bantali. Orang lain pulang nang manitikkan banyu caharan babarapa titik&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( maikut paaturan tatantu ) dalam luang hidung sampai inya masuk marasap karukungan. Napa rasanya ? Ooooi asa kada kawa handak dipadahkan. Asa kada handak lagi bacahar : Padas ada, padih ada…. Banyu mata gin umpat kaluar balilihan kaya orang manangis !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tu jua hidung mula babanyu balilihan kaya hingus. Tagal pamali banar , jangan dipaus kaya mambuang hingus, tahulah. Tarus haja awak batiharap parak luang lantai atawa ada wadah khas. Wayah tu ‘ hingus ‘ tadi tarus balilihan matan hidung awan rukungan kita. Rasakan haja inya kaluar, parak batangah jam hanyar ampih - bagantung banyak atawa saikitnya landir sasaorang nang bacahar ( ujar orang sapalih, bacahar tu bagus jua diulah hagan orang nang ada bapanyakit rasdung ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Imbah bacahar paubahan nang katahuan babanar, rukungan kada lagi asa balandir bila bapandiran . Suara gin hudah baubah mingsang ka hidung saikit ( kaya suara orang Arab lakunnya ! ). Bila hudah lawas bacahar , suara jadi sasain ringan bila basasambat awan suara sasain harat pulang !....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadiam dahulu. Batamuan pulang andudi amun ada kasawatan lain…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-4652076131739004934?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/4652076131739004934/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=4652076131739004934' title='1 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4652076131739004934'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/4652076131739004934'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/33-bakujamas-batimung-awan-bacahar.html' title='(33) - BAKUJAMAS, BATIMUNG AWAN BACAHAR'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-8144331617354128279</id><published>2008-12-09T17:15:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:16:31.505-08:00</updated><title type='text'>(34) - MANYAPONG BURUNG PARAK BALUKARAN !</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;26 Disember 2005 / 28 Zulkaedah 1426&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah orang kawasan Sungai Ganal batanan banih sakali satahun, bamacam-macam bangsa burung magun ada bagana di bandang. Di antara ngaran-ngaran burung nang ada wayah tu: Burung bururak, burung pucung tuli, burung sintar, burung buracak, burung tatapayan, burung balibis, burung bantiung, burung puyuh, burung siak, burung pipit , burung galam awan burung sarayap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila wayah babandang dua kali satahun, banyak burung-burung nang disambat tadi hudah pupusan bakanya. Ulun manangguhi, punca burung-burung tu banyak hudah kadada lagi kada lain pasal rumpai di bandang wahini kada pati tabal , tamasuk jua sasalangan orang batanam banih samusim awan samusim, kada lawas sampai lima anam bulan kaya bahari&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaadaan kayaitu mambawa burung-burung tadi kada kawa inya handak bahintalu salajur sampai baanakan di padang tagah. Bila kalalawasan wayahnya, kasudahannya bangsa burung tu gin sasain pupus awan habisan, sabangsa-sabangsa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini amun musim banih parak masak, jarang banar kita dapat maniring burung-burung siak atawa burung pipit badarak inya tarabangan, kaya wayah bahari. Tambah lagi amun handak maniring burung balibis bakunyung kaya itik di sala-sala rumpun banih nang hudah ganalan. Atawa burung bantiung bapatuk merah, juuk-juuk inya bacari balalang bajalan di padang tagah !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di antara ngaran burung-burung nang disambat di atas, burung sintar, burung buburak, burung buracak awan burung pucung tuli banyak banar inya bagana di padang tagah di bandang . Burung-burung tu lah jua nang rahat banar kana pingkalungan orang bagarit burung di bandang wayah bahari, tahulah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal wahini, ada pulang sabangsa burung hanyar nang ngalih ditiring wayah bahari, banyak inya bacari makan di bandang musim orang mambajak bandang. Burung tu, ngarannya burung putih atawa disambat jua burung bangau, awan burung kalayangan laut. Burung-burung tu bilang mimak banar inya awan orang nang bagawi mambajak bandang. Sapalih ada haja nang mairingi mesin bajak tulak ka mana-mana , pasal bacari hulat pamakanannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di sini ulun handak mamadahkan sauting gawian atawa cara orang-orang Banjar di Sungai Ganal manangkap burung wayah ari malam. Gawian tu disambat manyapong burung ( salain ada cara lain mamasang jarat atawa pipikat ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Banyak orang Banjar maulah gawian manyapong burung pabila wayah anak banih hudah mula ganalan di bandang. Wadahnya handak manyapong tu kabiasannya di babatasan atawa paranggan bandang haja. Sapalih ada jua di pinggir jalan panghujung kampong di tabuk-tabuk, nang kada pati banyak rumah orang di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum manyapong , sauting jaring kaya lunta ganal dikancang batihang dua. Panjang jaring tu parak batangah rantai atawa labih. Tingginya pulang parak mandua puluh kaki. Jaring bahagian atas diulahkan sautas tali kawa dipingkuti matan di bawah, hagan manurunkan atawa malingkup jaring tadi bila-bila dikahandaki.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila jaring hudah dikancang ( kaya layar kapal layar ), hanyarlah orang-orang nang manyapong tadi maniup tutuak nang diulah matan paring tali, baganti-ganti. Amun handak tahu, bunyi tutuwak tu bujur-bujur kaya bunyi burung buburak. Bila panat saorang maniup tutuak, saorang pulang maniup.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar habar , bila bunyi tutuak tu ditiup kada sing ampihan , tautama bila ari sasain tangah malam, banyaklah burung-burung buburak tarabangan datang tarus talanggar jaring nang dikancang tadi. Bila burung tu talanggar jaring, kana lakas-lakaslah tali di jaring bahagian atas tadi diturunkan. Wayah tu jua, burung-burung tadi gin tapuntal inya dalam jaring tarus kawa ditangkapi. Bila hudah habis diipie burung-burung tu, dinaikkan pulang jaring kaya asalnya. Kayaitu pang diulah babarapa kali…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, wayah bulan kadap musim banih hudah parak tian laki, wayah tu pulang angin malam sasadangnya haja, kadangaran basasahutan orang manyapong burung di babarapa kampong nak parak-parak. Asa rame mandangarkan……..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada babarapa carita nang mambari takutan suah didangar matan orang nang tulak manyapong burung kada jauh awan hutan balukaran ( tampat banyak burung kaluaran bila ada orang manyapong parak situ ). Carita tu bulih jadi bujur, atawa sahibar manakutani orang lain supaya jangan tulak manyapong di situ !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ujar habar, bahanu bila hudah lawas manyapong banyak jua hudah pakulih burung, kada lawas tadangarlah bunyi harimau datang !. Napa lagi, masing-masing pada bukahan matan situ . Sapalih , awal-awal lagi ujar hudah manimbai burung nang dalam kurungan ka tampat bunyi harimau tadi…..Imbah tu, masing-masing bukahanlah dalam kadap kada aci mangulih lagi !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada jua carita lain. Ujar, wayah-wayah tatantu orang manyapong bahanu ada ‘ banda ‘ ganal lalu tarabang marampuh jaring. Sampai baguyangan tihang jaring kiwa kanan dilanggarnya. Bila jaring digugurkan ka bawah, ditiring jaring tu ada barikit darah hidup !. Hantu kuyang lalu !........&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal ada carita nang mambari lilihan bila kita mandangarkan. Carita tu pasal orang nang handak maulah tutuak hagan manyapong burung. Carita ni ulun tahu matan saorang patuhan nang bakadai di kuala Parit Sambilan. Ngaran hidin Akob ( kami manyambat hidin Tokeh Akob – hudah maninggal lawas ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ari tu ulun tabarung tulak ka kadai Tokeh Akob baesukan, sahibar handak mamandir awan kakawanan salajur babatutukar barang nang di suruh umak manukar di kadai. Bila sampai ka situ, gigir babarapa orang di kadai tu mamandir tamasuk jua Tokeh Akob tadi. Sapalih ada nang tatawaan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ulun batakun kanapa gigir, ada nang manyambat pasalnya Tokeh Akob kahilangan hulu pingkutan panyapu rotan nak diulah matan paring Cina, diandak hidin di luaran kadai malam tadi, rupanya ditatak orang hagan diulah tutuak sapong !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rupa-rupanya, ujar Tokeh Akob hidin rahat hudah kahilangan hulu panyapu rotan nang diulah matan paring Cina , bila kalumpanan mamabawa masuk ka dalam kadai. Cumanya, bahanu sahibar ditatak orang saikit haja. Tagal kali ni, bilang handak habis sunyaan hulu pingkutannya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di situlah ulun hanyar tahu, rupa-rupanya ujar paring Cina nang dicuntan , maikut sasarahnya bagus diulah hagan tutuak manyapong burung . Matan talalu banar kada patutnya gawian kayaitu !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wahini orang Banjar di Sungai Ganal kada lagi manyapong burung kaya bahari. Pasalnya burung di bandang hudah kada pati ada lagi ( kaya jua iwak di bandang, wahini hudah kadada lagi…. ). Amun ada gin orang manyapong burung, bilang jarang-jarang banar kita tahaga . Ujar habar, orang manyapong wahini kada lagi mamakai tutuak buluh Cina. Tagal aci pakai kaset haja, maniru kaya bunyi burung buburak tu ( Maklumlah, wahini wayah orang hudah mamakai internet, napa ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-8144331617354128279?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/8144331617354128279/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=8144331617354128279' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8144331617354128279'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/8144331617354128279'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/34-manyapong-burung-parak-balukaran.html' title='(34) - MANYAPONG BURUNG PARAK BALUKARAN !'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-3237697555316309173</id><published>2008-12-09T17:13:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:14:56.798-08:00</updated><title type='text'>(35) - DI BANDANG KADADA POHON HAMPALAM LAGI</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;31 Disember 2005 / 29 Zulkaedah 1426. &lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain hasil banih, ada lagi sauting tanaman orang bandang Sungai Ganal nang kawa diulah duit. Tanaman tu kada lain pada tanaman hampalam. Boleh disambat satiap paranggan atawa babatasan bandang ditanami orang awan pohon hampalam. Pohon hampalam nang tahan banyu musim babandang salain hampalam talok ( telur ? ) , hampalam banyu, hampalam mangga awan hampalam putih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hampalam talok ni banyak ditanam orang di kawasan bandang matan bahari lagi. Buahnya halus haja , tagal labat. Hampalam banyu pulang buahnya taganal saikit , pohonnya jua ganal ada nang sampai kaya guni. Amun handak mamancuk hampalam anum, tautama orang nang baliur dua atawa mangidam, hampalam banyulah nang nyaman dimakan ( haaaai , asa kacar liur bila manyambat !....)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hampalam putih pulang , kira-kira tamasuk dalam kumpulan bangsa hampalam hanyar , kaya bangsa hampalam Siam , hampalam harum manis atawa nang lain-lain baka pohon hampalam dibawa matan luar Malaysia. Hampalam putih ni mahal harganya. Laku pulang dijual wayah inya sadang balahan atawa hudah tuha parak masak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam tahun 80 an, orang bandang banyak nang baduhara batanam hampalam putih. Ada nang sanggup maulah babatasan khas di tangah bandang sahibar hagan batanam pohon hampalam . Hasil pakulih duitnya jua puas hati. Ada orang bandang nang dapat baribu-ribu ringgit samusim mangait hampalan. Sampai ada jua nang kawa manukar motorsikal hanyar, ada jua nang kawa tulak ka Makah , hasil kukumpulan duit bajualan hampalam putih dua tiga musim !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya ada sahuaran kada pati baik , bila bandang banyak ditanami awan pohon hampalam di paranggan atawa babatasan. Mana-mana kawasan linupan pohon hampalam, pohon banih di situ kada pati manjadi. Pohon banih gin bilang giang-giuran bila hudah mula kaluar buah. Biasanya, hasil pakulih buah banih di kawasan tu jua kada pati banyak, babanding di kawasan lain.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walaugin kayaitu, bila dibandingkan awan hasil hampalam putih pulang, katahuan labih baik batanam pohon hampalan di paranggan bandang atawa di babatasan . Maraha buah banih kada pati harat di kawasan linupan pohon hampalam, tagal pakulih duit buah hampalam labih banyak !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah tahun-tahun tu, tabarungan ulun magun haja jadi wartawan surat habar Kumpulan Utusan Malayu. Macam-macam carita tantang hampalam kaluaran. Tantang pakulihnya, tantang kajayaan orang batanam hampalam di bandang, tantang harganya nang murah pasal talalu banyak buah hampalam dalam samusim-samusim, tamasuk jua carita hampalam kada laku dijual .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nang ramenya, orang-orang bandang arai banar bila muha atawa kisah hidin takaluar di dalam surat habar !. Jadinya, kada timbul ngalih amun handak maulah tamuramah awan orang bandang atawa handak manggambar muha masing-masing . Sambat haja handak digambar, lakas pang masing-masing basadia . Takurihing !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Paling rame pulang bila hudah handak bulik, imbah haja maulah tamuramah adalah dibari hidin ka ulun sasanguan hampalam hagan dibawa bulik ka rumah ! ( Saja rame amun jadi wartawan di kampungan, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada samusim, wayah tu hampalam bilang manjadi banar buahnya. Tiap-tiap parit ada haja Cina batungguan handak manukar hampalam matan orang bandang. Wayah tu jalan di kampungan kada baik kaya wahini. Buah hampalam nang handak dijual sahibar kawa di bawa awan motorsikal haja. Sapalih ada nang tulak saurang ka pakan Sungai Ganal bajual ka tokeh hampalam Cina di situ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila buah hampalan hudah kababanyakan balonggok di kadai tokeh hampalam , lori nang mambawa hampalam ka bandar luar pulang kada kacukupan, makanya banyaklah buah hampalam handak burukan dalam bakul atawa guni di kaki lima kadai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada saorang tokeh hampalan Cina papatuhan ka ulun, tahu jua inya pada ulun jadi wartawan surat habar. Inya gin bahabar pada buah hampalam banyak hudah handak burukan, pasal lori kada kacukupan mambawa ka bandar luar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun ni awan niat handak manolong sasiapa nang handak minta patolongan kada kira bangsa atawa agama, maulahlah sauting carita pasal buah hampalam banyak balonggok-longgok dalam bakul awan guni. Mainta jua supaya syarikat lori lakas datangan maambil . Gambar buah hampalan balonggok di kaki lima kadai awan tokeh Cina tu gin ulun tangkap saurang gambarnya . Imbah tu ulun antar ka surat habar Utusan Malayu awan Utusan Malaysia. Salang babarapa hari, carita awan gambarnya kaluar di surat habar Utusan Malayu ( Utusan Malaysia kaluar tadudi pada ari lain ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila ulun padahkan carita di surat habar tu ka tokeh hampalam Cina tadi, umai bilang arai banar inya maniring gambar muhanya kaluar di surat habar ( walaugin inya kada tahu tulisan Jawi ! ). Kada lawas, datangan tokeh-tokeh kadai lain parak di situ maniring surat habar Utusan Malayu ! . Masing-masing paricau-paricau cakap Cina, angkuhan kaaraian pasal carita hampalam balonggok-longgok di kadai kada diambil lori, hudah kaluar caritanya di surat habar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asa mambari lilihan banar, tokeh hampalan Cina tu manggawil batakun ka ulun ,” Cikgu, ini carita sudah masuk piper Melayu, barapa wang gua kena bayar ? “ ( wayah tu amun ulun mainta bayarannya, mau haja dibarinya ! ). Tagal ulun kada purun mainta nang bukan-bukan ka tokeh hampalam Cina tu. Ulun batarus tarang manyambat, inya kada payah mambari duit ka ulun. Sababnya surat habar kainak nang mambayar duit ka ulun , bila carita tu hudah kaluar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;“ Waaa… itu macam ka ?. Banyak terima kasih, cikgu. Sekarang gua kasi belanja sama cikgu minum oreng ha ,” ujarnya sambil manjulungi sabotol oreng F&amp;N ( disadiakan hagan orang-orang nang datang bajual hampalam di kadainya ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Carita ulun nang dipadahkan di atas , carita labih 20 tahun bahari….. Wahini kaadaannya sunyaan hudah baubah. Pohon hampalam nang banyak babuah kaya dicaritakan , hudah kadada lagi ditanam orang bandang. Habis hudah matian pohonnya. Amun ada gin lagi, hudah kada babuah pasal takana tampiasan racun banih satiap musim babandang. Wahini paranggan bandang atawa babatasan banyak hudah diratakan orang, hagan ditanami awan banih. Amun ada nang kapingin mamancuk buah hampalam anum gin, wahini bilang ngalih bacari…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walaugin kayaitu, wahini hampalam hudah bapindah ditanam orang matan di bandang ka kawasan kabun nyiur pulang. Jabatan Partanian Daerah Sabak Barnam banyak mambari bantuan baka pohon awan baja hampalam ka orang kampungan. Pohon hampalam wahini randah-randah. Buahnya pulang labat bilang tajuntai sampai ka tanah !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sasiapa kulaan handak bacari buah hampalam, wahini jangan tulak ka kawasan bandang Sungai Ganal . Di situ hudah kadada lagi hampalam. Halin. Tagal tulak haja ka kawasan kabun nyiur nang banyak batanam hampalam di Kampung Sungai Limau, Sungai Ganal. Tanaman hampalam wahini jua hudah jadi tanaman hagan paniagaan. Dijadikan kawasan kabun hampalam !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila musim hampalam, di kiwa kanan jalan ganal Sungai Ganal – Tanjong Karang pintang kampong Sungai Limau , banyak orang Malayu di situ bajual di rurungku buah hampalam bangsa harat. Rasanya manis , harganya gin murah. Ampat kilo shibar RM 10 haja !…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal babaiklah, jangan sampai tatukar hampalan nang datang matan di luar kampong Sungai Limau, nang ada jua dijual orang di pinggir jalan parak situ. Hampalam datang di luar harganya sama, tagal rasa lain ( kada manis ). Amun handak tahu rurungku bajual hampalam tampatan , inya bujur-bujur dalam kawasan kampong Sungai Limau. Mana nang di luar kampong ( kaya kawasan kampong Tabuk Marso, Sungai Haji Dorani, Peket 60 atawa di lain-lain ) hampalam tu sabujurnya datang matan di luar kawasan ( ujar matan Sitiawan, Perak, bat orang Cina (?) .&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-3237697555316309173?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/3237697555316309173/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=3237697555316309173' title='1 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3237697555316309173'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/3237697555316309173'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/35-di-bandang-kadada-pohon-hampalam.html' title='(35) - DI BANDANG KADADA POHON HAMPALAM LAGI'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-2105488611487342281</id><published>2008-12-09T17:11:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:13:22.282-08:00</updated><title type='text'>(36) - KANAPA ORANG BANDANG BATANAM BAMBAN ?</title><content type='html'>Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;02 Januari 2006 / 02 Zulhijjah 1426.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Suahlah maniring pohon bamban ? . Mau haja banyak kulaan nang kada suah maniring pohonnya, atawa salah-salah mau haja ada nang kada suah mandangar sambatannya ! ( tamasuk jua anak orang bandang saurang nang hidup dalam tahun 80 an ka atas ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pohon bamban ni sabangsa hidupan nang kawa hidup dalam kaadaan tanah karing atawa babanyu. Pohonnya tinggi anggaran satumbang badiri. Ada haja nang labih tinggi lagi. Batangnya bulat licin labih kurang ganalnya kaya ibu batis kita. Matan pohon sampai ka hujungnya kadada bajangking atawa baranting. Pucuk bamban nang anum mula kaluar, kaadaannya bagulung kaya sarumbungan pati nyanyi wayah bahari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pohon bamban ni asalnya bangsa hidupan atawa pohon dalam hutanan. Tagal bila ditanam oleh orang, jadilah inya bangsa hidupan dalam kampungan atawa di bandang. Handak mananam pohon bamban ni sutil banar. Ambil haja tatakan jangking tamasuk saikit hujung batangnya, imbah tu timbai ka tanah nang babasahan. Kada lawas kainak, daun pucuknya tarus batunas. Akar gin mula kaluaran matan buku jangkingnya. Salain tu, kawa jua inya ditanam tarus matan anak bamban nang magun anum, di songkal awan akar-akarnya sakali .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di kawasan bandang Sungai Ganal bahari, pohon bamban ni nyaman banar amun handak dicarie. Bilang tiap kapingan bandang atawa tiap buah rumah orang ada baisi tanamam pohon bamban ni.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak tahu kaluko kanapa maka pohon bamban ni banyak ditanam oleh orang bandang ?. Ada babarapa sababnya. Sauting, pohon bamban ni amun ditabang, batangnya dibalah-balah halus , diraut atawa dikupas hampulurnya kawa diulah bakul, tikar, tanggoi , lanjong atawa tapisan santan nyiur nang kabanyakannya diulah oleh orang bibini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu, batang bamban nang hudah dibalah-balah kaya handak maulah bakul disambat di atas tadi, kawa jua inya diulah hagan tali mancucuk daun nipah hatap rumah atawa diulah tali manjarat hatap ka kasau, bila handak mahatapi bumbungan rumah. Salain tu kawa jua dijadikan tali hagan mangambit guni banih rabit, atawa diulah panjahitan pinggir tikar purun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal nang kabanyakannya, batang bamban kaya tadi hangan diulah tali panjarat atawa mangambit muntung guni banih haja. Bahari kadada tali rapia kaya wahini. Amun ada gin tali wayahtu sahibar tali haduk, tali purun tikus awan tali guni. Tagal, amun tali guni diulah panjarat hatap atawa nang lainnya, tapaksa pulang kainak kaluar duit hagan manukar di kadai. Jadinya, nang paling nyaman tabang pohon bamban . Salasai kiraan !......&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain pohon bamban banyak ditanam orang bandang, ada lagi pohon purun nang kawa hidup dalam banyu. Purun ni kira-kira tamasuk kumpulan bangsa rumpai. Pohonnya bulat, halus kincitr sampai ka hujung, kada bajangking awan badaun ( kaadaan bantangnya halus saikit pada pensil ) . Satiap hujung batangnya ada babuah bulat lunjong. Pohon purun ni cara hidupnya sajambak ganal maluas ( labih kurang kaya rumpai halalang hidup ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pohon purun nang hudah tuha tingginya parak satumbang badiri atawa labih. Pohonnya kawa dicabut sabilah-sabilah atawa tarus ditabas kaya manabas rumpai halalang haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum purun diulah tikar, karung guni , babakulan atawa diulah jua papat, bilah atawa pohon purun tadi dijamur ka ari panas babarapa hari dahulu. Bila hudah bamula karing, diikat-ikat ganalnya kaya batang paha tiap sauting. Cara maikat batang purun ni dililti awan tali rotan matan dipohonnya sampai ka hujungnya. Imbah tu, batang purun tadi ditutuk pulang awan halu lasung di atas batang kayu panjang ( biasanya di atas tihang rumah ampat sagi nang hudah kada dipakai lagi ), atawa bulih jua tarus ditutuk ka atas tanah nang karas karing.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bilah purun tadi bila ditutuki awan halu lasung, jadilah inya pacahan. Gipihan. Lilitan tali tadi gin jadi longgar. Bila longgar lilitannya, dikatatkan pulang imbah tu tarus ditutuk lagi. Kayaitulah diulah babarapa kali sampai bilah purun nang bulat jadi rata gipihan sunyaan. Imbah tu, hanyarlah kawa purun tadi diayam, diulah tikar atawa lainnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, tikar purun ni labih tahan pada tikar bamban atawa tikar bingkuang awan pandan. Bahari musim buah banih rahat katinggalaman banyu, tikar purun ni paling baguna banar. Kawa digunakan dua tiga musim babandang hanyar inya rosak atawa hujungnya rumbis. Amun tikar bamban walaugin inya tahan jua, tagal kada kawa digulung-gulung wayah handak manyimpani imbah dipakai. Amun digulung jua, imbaham jadi patahan bilahnya .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain pohon purun ada lagi tanaman nang banyak ditanam dipinggir rumah haja, atawa di atas bubusutan talaga di tangah bandang. Tanaman tu babatang ganal, daunnya pulang baduri. Ayu tangguhi napa ngarannya ?. Jawapannya…….Pohon bingkuang awan pandan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pohon bingkuang awan pandan ni labih kurang haja kaadaan daunnya. Cumanya amun handak tahu, pohon pandan kada baduri banyak kaya pohon bingkuang. Batang bingkuang pulang kawa diulah tungku bamasak nasi atawa lauk wayah baaruhan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Daun bingkuang atawa daun pandan ni salain kawa diulah tikar lantai, kawa jua diulah babakulan halus hagan maisi bawang atawa sarabanya, di gantung parak juruk paatangan. Inya kawa jua diulah tikar hagan tampat panyambahyangan atawa wahini disambat sajadah . Biasanya tikar sajadah ni diulah harat, uratnya disagat halus-halus awan diculup bawarna warni pulang - sapalih ada nang manyambat ‘ tikar kati ‘ ( Tikar mati ? ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari , tikar pandan nang harat ada babunga-bunga ayamannya, diulah orang hagan amparan orang banikahan atawa diandak di bahagian anjung rumah bila ada orang datang bailang. Ada jua sapalih maulah hagan tikar kaguringan ( Amun diulah tikar kaguringan, hai…..bilang dingin awak. Ngalih handak bangun baesukan, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahuaran nang handak dipadahkan di sini, tikar purun atawa tikar pandan tadi banyak dijual oleh orang bibini orang bandang, wayah ari pakan di Sungai Ganal ( disambat jua awan pakan Arba’ ) . Bila baesukan, banyak orang bibini bajalan batis , masing-masing manjunjung tikar tulak ka pakan handak bajualan tikar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di pakan Sungai Ganal nang asal, ada sauting padang hagan orang bajualan tikar. Padang tu wahini diulah padang pahimpunan parayaan-parayaan paringkat daerah , dibari ngaran pulang ‘ Padang Tonggak 10 ‘ . Di padang situlah orang bibini masing-masing baampar tikar nang handak dijual. Amun kada salah ingatan ulun , harga sahalai tikar purun atawa tikar bingkuang labih kurang antara RM 7 sampai RM 10 haja. Tagal amun tikar pandan harganya labih pada RM 10 sampai babalas ringgit sahalai, walaugin kaluasannya labih halus pada tikar purun atawa tikar bingkuang tadi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, bahari tikar ulahan sauranglah nang paling ‘ popular ‘ digunakan orang bandang hagan tikar di rumah. Wayah tu tikar gatah jarang banar dipakai orang bandang. Amun ada gin sahibar hagan manikari rumah wayah aruh pangantinan. Tikar kapet, langsung kadada lagi wayah tu !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kira-kira napa nang disambati di atas tadi inya barupa gawian tangan orang bibini bandang kawasan Sungai Ganal wayah bahari. Bisa baulah tikar, baulah bakul hudah jadi kaya sauting syarat orang bibini wayahtu. Amun kada bisa baulah tikar atawa bakul, dikira jadi orang bibini nang ‘ bodoh ‘ banar ! . Maraha orang bibini wayah tu kada bisa manulis mambaca, asalkan inya bisa baulah tikar awan bakul, salain bisa jua bajajahit pakaian saurang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bakisah pulang saikit kaadaan wahini. Pohon bamban, purun atawa bingkuang awan pandan hudah kadada lagi ditanam orang di bandang. Bandang di kawasan Sungai Ganal wahini tarang manggintang. Kadada popohonan. Higa mahiga rumah jua tarang. Nang ada banyak ditanami orang sahibar pohon bubungaan di halaman rumah haja…. ( orang Banjar Sungai Ganal wahini dikira hudah moden la ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun kita naik ka rumah pulang, kadada tikar purun atawa tikar pandan jauh sakali tikar bamban, kaya wayah bahari. Nang ada wahini tikar gatah atawa tikar kapet haja. Tulak ka juruk pulang, kadada babakulan bawang, cabai atawa sarabanya bagantungan parak juruk paatangan. Di situ sunyaan barasih. Dapur kayu atawa dapur minyak hudah kada dipakai orang lagi, hudah diganti awan dapur gas haja. Latat asap di ruang juruk atawa padapuran jua kadada. Papangkinan piring hudah kadada lagi. Gantinya wahini meja kabinet nang baharaga ratusan ringgit, salain kursi khas hagan wadah makanan ( umai…orang Banjar Sungai Ganal sugih-sugih hudah wahini ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tu balum lagi amun tulak maniring ka dalam bilik paguringan nang anak atawa nang kawitan….. ( asa kulir ulun handak manyambati – pasalnya harat kaya paguringan pangantin pang ! ).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-2105488611487342281?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/2105488611487342281/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=2105488611487342281' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2105488611487342281'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2105488611487342281'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/36-kanapa-orang-bandang-batanam-bamban.html' title='(36) - KANAPA ORANG BANDANG BATANAM BAMBAN ?'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-7251628726788876810</id><published>2008-12-09T17:09:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:11:38.337-08:00</updated><title type='text'>(37) - TANAH GAMBUT AWAN BANYUNYA.</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;06 Januari 2006 / 06 Zulhijjah 1426. &lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di Sungai Ganal ada kawasan nang disambat kawasan tanah gambut. Kawasan ni andaknya di panghujung parit tiap kampong, bamula matan Parit Ampat Sungai Haji Dorani sampai ka Parit 17 Sungai Panjang. Amun sasaiapa nang kada suah datang ka Sungai Ganal , nyaman haja manangguhi di mana kawasan tanah gambut tu. Hinggan kawasan tanah gambut tu bujur-bujur subalah kanan jalan ganal amun kita masuk pintang Simpang Tiga Loji, Sungai Limau baampah ka Tanjong Malim.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sabalum ada banyu pili masuk ka rumah-rumah di sunyaan kampong kawasan Sungai Ganal, orang nang bagana di kawasan tanah gambut tadi bilang ngalih banar kabila handak nginum, bamasak nasi atawa batatapas pakaian. Pasalnya, banyu di tanah gambut tu bujur-bujur hirang kaya banyu kopi !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Hagan banyu nginum awan bamasak nasi hari-hari , orang nang bagana di tanah gambut tadi sarajinnya kanalah banyak baisi tampayan atawa guri , hagan manadah banyu bila ari hujan. Salain hagan banyu nginum, bamasak nasi hari-hari banyu hujan jua hagan batatapas pakaian nang bawarna putih.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang-orang nang bagana di kawasan luar tanah gambut, hidin tanyaman babanding orang bagana di kawasan tanah gambut pabila handak batatapas pakaian. Walaugin tapaksa jua manyadiakan tampayan atawa guri manadah banyu hujan hagan banyu nginum awan bamasak nasi haja.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Taganang, banyak kakawanan sakolah ulun bahari mana nang bagana di kawasan tanah gambut, bilang kasian hajaah inya - bajunya bawarna kakuningan !…. Pasal tatalu rahat dibasuh oleh kawitan awan banyu tanah gambut ( wayah hujan kada pati ada ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada saorang pangkat paninian awan ulun. Hidin bagana di kampong Parit 11 Gambut. Hidin rahat bapadah badahulu bila manyurungi banyu nginum. Hidin sambil tatawa manyambat , “ Banyu ni, banyu teh kopilah !.... “ ( maksud hidin banyu tu banyu teh, tagal warnanya kaya kopi ). Hagan manandakkan banyu talaga di tampayan panginuman, hidin maandaki saikit tawas supaya kalihatan jaranih. Tagal kada magan tabanyak tawas, kainak asa latang pulang banyunya .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada kaluko kulaan nang handak batakun kanapa makanya banyu di kawasan tanah gambut tu jadi hirang kaya banyu kopi ? Jawapannya, di tanah gambut tu bahari kawasan hutan badiri. Bila kababanyakan daun popohonan hutan guguran tarus jadi tanah, makanya banyu nang ada di dalam tanah tu gin umpat baubah jua jadi kaya warna dadaunan tadi ( kaya banyu kopi ). Tagal, walaugin warnanya hirang kaya banyu kopi, rasanya magun nyaman haja pabila dinginum. Cumanya asa masam saikit babanding awan rasa banyu talaga di kawasan luar tanah gambut.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada lagi sahuaran nang handak dipadahkan di sini. Tantang kaadaan tatanaman pohon nyiur nang ditanam di kawasan tanah gambut. Sampai wahini, popohonan nyiur sama ada nyiur biasa atawa nyiur sawit, bila ditanam pintang kawasan tanah gambut inya kada pati gancang cagatnya. Maksudnya, pohonnya lakas condong tarus rabahan…….Batangnya pulang lakas tinggi, salain buahnya kada banyak basantan ( amun nyiur biasa ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salain tu, tanah gambut amun tasalukut ngalih banar handak dipajahi. Sababnya , api inya barau di bawah tanah haja. Tahu-tahu kainak, amun ada pohon nyiur di atasnya, mandagui pang rabah saurang !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari, wayah pamulaan kawasan tanah gambut di Sungai Ganal ditabangi orang hutannya, rahat banar tanahnya mandah saurang, tahan apinya hidup bilang babulan-bulan lawasnya hanyar pajah. Tagal. bila tanah gambut nang mandah tadi pajah apinya, wadah tanahnya bagus banar ditanami awan pohon tomato atawa ditanam pohon kanas.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayahtu, di kampong Parit Tujuh Gambut awan Parit Lapan Gambut banyak orang Cina umpat manyewa tanah orang Banjar hagan batanam pohon tomoto. Bah, bilang jadi banar tanamannya, tahulah !. Wayah tu jua , banyak orang Banjar awan orang Jawa umpatan batanam pohon tomato kaya Cina. Bila buah tomato hudah kababanyakan, sudahnya kada laku dijual. Tarus orang banjar awan orang Jawa di situ baampih batanam pohon tomato. ( paulahan aur maniru orang , saja bujur kada mau sampai ka hujung )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal ada sauting kabaikan tanah gambut. Bila ari hujan walau labat kaya apa gin, tanahnya kada mau licak. Kada kaya tanah liat di kawasan luar , bila kana ari hujan bajarikit pang dibatis bila dijajak!. Amun tulak babasikar ka pakan Sungai Ganal, tabarung pulang bila bulik ari hujan labat, napa lagilah….. aur mancari batang hubi atawa kakayuan haja, hagan mancungkili tanah nang marikit di tayar basikar. Tu pang sababnya, mana nang awak ganjang, tarus haja manyahan basikar ka bahu hagan mambawa bajalan bulik ka rumah !..... ( sabujurnya, susah-susah orang wahini, susah lagi orang di Sungai Ganal wayah bahari , tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Handak bacarita pulang tantang maulah talaga di kawasan tanah gambut…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di kawasan tanah gambut, bila handak maulah talaga tapaksalah mancangkol sampai dalam. Kada kaya maulah di luar kawasannya . Amun mancangkol sahibar tiga ampat kaki haja dalamnya, magun haja kada tatamu awan tanah liat. Amun sahibar kayaitu haja dalamnya pulang , kayaitu pang jadi banyunya aur hirang banyu kopi. Atawa silap-silap, pinggir talaga tadi lakas inya jadi rumbih ( pasal tanahnya kada padat kaya tanah liat ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sauting kisah . Kisah ni bakajadian bila ada kulaan nang datang bajalanan ka kawasan tanah gambut. Inya kada suah maniring banyu tanah gambut ( pasal bagana di pakan haja ). Tabarung pulang inya bamalam dua tiga malam di rumah kulaannya tu wayah aruh pangantinan. Pasal asa galianan maniring banyu gambut dalam talaga kaluko, kada kawa inya mandi awan batampungas muha imbah bangun guring ! ( bilang talalu banar leh…). Si ampunya rumah tadi bila maniring kulaan kayaitu, tapaksalah hidin mambarie banyu hujan simpanan hagan dinginum awan hagan bamasak nasi hari-hari , dijadikan banyu batampungas muha ( bapala babanar amun ada baisi kulaan nang kayaitu. Kada magan igat saikit ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sauting pulang carita pasal handak maulah talaga hanyar…..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah bahari, bila orang handak mancangkol talaga hanyar, rahat banar mambari upah ka orang Hindu nang rahat datang cari-carian ka kampong-kampong. Orang Hindu tu pulang bila inya dapat gawian, bapadah inya ka kakawanan nang lain batiga baampat mambawae bagawi, supaya lakas talah gawiannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jadi, tumadakannya inya handak jadi caritalah !…..Ada saorang Hindu bacari gawian mancangkol hagan baulah talaga hanyar di kampong orang Banjar ….. ( paraya disambat ngarannyalah, manyupani kainak). Bila hudah putus janji awan orang Hindu tadi upahnya saini-saini banyaknya, orang Hindu tadi gin mainta cingkram atawa disambat orang wahini ‘ pandahuluan bayaran ‘ , banyaknya RM 30 haja ( sunyaan bayaran ujar habar RM 80 hagan sabigi talaga ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Di handapkan caritanya, orang Hindu tadi inya gin mainta duit cingkram RM 30 dahulu supaya lakunnya kakawanan parcaya inya hudah dapat gawian mancngkol talaga. Imbah tu, supaya orang Banjar tadi parcaya ka inya pada kada badusta atawa handak manipu, ditinggalinyalah sauting cangkol buruk di rumah orang Banjar tadi. Lakunnya jadi jaminan handak bagawi di situ kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sahari, kada datang. Dua hari, kada jua datang. Sudah-sudahnya sampai baminggu, orang Hindu tadi kada jua sing datangan awan nang kakawanan hagan mancangkol talaga !. Rupa-rupanya, hidin bujur-bujur kana pintari orang Hindu haja ! …... Napa kada dipintari orang Hindu, cuba kiralah : sauting cangkol buruk harganya mau haja kada sawat sapuluh ringgit , wayah tu. Padahal, duit RM 30 habis hudah dijulungi ka orang Hindu tadi !. Dimapatuai , sasakali takanalaaaah…..&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-7251628726788876810?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/7251628726788876810/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=7251628726788876810' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7251628726788876810'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7251628726788876810'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/37-tanah-gambut-awan-banyunya.html' title='(37) - TANAH GAMBUT AWAN BANYUNYA.'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-2664223791284983416</id><published>2008-12-09T16:29:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T16:35:23.240-08:00</updated><title type='text'>(38) - PARANGGAN DI BANDANG</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;27 Januari 2006 / 27 Zulhijjah 1426.&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kawasan bandang di Sungai Ganal wahini boleh disambat padang banih paling luas awan harat di Nagri Salangor, salain kawasan Tanjong Karang. Amun handak diitihi pulang , orang nang banyak bagawi di bandang situ kada lain pada orang Banjar !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pakulih orang babandang wahini pulang sasain batambah, matan tahun ka tahun. Habar nang tahanyar, hudah ada orang babandang di kawasan Sungai Ganal wahini bapakulih banih sampai 11 tan sakaping tanah. Babarapa tahun bahari, amun pakulih kaya itu banyaknya, kada lain pada bandang Cina parak Sakinchan pang !…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salah sauting kanapa maka pakulih sasain batambah kaya disambat di atas, orang bandang Sungai Ganal wahini bisaan hudah ‘ maniru ‘ kayapa orang Cina di Sakinchan babandang. Bahari, hidin bilang sayang banar ka duit handak batutukar baja, racun awan sarabanya. Tagal wahini, bila sampai ka paringkat kakanakan bahari hudah ganalan, hudah jadi kawitan pulang, hudah baanak baampat balima , cara pamikiran gin hudah umpat baubah jua sasain maju kahadap ( Al hamdulilah, mau hudah baubah matan cara pamikiran orang-orang tuha dalam tahun 50an – 60an bahari ) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam coretan kali ni, ulun handak mahabarkan sauting hal nang hudah kada pati ada di bandang atawa jarang dapat ditiring wahini. Amun ada pun, sahibar babatasan tanah hangan jadi sampadan bandang antara sakaping awan sakaping . Hal nang handak dihabarkan tu kada lain pasal babatasan atawa disambat jua paranggan di bandang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Wayah orang babandang sakali satahun bahari, rumpai di bandang bilang tabal banar , kaya tilam. Di sapalih kawasan ada sauting rumpai nang tabal awan tinggi , disambat kangkong karbau. Mandangar ngarannya gin hudah kapiyangan !. Mambadae awan ngarannya, kangkong karbau ni talalu tabal awan liatnya bila handak ditajak. Alang-alang tajak, mau haja sumbing bila takana buku pohon kangkong karbau tu. Salain tu ada pulang rumpai nang disambat orang paha balalang ( amun handak maradung rumpai ni, bidang rihuk awak diulahnya. Tajak gin lakas banar jadi tumpul ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila rumpai hidup talalu tabal di bandang, napa lagilah puntalan rumpai gin umpat jua baganal awan banyak. Bila diulah paranggan, paranggan jadi ganal awan tinggi pulang. Kawa diulah jalan orang lalu lalang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih orang bandang, tapaska dua kali hidin manaikkan puntalan ka paranggan. Kali pamulaan saparuh dahulu dinaikkan. Bila rumpainya karing, tarus disalukut supaya mandah barau. Imbah disalukut , paranggan gin barandah. Bila kayaitu, hanyar dinaikkan pulang puntalan kali kadua . Bila rumpainya karing, disalukut pulang kali kadua ( amun tarus sakali haja puntalan dinaikkan ka paranggan, tu nang gigi sisir aur patahan haja . Salah-salah pulang batang sisir gin mau taumpat patah jua . Pinggang gin tambah sakitan ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila paranggan hudah disalukut, rumpai tadi jadi habu tanah. Bagus gambur. Wayah itulah banyak orang batanam timun karayik atawa timun Aceh di atas paranggan, tamasuk jua pohon waluh . Sapalih ada jua batanam awan tanaman lain kaya kacang panjang atawa karawila.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, tanaman timun atawa waluh sagalanya tadi umurnya bilang sadang-sadang handak mangatam banih inya mula babuahan. Kayaitu pang bahari makanya banyak orang bila tulak ka bandang tautama kakanakan, sambil inya babawaan uyah hagan mamancuk timun anum bila bamandak panat mangatam !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pohon waluh pulang, wayah mangatam sapalih buahnya ada nang sadang digangan. Bila wayah banih handak talah dikatam sakapingan, banyaklah pulang buah waluh tadi mula masakan ( buah waluh masak, inya tahan babulan-bulan disimpani , kada buruk ). Waluh masak tadi kawa pulang diulah makanan pupuluran , jadi sarawak ( pengat ujar orang Malayu ) atawa digangan basantan jadi lauk bacampur ikan karing ( siapa nang suah makan gangan waluh basantan awan ikan karing, makan nasi pulang wayah tangah hari imbah naik mangatam di bandang , hai !....kada kawa handak disambat kayapa nyamannya, tahulah ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Carita di atas tadi, carita pasal salah sauting kagunaan paranggan. Salain tu ada pulang kagunaan paranggan nang lain. Paranggan sabujurnya, ianya asalnya jadi sampadan sakaping bandang awan bandang nang lain ( bila disambat paranggan jadi sampadan bandang, ada carita lain pulang nang handak disambat di sini…..)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak tahu, pasal parangganlah makanya ada orang nang bakalahian awan kakawanan subalah tanah. Pasalnya kada lain paranggan tadi diugah pada nang asal , malarat ka tanah orang lain. Kalakuan ni sapalih diulah bila ampunya bandang basampadan tadi kada bagana di situ. Hidin bagana di kampong lain, sasakali haja datang ka bandang di situ. Orang nang maugah sampadan tu pulang kabanyakannya orang nang manatap di situ awan bapahatian tamak, kada tahu dosa pahala !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Paranggan nang diugah tadi sapalih ada haja sampai batangah dapa malarat ka kawasan orang lain !. Cuba kita kira, amun diugah satangah dapa pada wadah asal paranggan, panjangnya pulang sapuluh rantai, hudah barapa baris banih kawa ditanami . Amun dikatam banihnya, barapa gamai pulang pakulihnya ? ( asa orang nang maulah kalaku tadi inya jadi untung, tagal kada tahu pada jadi dosa ! ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila paranggan diugah pada wadah asal, katahuan pulang oleh ampunya , tabarung orang tu karaing pulang pahatian , napa lagilah pada bakalahian ha sidin !....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal ada carita mambari hati lilihan pulang tantang paranggan ni . Caritanya, paranggan tu kawa dijadikan ‘ ubat ‘ sakit pinggang wayah batanam banih !. Handak tahu kaluko caritanya ?......&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Orang batanam banih, kaadaan awak babungkuk ka hadap. Bajalan baundur burit ka balakang. Lawasnya bilang bapuluh minit hanyar awak bacagat badiri. Amun orang nang bapanyakit pinggang, kada kawa kada talalu lawas babungkuk kayaitu. Satumat-satumat tapaksa badiri sambil maurut pinggang. Sapalih ada haja nang mainta tolong ka kawanan hangan maragap maangkat awak matan di balakang, supaya tulang balakang babunyi manggarukup .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal amun batanam banih saorangan haja di bandang, kayapa handak mainta awak diangkat ?. Caranya kada lain pada tulak ka paranggan tadi. Awak kita badiri mambalakangi paranggan, imbah tu barabah batilantang, wayah tu pinggang andak bujur-bujur di atas paranggan tadi. Bila diulah kayaitu, napa lagilah tulang balakang gin babunyi inya karukupan . Sakit pinggang gin umpat ampih satumat !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila mamadahkan pasal paranggan ni, taganang ulun wayah manyahan saguni banih imbah dipukul di bandang ( wayah tu awak lagi anum awan gancang, tahulah ! ). Tabarung inya handak babahaya ari tu, ulun bajalan di atas paranggan sambil di bahu basahanan saguni banih bajahit . Tujuan bajalan di atas paranggan tadi lakunnya supaya nyaman bajalan kada tasipak tunggul batang baih , babanding pada bajalan di dalam bandang kaya nang sudah-sudah. Jadi kawalah handak bajalan laju, lakas sampai ka rumah pasal ari hudah tangah hari.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila sampai pintang paranggan nang tatinggi saikit, ulun gin bajajak banahap supaya kawa balangkah naik sambil kadua balah tangan basaliwai mamingkuti buncu guni bahalang di balukuk. Rupa-rupanya, bila bajajak nahap, tanah paranggan tadi tarus haja rumbih. Wayah tu batis ulun tarus gugur tagulimpas. Batis tasurangkang di atas paranggan, tarus taduduk tahantak !. Tumadakannya, wayah tagulimpas tadi sawat ulun manimbai guni banih ka higa. Jaka tidak, hudahlah awak taduduk tasurangkang di atas paranggan, kana tindah guni banih pulang, labaram !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Walaugin kayaitu, saminggu lawasnya ulun kada kawa duduk bujur kaya sarajinnya. Urat pinggang tasaliuh, tahulah ! ( tapaksa ‘bacuti ‘ mamukul banih awan tapaksa pulang tulak baurut ka tukang urut maniga kali banyaknya. Dimapatuai hudah nasih leh……)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tu kisah bahari wayah awak anum…. Wahini orang bandang di kawasan Sungai Ganal kada lagi basahan guni banih kaya nang dipadahkan di atas tadi . Orang bandang wahini, maipie buah banih awan mesin haja, tarus masuk ka lori dibawa pulang ka pusat panjualan banih . Kada lagi sakit pinggang awan sakit gulu manyahan guni, kada jua awak miangan kana daun kadapan ! ( basyukurlah orang anuman wahini dapat kasanangan nang kada tafikir oleh orang-orang bahari… )&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-2664223791284983416?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/2664223791284983416/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=2664223791284983416' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2664223791284983416'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/2664223791284983416'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/38-paranggan-di-bandang-kawasan-bandang.html' title='(38) - PARANGGAN DI BANDANG'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-5168342527984135978</id><published>2008-12-09T16:26:00.000-08:00</published><updated>2008-12-09T17:03:05.874-08:00</updated><title type='text'>(39) - CARA ORANG BANJAR BASARUAN</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;01 Februari 2006 / 02 Muharam 1427 H.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak dibandingkan cara basaruan orang Banjar awan orang Jawa atawa orang Malayu, jauh banar balainannya. Amun orang Banjar bilang mudah haja amun handak basaruan. Sama haja awan cara baampunan wayah ari raya. Orang Banjar amun handak baampunan, bila disambat haja ‘ barelaan ‘, kira boleh dipakai atawa dikira bujurlah hudah. Tagal amun orang Jawa baampunan, bilang lawas pang basasambat macam-macam hanyar talah, tamasuk inya mamakai basa halus pulang.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bahari bila handak baaruhan, sama ada aruh bakawinan, manyalamat baras hanyar atawa manyalamat imbah talah batanam banih, bahaul atawa aruh manatak jambul kakanakan halus, sahibar manyuruh orang tatantu hagan bahabar atawa basaruan ka orang lain sakampungan atawa saparitan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun handak aruh bakawinan, orang bahari basaruan cara muntung haja. Tulak sabuah rumah ka sabuah rumah basaruan . Basaruan tu pulang diulah labih awal pada wayah ari handak baaruhan tadi. Paling kurang gin tiga minggu sabalumnya. Mana-mana kaluarga nang bagana jauh, orang nang handak baaruhan tu saurang tulak bahabar atawa basaruan, bahanu mau haja sabulan atawa tangah dua bulan awalnya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ada sababnya kanapa orang bahari basaruan aruh bakawinan labih awal atawa labih lawas babanding wayah wahini. Partamanya, bahari pajalanan jauh awan ngalih ( kabanyakannya sahibar ada basikar haja ). Lagipun amun basaruan labih awal , dapat salajur basaruan minta tolong hangan bacari kayu api bamasak atawa manajak sarubung wadah orang datangan kainak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaduanya, bahari orang aruh bakawinan kada pati banyak kaya wahini. Dalam samusim mangatam amun ada saorang nang aruh bakawinan dalam sakampong atawa saparit, bilang dikira untung banar hudah. Amun silap-silap, mau haja kadada langsung orang aruh bakawian dalam sakampung atawa saparit dalam musim mangatam tadi. Jadi amun basaruan labih awal gin kada jadi kalumpan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun wahini, basaruan aruh bakawinan labih awal sampai sabulan atawa labih lawas lagi, mau haja kita kalumpanan siapa nang handak aruh awan bila pulang arinya . Pasalnya banyak banar orang aruh bakawinan bukan haja musim mangatam ( mamesin ) banih, malahan wayah cuti ari Sabtu awan ari Ahad sampai tiga ampat jumputan orang aruh bakawinan !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( Amun dikira , basaruan aruh bakawinan cara maantar kad jumputan kawin kaya wahini, dikira bagus awan sasuai banar diulah. Sababnya kawa disimpani dahulu sabalum sampai arinya supaya kainak kada kalumpanan ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun aruh handak bahaul , manyalamat atawa nang lainnya pulang, orang bahari basaruan salain pakai muntung haja, wayahnya pulang kabanyakan diulah bila batamuan awan kakawanan imbah atawa sabalum sambahyang ari Jumahat. Ada jua nang basaruan wayah batamuan di surau , imbah salasai sambahyang waktu. Jadi kada payah lagi basaruan matan rumah ka rumah .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tagal amun ada kamatian, biasanya ada orang nang tatantu matan orang tuha-tuha di kampong tu nang tulak basaruan cara muntung, basaruan sabuah rumah ka sabuah rumah. Biasanya, orang nang basaruan tadi sahibar manyambat ( contoh ): “ Utoh Ganal , ari ni kasukaran “. Bila disambat kayaitu, orang nang disaruani tadi gin paham hudah maksudnya. Taruslah masing-masing tulakan bailing ka rumah orang nang kamatian tadi. Orang bibinian jua umpat tulakan masing – masing bailing salajur babawaan baras hagan basadakah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih tampat ada jua nang mamakai ‘ alamat ‘ cara mangatuk taluntung di surau atawa dauh di masigit wayah baesukan imbah sambahyang subuh&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( amun mati ari malam ) . Amun kamatian hudah ari tinggi siang, orang gin hudah tulakan bagawi, tapaksalah ada saorang ditantukan nang disuruh basaruan matan sabuah rumah ka sabuah rumah dalam kariah salajur mambawa ‘ duit sambahyang mayat ‘.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara basaruan nang dipadahkan di atas tadi bilang jauh banar balaiannnya awan wahini. Ibarat langit awan bumi jauhnya, ujar paribasa. Wahini amun basaruan aruh bakawinan sabarataan hudah mamakai kad jumputan kawin . Sapalih kadnya murah, sapalih ada nang mahal harganya. Imbah tu, cara maantar kad ada pulang orang nang diwakilkan dalam sasabuah kariah surau hagan basaruan orang-orang nang bagana dalam kariahnya. Orang nang diwakilkan basaruan tadi pulang kana dibari ‘ duit minyak motosikal ‘ oleh orang nang aruh tadi. Paling kuruang gin RM 10 atawa labih ( bila orang dalam kariah tu banyak sampai 100 buah rumah, umpamanya ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bila orang wahini basaruan cara disambat di atas tadi, bahanu orang nang disaruani gin kada pinandu atawa kada patuh awan orang nang handak aruh bakawinan . Cumanya, sahibar dapat tahu malalui palan ka rumah pangantin dalam kad jumputan kawin haja. Lagipun , wahini kita banyak banar papatuhan awan orang nang bagana di kampong lain, balainan suku bangsa pulang, tagal kada tahu ngaran orangnya !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih orang pulang wahini ( wayah orang ada sabarataan batalipaun di rumah atawa ada ‘ henpon ‘ ) bila basaruan bakawinan ada haja nang mamakai talipaun atawa pakai pasanan ringkas (sms) haja ka orang nang handak disaru ! ( wayah dunia hudah moden napa…. ).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cumanya, wahini bila aruh handak manyalamat, bahaul atawa nang lain-lain magun haja lagi basaruan pakai muntung. Tulaklah basaruan matan sabuah rumah ka sabauh rumah . Tagal, basaruan tu adalah orang nang khas atawa ditantukan hagan basaruan . Orang tu pulang kanalah dibari oleh tuan ampunya rumah ‘ duit minyak motosikal ‘ hagan basaruan !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kasimpulannya, cara orang bahari basaruan bagus atawa sasuai awan wayah bahari haja. Amun wahini handak maikut cara kayaitu , mau haja tarasa ngalih handak diulah.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Cara orang wahini basaruan boleh dikira ikut cara moden, sasuai pulang awan kaadaan wahini salain nyaman handak diulah . Sababnya hudah ada alat kamudahannya. Cumanya amun handak dihalusi, cara wahini kurang saikit dalam gawian sukarelanya babanding wayah bahari ( pasalnya sunyaan pakai duit haja napa bila handak basaruan ! ) .&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-5168342527984135978?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/5168342527984135978/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=5168342527984135978' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5168342527984135978'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/5168342527984135978'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/39-cara-orang-banjar-basaruan.html' title='(39) - CARA ORANG BANJAR BASARUAN'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-2683750852897657160.post-7510455911346935408</id><published>2008-12-09T07:12:00.000-08:00</published><updated>2009-02-04T03:06:29.562-08:00</updated><title type='text'>(40) - BAHASA BANJAR RAKAI AWAN KADA TAPAKAI !</title><content type='html'>&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dicoret:&lt;br /&gt;Sungai Haji Dorani, Sungai Ganal.&lt;br /&gt;19 Mac 2006 / 19 Safar 1427.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Banyak orang manyambat, bahasa orang Banjar di Sungai Ganal wahini hudah rakai tamasuk jua kada pati tapakai, tautama oleh lapisan kakanakannya. Napa kada disambat kayaitu, amun bahasa Banjarnya bacampur gaul awan bahasa Malayu ? . Sapalih orang katurunan banjar pulang kada bisa handak babahasa Banjar pabila bapandir !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amun diitihi babanar saja bujur, bahasa Banjar hudah rakai. Cumanya nang tatinggal tulen , sahibar inguh sambatannya haja lagi. Banyak hudah sambatan dalam bahasa Malayu , wahini jadi kaya sambatan dalam bahasa Banjar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sapalih pulang lapisan kakanakan Banjar wahini , tarus inya mambuang bahasa Banjar, walaugin bapandiran sasama bangsa Banjar. Kaadaan ni kawa ditiring dalam lapisan kakanakan sakulah, bila inya bapandiran di sakulahannya.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pabila diitihi lagi, amun kaadaan wahini batarusan sampai puluhan tahun kahadap, mau haja bahasa Banjar ni sahibar hagan orang banjar nang tuha-tuha haja lagi. Orang nang anuman kada kawa lagi babahasa Banjar nang tulen…..( bilang marista pang kita ! )&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dalam pandangan ulun kaadaan wahini bakajadian, ada babarapa sababnya :&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1- Pagaulan wayah kakanakan disakulah sabarataannya mamakai bahasa Malayu bila bapandiran awan kakawanannya. Bila inya hudah ganalan , hudah tantu tabawa-bawa bahasa Malayu tu sampai ka tuha.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;2- Orang Banjar wahini banyak bagana di kawasan parumahan nang bacampur bangsa – Di Sungai Ganal wahini bilang bapuluh banyaknya taman-taman parumahan nang diganae oleh bamacam bangsa, tamasuk bangsa Cini awan Hindu. Jadinya, babahasa awan orang higa mahiga sunyaan basa Malayu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;3- Di kawasan kampungan pulang orang Banjar nang tuha hudah kadada lagi. Padahal sidin itulah nang kawa atawa magun dapat babahasa Banjar tulen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;4- Orang Banjar wahini hudah banyak kawin awan bangsa lain, kaya bangsa Jawa awan Malayu. Anak-anak orang Banjar ni kainak hudah tantu inya mamakai bahasa Malayu bila bapandiran awan kawitan. Ditambah pulang kakawanan higa mahiga rumahnya kada orang Banjar.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5- Sapalih orang Banjar hudah ada nang baniaga di pakan Sungai Ganal. Contohnya kaya Rashid Fadhil – kadai makan, Ustaz Ab.Aziz Abd.Ghani - kadai buku, Haji Udin ading arwah Haji Hormat– kadai kain baju, Haji Dolah Awang – kadai manjual sayur, Haji Abdullah Icik – kadai manjual surat habar , Othman Arshad - kadai bajual ubatan, Haji Saleh di Aked Mara – kadai baulah baju Malayu awan banyak lagi nang lain-lainnya…. ) . Sabarataan sidin tadi hari-hari babahasa Malayu wayah baniaga. Bila kalawasan kayaitu, sasakali bila babahasa sasama Banjar, tantu tamasuk awan sambatan bahasa Malayu.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;6- Sambatan kabanyakan bahasa Banjar kita parak sama awan bahasa Malayu ( kada kaya sambatan Jawa ). Jadi bila basasambat dalam bahasa Banjar , asaan sambatan tadi bujur-bujur bahasa Banjar tulin, padahal nang disambat tadi sabujurnya bahasa Malayu !. Sahibar contohnya haja : pintu ( lawang ) , dakat ( parak ), magah (ungah) .&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ulun bila taganang sunyaan nang disambat di atas tadi, bilang marista pang……Dimapatuai, hudah sampai wayahnya paubahan jaman !.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;PAINGATAN:&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Artikel ni barupa artikel pahabisan hagan BANJAR SUNGAI GANAL. Asa ulun habis hudah pakara nang handak dipadahkan tantang orang Banjar di Sungai Ganal. Mudah-mudahan inya mambari manafaat hagan sabarataan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Insya Allah, ulun kainak maulah weblogs lain awan ngaran nang lain pulang . Hadangi haja…….&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salam kulaan :&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;elbi Tel: 019-9114470&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;e-mail: ustazjalil@yahoo.com / ustazjalil@hotmail.com/&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ustazjalil@email.com/ ustazjalil@gmail.com&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/2683750852897657160-7510455911346935408?l=banjarsungaiganal.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/feeds/7510455911346935408/comments/default' title='Catat Ulasan'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=2683750852897657160&amp;postID=7510455911346935408' title='0 Ulasan'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7510455911346935408'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/2683750852897657160/posts/default/7510455911346935408'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://banjarsungaiganal.blogspot.com/2008/12/40-bahasa-banjar-rakai-awan-kada.html' title='(40) - BAHASA BANJAR RAKAI AWAN KADA TAPAKAI !'/><author><name>ELBI RISALAH</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='31' height='21' src='http://1.bp.blogspot.com/_NRIZTuzqcYM/TCCuM1kjpXI/AAAAAAAADBk/5bRKTlJl1os/S220/foto+1.JPG'/></author><thr:total>0</thr:total></entry></feed>
